ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਖੇਤਰ (ਐੱਨਸੀਆਰ) ਵਿੱਚ ਸੜਕ ਦੀ ਧੂੜ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਦੇ ਉਪਾਵਾਂ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕਦਮ ਚੁੱਕਦੇ ਹੋਏ, ਐੱਨਸੀਆਰ ਅਤੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹਵਾ ਗੁਣਵੱਤਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਕਮਿਸ਼ਨ (CAQM) ਨੇ ਇੱਕ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਸਰਕੂਲਰ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਖੇਤਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸੜਕ ਮਾਲਕ ਅਤੇ ਸੜਕ ਰੱਖ-ਰਖਾਅ ਏਜੰਸੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਮਸ਼ੀਨੀਕ੍ਰਿਤ ਸੜਕ ਸਫਾਈ ਮਸ਼ੀਨਾਂ (MRSMs) ਦੀ ਤਾਇਨਾਤੀ ਅਤੇ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਤਕਨੀਕੀ ਅਤੇ ਸੰਚਾਲਨ ਮਾਪਦੰਡ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ।

 

ਸੜਕ ਦੀ ਧੂੜ ਪੀਐੱਮ 10 ਦਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਰੋਤ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ ਅਤੇ ਪੀਐੱਮ 2.5 ਦੇ ਪੱਧਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਸ ਦਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਯੋਗਦਾਨ ਹੈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਖੁਸ਼ਕ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ। ਅਨਿਯਮਿਤ ਜਾਂ ਅਢੁਕਵੇਂ ਸਫਾਈ ਅਭਿਆਸਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਵਾਤਾਰਵਣ ਵਿੱਚ ਹਵਾ ਗੁਣਵੱਤਾ ‘ਤੇ ਪ੍ਰਤੀਕੂਲ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪੈਂਦਾ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਸਰਕੂਲਰ ਵਿੱਚ ਸੜਕਾਂ ਤੋਂ ਧੂੜ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਅਤੇ ਮਾਪਣਯੋਗ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਘੱਟ ਕਰਨ ਲਈ ਮਾਰਗ ਅਧਿਕਾਰ (RoW) ਅਧਾਰਿਤ ਇੱਕ ਸੁਚਾਰੂ ਲਾਗੂਕਰਨ ਢਾਂਚਾ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

 

ਕਮਿਸ਼ਨ ਨੇ ਪਾਇਆ ਹੈ ਕਿ ਐੱਨਸੀਆਰ ਵਿੱਚ ਸੜਕਾਂ ਦੀ ਚੌੜਾਈ ਅਤੇ ਬਨਾਵਟ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਭਿੰਨਤਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਮਸ਼ੀਨੀਕ੍ਰਿਤ ਸਫਾਈ ਲਈ ਇੱਕ ਵੱਖਰਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਅਪਣਾਉਣਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ। ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਮਿਆਰਾਂ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਐੱਨਸੀਆਰ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਐੱਮਆਰਐੱਸਐੱਮ ਦੀ ਭਰਤੀ, ਸਮਰੱਥਾ, ਕਵਰੇਜ ਅਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਇੱਕ ਬਰਾਬਰ ਮਿਆਰ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਸੜਕ ਦੀ ਧੂੜ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਸਾਰੀਆਂ ਸਬੰਧਿਤ ਏਜੰਸੀਆਂ ਨੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਮਾਪਦੰਡਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਆਪਣੇ ਵਾਹਨ ਯੋਜਨਾਬੰਦੀ, ਖਰੀਦ ਅਤੇ ਸੰਚਾਲਨ ਰਣਨੀਤੀ ਨੂੰ ਇਕਸਾਰ ਕਰਨ ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਤਕਨੀਕੀ ਅਤੇ ਸੰਚਾਲਨ ਮਾਪਦੰਡ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹਨ:

ਤਕਨੀਕੀ ਮਾਪਦੰਡ

1. ਚਾਰ ਘਣ ਮੀਟਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੌਪਰ ਸਮਰੱਥਾ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਮੀਟਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੰਚਾਲਨ ਚੌੜਾਈ ਵਾਲਾ ਵੱਡੇ ਆਕਾਰ ਦਾ ਐੱਮਆਰਐੱਸਐੱਮ, ਜਿਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ 15 ਮੀਟਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਚੌੜਾਈ ਵਾਲੀਆਂ ਸੜਕਾਂ ਦੀ ਸਫਾਈ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
2. 10 ਮੀਟਰ ਤੋਂ 15 ਮੀਟਰ ਦੀ ਚੌੜਾਈ ਵਾਲੀਆਂ ਸੜਕਾਂ ਦੀ ਸਫਾਈ ਲਈ ਇੱਕ ਘਣ ਮੀਟਰ ਤੋਂ ਚਾਰ ਘਣ ਮੀਟਰ ਦੀ ਹੌਪਰ ਸਮਰੱਥਾ ਅਤੇ 1.5 ਅਤੇ 3.0 ਮੀਟਰ ਦੀ ਸੰਚਾਲਨ ਚੌੜਾਈ ਵਾਲਾ ਮੱਧ ਆਕਾਰ ਦਾ ਐੱਮਆਰਐੱਸਐੱਮ।

iii. 10 ਮੀਟਰ ਤੋਂ ਘੱਟ ਚੌੜਾਈ ਵਾਲੀ ਸੜਕ ਦੀ ਸਫਾਈ ਲਈ ਇੱਕ ਘਣ ਮੀਟਰ ਤੋਂ ਘੱਟ ਹੌਪਰ ਸਮਰੱਥਾ ਅਤੇ ਦੋ ਮੀਟਰ ਤੋਂ ਘੱਟ ਸੰਚਾਲਨ ਚੌੜਾਈ ਵਾਲਾ ਛੋਟੇ ਆਕਾਰ ਦਾ ਐੱਮਆਰਐੱਸਐੱਮ।

3. ਵਾਸਤਵਿਕ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਦੇ ਅਧਾਰ ‘ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਦੇ ਐੱਮਆਰਐੱਸਐੱਮ ਦੀਆਂ ਤਕਨੀਕੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਉਚਿਤ ਵਿਭਿੰਨਤਾਵਾਂ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।
4. ਸਫਾਈ ਕਾਰਜਾਂ ਦੌਰਾਨ ਧੂੜ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਨਿਯੰਤ੍ਰਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਐੱਮਆਰਐੱਸਐੱਮ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਜਲ ਛਿੜਕਾਅ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

vi.   ਸਫਾਈ ਕਾਰਜਾਂ ਦੌਰਾਨ ਧੂੜ ਕਣਾਂ (ਪੀਐੱਮ) ਦੇ ਮੁੜ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਐੱਮਆਰਐੱਸਐੱਮ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਪਾਰਟੀਕੁਲੇਟ ਮੈਟਰ (ਪੀਐੱਮ) ਧੂੜ ਸਫਾਈ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

vii.   ਸਫਾਈ ਅਭਿਆਨ ਲਈ ਨਵੇਂ ਬੇੜੇ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਸੀਐੱਨਜੀ-ਈਂਧਣ/ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਵੇਰੀਐਂਟ ਐੱਮਆਰਐੱਸਐੱਮ ਨੂੰ ਹੀ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਸੰਚਾਲਨ ਮਿਆਰ

1. ਸੜਕਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਘੱਟ ਤੋਂ ਘੱਟ ਅੱਠ ਘੰਟੇ ਦੀ ਸ਼ਿਫਟ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਯੋਗ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਜਨਤਾ ਦੀ ਸੁਵਿਧਾ ਲਈ ਸੜਕਾਂ ਦੀ ਸਫਾਈ ਦੇ ਦਿਨ ਅਤੇ ਸ਼ਿਫਟ ਦਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਐਲਾਨਿਆ ਜਾਵੇਗਾ।
2. ਵੱਡੇ ਅਤੇ ਮੱਧ ਆਕਾਰ ਦੇ ਐੱਮਆਰਐੱਸਐੱਮ ਨੂੰ ਅੱਠ ਘੰਟਿਆਂ ਦੀ ਸੰਚਾਲਨ ਸ਼ਿਫਟ ਦੌਰਾਨ ਲਗਭਗ 40 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੈਅ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਮਰੱਥ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
3. ਛੋਟੇ ਆਕਾਰ ਦੇ ਐੱਮਆਰਐੱਸਐੱਮ ਨੂੰ ਅੱਠ ਘੰਟਿਆਂ ਦੀ ਸੰਚਾਲਨ ਸ਼ਿਫਟ ਦੌਰਾਨ ਘੱਟ ਤੋਂ ਘੱਟ 20 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਮਰੱਥ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
4. ਨਵੇਂ ਸਥਾਪਿਤ ਐੱਮਆਰਐੱਸਐੱਮ ਨੂੰ ਓਪੀਈਐਕਸ ਮੋਡ ਦੇ ਤਹਿਤ ਸੰਚਾਲਿਤ ਅਤੇ ਰੱਖ-ਰਖਾਅ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
5. ਸੜਕਾਂ ਦੀ ਸਫਾਈ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਐੱਮਆਰਐੱਸਐੱਮ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਦੀ ਗਣਨਾ ਵਿਕਲਪਿਕ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸੜਕਾਂ ਦੀ ਸਫਾਈ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ‘ਤੇ ਅਧਾਰ ‘ਤੇ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਐੱਮਆਰਐੱਸਐੱਮ ਨੂੰ ਸੜਕਾਂ ਦੇ ਕਿਨਾਰਿਆਂ ਦੀ ਸਫਾਈ ਵੀ ਕਰਨੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਰਨਿੰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਸੜਕ ਦੇ ਕਿਨਾਰਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ‘ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰੇਗੀ। ਉਦਾਹਰਣ ਲਈ, ਬਿਨਾ ਡਿਵਾਈਡਰ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਸੜਕ ਦੋ ਰਨਿੰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਡਿਵਾਈਡਰ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਸੜਕ ਚਾਰ ਰਨਿੰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

5. ਹਾਲਾਂਕਿ, ਐੱਮਆਰਐੱਸਐੱਮ ਦੀ ਅਸਲ ਤਾਇਨਾਤੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸੜਕਾਂ ਦੀ ਧੂੜ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਦੇ ਅਧਾਰ ‘ਤੇ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਸਰਕੂਲਰ ਵਿੱਚ ਸਫਾਈ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸੜਕਾਂ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ /ਫੁੱਟਪਾਥਾਂ ਦੀ ਸਫਾਈ ਲਈ ਹੱਥ ਨਾਲ ਇਸਤੇਮਾਲ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਵੈਕਿਊਮ –ਕਲੀਨਿੰਗ ਮਸ਼ੀਨ/ਕਚਰਾ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਉਪਕਰਣ ਉਪਲਬਧ ਕਰਵਾਉਣ ਦਾ ਵੀ ਪ੍ਰਬੰਧ ਹੈ ਅਤੇ ਧੂੜ ਦੇ ਕਣਾਂ ਨੂੰ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੀ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਮੁੜ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਨ ਤੋਂ ਰੋਕਣ ਲਈ ਇਕੱਠੀ ਕੀਤੀ ਸੜਕ ਦੀ ਧੂੜ ਦੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਨਿਪਟਾਰੇ ਨੂੰ ਲਾਜ਼ਮੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

ਕਮਿਸ਼ਨ ਨੇ ਦੁਹਰਾਇਆ ਹੈ ਕਿ ਦਿੱਲੀ-ਐੱਨਸੀਆਰ ਵਿੱਚ ਸੜਕਾਂ ਤੋਂ ਧੂੜ ਘੱਟ ਕਰਨ ਅਤੇ ਪੀਐੱਮ10 ਅਤੇ ਪੀਐੱਮ 2.5 ਦੇ ਪੱਧਰ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਟੀਚਾਬੱਧ ਮਸ਼ੀਨ ਨਾਲ ਲੈਸ ਸੜਕ ਦੀ ਸਫਾਈ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ। ਕਮਿਸ਼ਨ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸੜਕ ਦੀ ਧੂੜ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਮਿਆਰਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਅਤੇ ਲਾਗੂਕਰਨ ਦੀ ਨਿਰੰਤਰ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਰੇਗਾ।

Circular

*****

ਵੀਐੱਮ/ਜੀਐੱਸ/ਏਕੇ

(Release ID: 2227477) ਵਿਜ਼ੀਟਰ ਕਾਊਂਟਰ : 4