સેન્ટ્રલ પબ્લિક સેક્ટર એન્ટરપ્રાઇઝિસ (CPSEs) ના વરિષ્ઠ એક્ઝિક્યુટિવ્સ માટેના ફ્લેગશિપ લીડરશીપ ડેવલપમેન્ટ પ્રોગ્રામ, DAKSH (Development of Aspiration, Knowledge, Succession and Harmony) ની બીજી બેચનું ઉદ્ઘાટન સત્ર આજે નવી દિલ્હીના SCOPE કન્વેન્શન સેન્ટર ખાતે યોજાયું હતું. આ કાર્યક્રમ મોટા મિશન કર્મયોગી માળખાના ભાગ રૂપે કેપેસિટી બિલ્ડિંગ કમિશન (CBC) અને સ્ટેન્ડિંગ કોન્ફરન્સ ઓફ પબ્લિક એન્ટરપ્રાઇઝિસ (SCOPE) દ્વારા સંયુક્ત રીતે આયોજિત કરવામાં આવ્યો છે.

આ ઉદ્ઘાટન પ્રસંગે ભારત સરકાર અને જાહેર ક્ષેત્રના વરિષ્ઠ નેતૃત્વ હાજર રહ્યા હતા. ઉપસ્થિત મહાનુભાવોમાં પ્રધાનમંત્રીના મુખ્ય સચિવ ડૉ. પી. કે. મિશ્રા; શ્રી કે. મોસેસ ચલાઈ, સચિવ, જાહેર સાહસ વિભાગ; અને શ્રીમતી રચના શાહ, સચિવ, પર્સનલ અને ટ્રેનિંગ વિભાગ, શ્રીમતી એસ. રાધા ચૌહાણ, અધ્યક્ષ, કેપેસિટી બિલ્ડિંગ કમિશન; શ્રી કે. પી. મહાદેવસ્વામી, અધ્યક્ષ, SCOPE; શ્રી અતુલ સોબતી, મહાનિર્દેશક, SCOPE અને શ્રીમતી અલકા મિત્તલ, સભ્ય (વહીવટ), કેપેસિટી બિલ્ડિંગ કમિશન સામેલ હતા.

સહભાગીઓનું સ્વાગત કરતા, SCOPE ના DG શ્રી અતુલ સોબતીએ જણાવ્યું હતું કે DAKSH નેતાઓને પ્રતિબિંબિત કરવા, તૈયાર કરવા અને પોતાની જાતને બદલવામાં મદદ કરશે. તેમણે ઉમેર્યું હતું કે આ કાર્યક્રમ નેતૃત્વના ઉદભવ, વ્યૂહાત્મક વિકાસ અને આંતરરાષ્ટ્રીય એક્સપોઝર માટે તક પૂરી પાડશે.

કાર્યક્રમનો સંદર્ભ સ્થાપિત કરતા, કેપેસિટી બિલ્ડિંગ કમિશનના સભ્ય શ્રીમતી અલકા મિત્તલે DAKSH ની ડિઝાઇન અને ઉદ્દેશ્યો પર વિગતવાર પ્રસ્તુતિ આપી હતી. તેમણે જણાવ્યું હતું કે આ કાર્યક્રમ 12-મહિનાની પરિવર્તનકારી નેતૃત્વ યાત્રા તરીકે સંરચિત છે, જેમાં ડિજિટલ શિક્ષણ, અગ્રણી સંસ્થાઓમાં ક્લાસરૂમ જોડાણ, એક્ઝિક્યુટિવ કોચિંગ, લાઈવ એક્શન લર્નિંગ પ્રોજેક્ટ્સ અને આંતરરાષ્ટ્રીય એક્સપોઝરનો સમાવેશ થાય છે. તેમણે શેર કર્યું કે DAKSH ની પ્રથમ બેચમાં 73 વરિષ્ઠ CPSE અધિકારીઓને તાલીમ આપવામાં આવી હતી, જ્યારે બીજી બેચમાં 72 સહભાગીઓ છે જેઓ ઊર્જા, અવકાશ અને સંરક્ષણ, પરિવહન અને લોજિસ્ટિક્સ, ખાણકામ અને ખનિજો, ઉત્પાદન અને બાંધકામ સહિતના વિવિધ ક્ષેત્રોમાંથી લેવામાં આવ્યા છે.

તેમણે મિશન કર્મયોગી હેઠળની મુખ્ય સિદ્ધિઓ પર પણ પ્રકાશ પાડ્યો હતો, જેમાં iGOT ડિજિટલ પ્લેટફોર્મ પર અધિકારીઓનું મોટા પાયે ઓનબોર્ડિંગ, કર્મયોગી સપ્તાહ જેવી પહેલો દ્વારા આજીવન શિક્ષણનું સંસ્થાકીયકરણ, કર્મયોગી સક્ષમતા મોડેલનો વિકાસ, તાલીમ સંસ્થાઓનું માન્યતાકરણ અને ભારત-કેન્દ્રિત કેસ સ્ટડીઝના રાષ્ટ્રીય ભંડાર અમૃત જ્ઞાન કોષની રચનાનો સમાવેશ થાય છે. CPSEs માટે અગ્રતાના સુધારા ક્ષેત્રો તરીકે નેતૃત્વ વિકાસ, યોગ્યતા-આધારિત વૃદ્ધિ, પ્રતિભા ગતિશીલતા અને ટેકનોલોજી-સક્ષમ શિક્ષણ પર ભાર મૂકવામાં આવ્યો હતો.

સંબોધન આપતા, પ્રધાનમંત્રીના મુખ્ય સચિવ ડૉ. પી. કે. મિશ્રાએ ભારતની વિકાસ યાત્રામાં જાહેર ક્ષેત્રના સાહસોની વિકસતી ભૂમિકા વિશે વાત કરી હતી. તેમણે યાદ કર્યું કે આઝાદી પછી દેશના ઔદ્યોગિક અને માળખાગત પાયાના નિર્માણમાં CPSEs એ પાયાની ભૂમિકા ભજવી હતી, જેણે આર્થિક વૃદ્ધિ, નાણાકીય સ્થિરતા અને રાષ્ટ્રીય આત્મનિર્ભરતા માટે પાયો નાખ્યો હતો. તેમણે કહ્યું કે દાયકાઓ સુધી, જાહેર ક્ષેત્રના સાહસો ભારતની વિકાસ વ્યૂહરચનાની કરોડરજ્જુ સમાન રહ્યા છે.

ડૉ. પી. કે. મિશ્રાએ જણાવ્યું હતું કે સમય જતાં, વૈશ્વિકીકરણ, તકનીકી પરિવર્તન અને આર્થિક સુધારાઓએ વૈશ્વિક અને સ્થાનિક આર્થિક લેન્ડસ્કેપને બદલી નાખ્યું છે. તેમણે અવલોકન કર્યું કે જાહેર વિરુદ્ધ ખાનગી ક્ષેત્રના વર્ચસ્વની ચર્ચાઓએ હવે વધુ સંકલિત અભિગમ માટે માર્ગ મોકળો કર્યો છે, જ્યાં સ્પર્ધાત્મકતા, કાર્યક્ષમતા અને નવીનતા કેન્દ્રસ્થાને બની ગયા છે. આ બદલાતા સંદર્ભમાં, CPSEs પાસેથી અપેક્ષાઓ પણ વિકસી છે, જે તેમને રાષ્ટ્રીય પ્રાથમિકતાઓની સેવા કરવાનું ચાલુ રાખવાની સાથે વધુ ચપળતા સાથે કાર્ય કરવાની આવશ્યકતા ધરાવે છે.

ડૉ. મિશ્રાએ જણાવ્યું હતું કે મુક્ત વ્યાપાર કરારો અને વ્યૂહાત્મક ભાગીદારી દ્વારા ભારત વૈશ્વિક અર્થતંત્ર સાથે તેનું સંકલન ઊંડું કરી રહ્યું છે, ત્યારે CPSEs એ માત્ર સ્થાનિક જ નહીં પણ આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે પણ સ્પર્ધા કરવા તૈયાર રહેવું જોઈએ. તેમણે નોંધ્યું હતું કે અનેક મુખ્ય અર્થતંત્રોમાં જાહેર ક્ષેત્રના સાહસો આર્થિક વિકાસમાં, ખાસ કરીને અનિશ્ચિતતાના સમયમાં વ્યૂહાત્મક ભૂમિકા ભજવવાનું ચાલુ રાખે છે.

ડૉ. મિશ્રાએ 2021 ની જાહેર ક્ષેત્રની સાહસ નીતિ (Public Sector Enterprise Policy) નો પણ ઉલ્લેખ કર્યો, જેમાં CPSEs ને વ્યૂહાત્મક અને બિન-વ્યૂહાત્મક ક્ષેત્રોમાં વર્ગીકૃત કરવામાં આવ્યા હતા. તેમણે કહ્યું કે જ્યારે ખાનગી સાહસોની ભૂમિકા વિસ્તરી રહી છે, ત્યારે ઊર્જા, સંરક્ષણ, માળખાગત સુવિધા અને નાણાં જેવા વ્યૂહાત્મક ક્ષેત્રોમાં જાહેર ક્ષેત્રના સાહસો આવશ્યક રહે છે, જ્યાં લાંબા ગાળાના રાષ્ટ્રીય હિતો, સ્થિરતા અને સ્થિતિસ્થાપકતા નિર્ણાયક છે. તેમણે ઉમેર્યું હતું કે જાહેર ક્ષેત્રના સાહસો એવા બજારોમાં સંતુલિત ભૂમિકા ભજવે છે જે હંમેશા સંપૂર્ણ હોતા નથી અને જ્યાં જાહેર વસ્તુઓ અને રાષ્ટ્રીય સુરક્ષાની બાબતો સામેલ હોય છે.

ટેકનોલોજી અને નવીનતાના વધતા મહત્વ પર પ્રકાશ પાડતા, ડૉ. પી. કે. મિશ્રાએ જણાવ્યું હતું કે CPSEs એ ટેકનોલોજી-લક્ષી અને નવીનતા-સંચાલિત રહેવું જોઈએ. તેમણે ભારતની વૈશ્વિક સ્તરે માન્યતા પ્રાપ્ત ડિજિટલ પબ્લિક ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર (DPI) અને UPI જેવા ઉદાહરણો, જાહેર ક્ષેત્રની બેંકિંગમાં સુધારેલી ટેકનોલોજી અપનાવવા અને સ્વચ્છ ઊર્જા જેવા ક્ષેત્રોમાં પ્રગતિનો ઉલ્લેખ કર્યો હતો. તેમણે કહ્યું કે સાયબર સિક્યોરિટી, ડેટા ગવર્નન્સ અને એનર્જી ટ્રાન્ઝિશન જેવા ક્ષેત્રોમાં નેતૃત્વ કરવા માટે જાહેર ક્ષેત્રના સાહસો સારી સ્થિતિમાં છે, જ્યાં રાષ્ટ્રીય ટ્રસ્ટ અને લાંબા ગાળાની પ્રતિબદ્ધતા મહત્વપૂર્ણ છે.

નેતૃત્વ અને માનવ મૂડી પર ભાર મૂકતા, ડૉ. મિશ્રાએ જણાવ્યું હતું કે સંસ્થાઓ આખરે તેમના નેતૃત્વની ગુણવત્તા પર આધાર રાખે છે. તેમણે સતત શિક્ષણ, અનુકૂલનક્ષમતા અને વ્યૂહાત્મક વિચારસરણીના મહત્વ પર ભાર મૂક્યો હતો, ખાસ કરીને ઝડપી તકનીકી પરિવર્તનના યુગમાં. તેમણે સહભાગીઓને સંગઠનાત્મક સીમાઓની બહાર તેમના દ્રષ્ટિકોણને વ્યાપક બનાવવા, નિર્ણય લેવાની ક્ષમતાને મજબૂત કરવા, સહયોગી રીતે કામ કરવા અને વહેંચાયેલ રાષ્ટ્રીય ઉદ્દેશ્યો સાથે સુસંગત ટીમો બનાવવા માટે DAKSH કાર્યક્રમનો ઉપયોગ કરવા પ્રોત્સાહિત કર્યા.

અગાઉ, જાહેર સાહસ વિભાગના સચિવ શ્રી કે. મોસેસ ચલાઈ એ CPSEs ના સ્કેલ અને આર્થિક યોગદાન વિશે ટૂંકમાં વાત કરી હતી, અને જીડીપી (GDP) જનરેશન અને કેન્દ્રીય તિજોરીમાં તેમના નોંધપાત્ર યોગદાનની નોંધ લીધી હતી. તેમણે કહ્યું કે વૈશ્વિક અને સ્થાનિક સંક્રમણો વચ્ચે આ યોગદાનને ટકાવી રાખવા માટે ભવિષ્ય માટે તૈયાર નેતૃત્વ તૈયાર કરવું આવશ્યક છે, અને DAKSH ને તે દિશામાં એક સમયસરની પહેલ ગણાવી હતી.

કેપેસિટી બિલ્ડિંગ કમિશનના સચિવ શ્રી જગદીપ ગુપ્તાએ આભારવિધિ કરી હતી. તેમણે મિશન કર્મયોગીના વિઝનને આગળ ધપાવવા માટે કમિશનની પ્રતિબદ્ધતાનો પુનરોચ્ચાર કર્યો હતો.

DAKSH લીડરશીપ પ્રોગ્રામ વરિષ્ઠ એક્ઝિક્યુટિવ્સને ઉચ્ચ નેતૃત્વની ભૂમિકાઓ માટે તૈયાર કરવા માટે કલ્પના કરવામાં આવ્યો છે જ્યારે તેમને રાષ્ટ્રીય પ્રાથમિકતાઓ અને વૈશ્વિક પડકારોનો અસરકારક રીતે પ્રતિસાદ આપવા માટે સક્ષમ બનાવે છે.

 

SM/BS/GP/JD

(રીલીઝ આઈડી: 2224508) મુલાકાતી સંખ્યા : 27