ಪಂಚಾಯತ್ ರಾಜ್ ಸಚಿವಾಲಯವು 2025ರ ಆಗಸ್ಟ್ 14ರಂದು ಎಐ (AI) ಆಧಾರಿತ 'ಧ್ವನಿಯಿಂದ ಪಠ್ಯಕ್ಕೆ' (voice-to-text) ಪರಿವರ್ತಿಸುವ ಸಭೆಯ ಸಾರಾಂಶ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುವ ಸಾಧನವಾದ 'ಸಭಾಸಾರ್' (SabhaSaar) ಅನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ಈ ಸಭಾ ಸಾರ್ ಸಾಧನವನ್ನು ಎಲ್ಲಾ ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಲಭ್ಯವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಲಾಗಿದ್ದು, ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತಿಗಳು ತಮ್ಮ ದೈನಂದಿನ ಗ್ರಾಮ ಸಭೆ ಮತ್ತು ಪಂಚಾಯತ್ ಸಭೆಗಳಿಗಾಗಿ ಇದನ್ನು ಹಂತಹಂತವಾಗಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿವೆ. 29.01.2026 ರ ವೇಳೆಗೆ, ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಒಟ್ಟು 1,11,486 ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತಿಗಳು ಸಭೆಯ ಸಾರಾಂಶವನ್ನು ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತವಾಗಿ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಲು ಈ ಸಭಾ ಸಾರ್ ಸಾಧನವನ್ನು ಬಳಸಿವೆ. ಇದರ ರಾಜ್ಯವಾರು ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶವಾರು ವಿವರಗಳನ್ನು ಅನುಬಂಧದಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ.

ಸಭಾ ಸಾರ್‌ನ ಕಾರ್ಯವೈಖರಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸಲು ಸಚಿವಾಲಯವು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಶ್ರಮಿಸುತ್ತಿದೆ. ಇದರ ಬಳಕೆಯು ಅತ್ಯಂತ ಸರಳವಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ಒಂದು ಪ್ರಮಾಣಿತ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ವಿಧಾನವನ್ನು (SOP) ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ತಿಳಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಅವುಗಳು ಇದನ್ನು ಪಂಚಾಯತಿಗಳಿಗೆ ರವಾನಿಸಿವೆ. ಇದರ ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಾತ್ಯಕ್ಷಿಕೆಯ ಮೂಲಕ ತೋರಿಸಲು ಸಚಿವಾಲಯವು ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶದ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗಾಗಿ ಹಲವಾರು ಭೌತಿಕ ಮತ್ತು ವರ್ಚುವಲ್ ಸಭೆಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಿದೆ. ಈ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಪಂಚಾಯತಿಗಳಿಗೆ ತಲುಪಿಸಲು ರಾಜ್ಯಗಳು ಮುಂದಿನ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಂಡಿವೆ.

ಸಭಾಸಾರ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾದ ಎಐ (AI) ಮಾದರಿಯು ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸಚಿವಾಲಯದ (MeitY) ಇಂಡಿಯಾ ಎಐ ಮಿಷನ್ (IndiaAI Mission) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ 'ಇಂಡಿಯಾ ಎಐ ಕಂಪ್ಯೂಟ್ ಪೋರ್ಟಲ್' ಮೂಲಕ ಒದಗಿಸಲಾದ ಎಐ ಮತ್ತು ಕ್ಲೌಡ್ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯದ ಮೇಲೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ದತ್ತಾಂಶವನ್ನು ಸರ್ಕಾರದ ಚೌಕಟ್ಟಿನೊಳಗೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಯಾವುದೇ ಹೊರಗಿನ ಮೂರನೇ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಸೇವಾ ಪೂರೈಕೆದಾರರೊಂದಿಗೆ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ.

MeitY ಅಡಿಯಲ್ಲಿನ ಇಂಡಿಯಾ AI ಮಿಷನ್, ಇದಕ್ಕೆ ಪೂರಕವಾದ AI ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಮತ್ತು ಅದರಿಂದ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗುವ ದತ್ತಾಂಶದ ಆಡಳಿತಕ್ಕಾಗಿ ನೋಡಲ್ ಏಜೆನ್ಸಿಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ದತ್ತಾಂಶ ಗೌಪ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಶೇಖರಣೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಎಲ್ಲಾ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ನಿಯಮಗಳ ಪ್ರಕಾರ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಅಂದರೆ 13 ನವೆಂಬರ್ 2025 ರಂದು ಭಾರತದ ಗೆಜೆಟ್ ಸಂಖ್ಯೆ: CG-DL-E-14112025-267650 ರ ಮೂಲಕ ಹೊರಡಿಸಲಾದ ಡಿಜಿಟಲ್ ವೈಯಕ್ತಿಕ ದತ್ತಾಂಶ ಸಂರಕ್ಷಣೆ (DPDP) ಕಾಯ್ದೆಯನ್ವಯ ಇವುಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಸಭಾ ಸಾರ್ (SabhaSaar) ವೇದಿಕೆಯು ಗ್ರಾಮ ಸಭೆಯ ನಡಾವಳಿಗಳನ್ನು ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿ ದಾಖಲಿಸಲು ಮತ್ತು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ಇದು ಗ್ರಾಮ ಸಭೆಗಳ ಆವರ್ತನ, ಸಭೆಯ ವಿಧಗಳು ಮತ್ತು ಜನರ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಯಂತಹ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಗೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಸಭೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ದಿನಾಂಕ ಮತ್ತು ಸಭೆ ನಡೆಸಿದ ವಿವರಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸುವುದನ್ನು ಸುಲಭಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೆ, 'ಧ್ವನಿಯಿಂದ ಪಠ್ಯಕ್ಕೆ'  ಪರಿವರ್ತಿಸುವ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಮೂಲಕ ಸಭೆಯ ನಡಾವಳಿಗಳನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಲು ಮತ್ತು ಪಂಚಾಯತ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಂದ ಅವುಗಳನ್ನು ದೃಢೀಕರಿಸಲು ಇದು ಸಹಕಾರಿಯಾಗಿದೆ. ಸಭೆಯ ಹಾಜರಾತಿ ಮತ್ತು ಚರ್ಚೆಗಳನ್ನು ನಡಾವಳಿಯ ಭಾಗವಾಗಿ ಸೆರೆಹಿಡಿಯಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮ ಸಭೆಯ ನಿರ್ಣಯಗಳಿಂದ ಹೊರಹೊಮ್ಮುವ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರ್ಯಸೂಚಿಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದು ಮುಂದಿನ ಕ್ರಮಗಳು ಮತ್ತು ಅನುಸರಣೆಯನ್ನು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ.

ಅನುಬಂಧ

ಸಭಾ ಸಾರ್ (SabhaSaar) ಅಳವಡಿಕೆಯ ರಾಜ್ಯವಾರು ಸ್ಥಿತಿಗತಿ

ಕ್ರಮ ಸಂಖ್ಯೆ	ರಾಜ್ಯ/ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶದ ಹೆಸರು	ಒಟ್ಟು ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ತತ್ಸಮಾನ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು	ಸಭೆಯ ನಡಾವಳಿ (MoM) ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತ್‌ ಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ
1	ಅಂಡಮಾನ್ ಮತ್ತು ನಿಕೋಬಾರ್ ದ್ವೀಪಗಳು	70	20
2	ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ	13327	9285
3	ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ	2108	91
4	ಅಸ್ಸಾಂ	2664	25
5	ಬಿಹಾರ	8054	6357
6	ಛತ್ತೀಸ್ ‌ಗಢ	11688	8834
7	ಗೋವಾ	191	12
8	ಗುಜರಾತ್	14611	3401
9	ಹರಿಯಾಣ	6227	3058
10	ಹಿಮಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ	3615	374
11	ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರ	4291	1520
12	ಜಾರ್ಖಂಡ್	4345	3463
13	ಕರ್ನಾಟಕ	5949	3044
14	ಕೇರಳ	941	522
15	ಲಡಾಖ್	193	166
16	ಲಕ್ಷದ್ವೀಪ	10	0
17	ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ	23011	2721
18	ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ	27964	5869
19	ಮಣಿಪುರ	3175	21
20	ಮೇಘಾಲಯ	6859	0
21	ಮಿಜೋರಾಂ	855	12
22	ನಾಗಾಲ್ಯಾಂಡ್	1312	15
23	ಒಡಿಶಾ	6794	6720
24	ಪುದುಚೇರಿ	108	0
25	ಪಂಜಾಬ್	13236	1174
26	ರಾಜಸ್ಥಾನ	11206	2948
27	ಸಿಕ್ಕಿಂ	199	1
28	ತಮಿಳುನಾಡು	12482	12451
29	ತೆಲಂಗಾಣ	12849	2195
30	ದಾದ್ರಾ ಮತ್ತು ನಗರ ಹವೇಲಿ ಮತ್ತು ದಮನ್ ಮತ್ತು ದಿಯು	42	40
31	ತ್ರಿಪುರ	1194	1080
32	ಉತ್ತರಾಖಂಡ	7801	4528
33	ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ	57695	31477
34	ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ	3339	62
	ಒಟ್ಟು	2,68,405	1,11,486

29 ಜನವರಿ 2026 ರ ದತ್ತಾಂಶ

*ದೆಹಲಿ ಮತ್ತು ಚಂಡೀಗಢದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಪಂಚಾಯತ್‌ ಗಳಿಲ್ಲದ ಕಾರಣ ಸಭಾಸಾರ್ ಅನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿಲ್ಲ.

ಈ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಕೇಂದ್ರ ಸಚಿವರಾದ ಶ್ರೀ ರಾಜೀವ್ ರಂಜನ್ ಸಿಂಗ್ ಅಲಿಯಾಸ್ ಲಾಲನ್ ಸಿಂಗ್ ಅವರು ಫೆಬ್ರವರಿ 04, 2026 ರಂದು ರಾಜ್ಯಸಭೆಗೆ ಲಿಖಿತ ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.

 

*****

 

(ಪ್ರಕಟಣೆ ಐ.ಡಿ.: 2223473) ವಿಸಿಟರ್ ಕೌಂಟರ್ : 5