(ক) ভাৰত চৰকাৰে আগন্তুক পাঁচ বছৰত দেশৰ সকলো পঞ্চায়ত আৰু গাঁও সামৰি লোৱাৰ লক্ষ্যৰে নতুন বহুমুখী পিএচিএছ /দুগ্ধ/মীন সমবায় স্থাপনৰ পৰিকল্পনাত অনুমোদন জনাইছে। ৰাষ্ট্ৰীয় সমবায় তথ্যকোষ অনুসৰি মুঠ ৩২,৮০২খন নতুন পিএচিএছ, দুগ্ধ আৰু মীন সমবায় সমিতি পঞ্জীয়ন কৰা হৈছে; আৰু দেশজুৰি ২০.০১.২০২৬ তাৰিখলৈকে ১৫,৭৯৩ খন দুগ্ধ আৰু মীন সমবায় সমিতিক শক্তিশালী কৰা হৈছে। নতুনকৈ গঠিত বহুমুখী প্ৰাথমিক কৃষি ঋণ সমিতি (পিএচিএছ), দুগ্ধ আৰু মীন সমবায়ৰ স্বতন্ত্ৰ বা তৃতীয় পক্ষৰ মূল্যায়নৰ কথা এতিয়াও চিন্তা কৰা হোৱা নাই।

(খ) চৰকাৰে ৰাষ্ট্ৰীয় সমবায় তথ্যকোষ (এনচিডি) ব্যৱহাৰ কৰি ৰাজ্যভিত্তিক আৰু আঞ্চলিক বিশ্লেষণৰ কাম হাতত লয়, যাতে আকাংক্ষিত জিলা আৰু অভাৱগ্ৰস্ত অঞ্চলকে ধৰি সমবায়ৰ কভাৰেজৰ ব্যৱধান চিনাক্ত কৰিব পাৰে। আকাংক্ষিত জিলা আৰু পিছপৰা অঞ্চল আৰু মহাৰাষ্ট্ৰ আৰু জলগাঁও জিলাকে ধৰি ৩২,৮০২খন নতুন পেকছ, দুগ্ধ আৰু মীন সমবায় সমিতিৰ ৰাজ্যভিত্তিক বিতৰণৰ সবিশেষ পৰিশিষ্টত আছে।

(গ) আজিলৈকে অনুমোদিত ৭৯,৬৩০টা পিএচিএছৰ ভিতৰত ৬১,৪৭৮টা পিএচিএছ ডিজিটেলাইজ কৰা হৈছে আৰু সমবায় বিত্তীয় সেৱাসমূহ আধুনিকীকৰণৰ বাবে শ্বেয়াৰড কোৰ বেংকিং ছলিউচন (চিবিএছ), এইপিএছ, ইউপিআই, আৰু ডিজিটেল প্লেটফৰ্মৰ দৰে পদক্ষেপ গ্ৰহণৰ সুবিধা প্ৰদান কৰা হৈছে।

(ঘ) আৰু (ঙ) পিএচিএছক বহুমুখী, অন্তৰ্ভুক্ত আৰু স্বচ্ছ প্ৰতিষ্ঠানলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিবলৈ প্ৰাথমিক কৃষি ঋণ সমিতি (পিএচিএছ)ৰ বাবে আৰ্হি উপ-বিধি প্ৰস্তুত কৰি সকলো ৰাজ্য আৰু কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চললৈ প্ৰচাৰ কৰা হৈছে। এই উপ-বিধিসমূহে বহল ভিত্তিৰ সদস্যপদৰ ব্যৱস্থা কৰে আৰু সমবায় শাসনত মহিলা আৰু অনুসূচিত জাতি/অনুসূচিত জনজাতিৰ পৰ্যাপ্ত প্ৰতিনিধিত্ব নিশ্চিত কৰে। ইয়াৰ উপৰিও বহুৰাজ্যিক সমবায় সমিতি (সংশোধনী) আইন, ২০২৩ অনুসৰি বহু ৰাজ্যিক সমবায় সমিতিৰ ব’ৰ্ডত মহিলাৰ বাবে দুখন আসন আৰু অনুসূচিত জাতি/জনজাতিৰ সদস্যৰ বাবে এখন আসন সংৰক্ষণৰ নিৰ্দেশ দিয়া হৈছে। ৰাষ্ট্ৰীয় সহযোগিতা নীতি (এনচিপি) ২০২৫ত মহিলা আৰু দুৰ্বল শ্ৰেণীৰ সদস্যপদ আৰু নেতৃত্বৰ ভূমিকাক প্ৰসাৰিত কৰাতো গুৰুত্ব দিয়া হৈছে।

আৰ্হি উপ-বিধিসমূহে পেকছক বহুমুখী সেৱা কেন্দ্ৰ হিচাপে কাম কৰিবলৈ সক্ষম কৰে, যাৰ ফলত ক্ষুদ্ৰ আৰু প্ৰান্তীয় কৃষকসকলে এটা সময়ত সুলভ মূল্যৰ ঋণ, মানসম্পন্ন ইনপুট আৰু সংশ্লিষ্ট সেৱাসমূহ লাভ কৰিব পাৰে, আৰু গুদাম, কাষ্টম হাইৰিং চেণ্টাৰ আৰু প্ৰাথমিক প্ৰক্ৰিয়াকৰণৰ দৰে কাৰ্য্যকলাপৰ পৰা লাভৱান হ’ব পাৰে, যাৰ ফলত আয়ৰ উপলব্ধি উন্নত হয়। মহিলা সহযোগিতা সংস্থাসমূহক আগলৈ ঋণ প্ৰদানৰ বাবে স্বয়ং শক্তি সহকৰ যোজনা আৰু মহিলা নেতৃত্বাধীন সমবায়ক প্ৰচাৰৰ বাবে নন্দিনী সহকৰৰ দৰে আঁচনিৰ জৰিয়তে মহিলা আৰু এছ এইচ জিসমূহৰ প্ৰতি সমৰ্থন আৰু অধিক শক্তিশালী কৰা হয়। ২০২৫ চনৰ শেষলৈকে ৩২খন ৰাজ্য আৰু কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চলে আৰ্হি উপ-বিধিৰ সৈতে নিজৰ আইন গ্ৰহণ কৰিছে বা একাকাৰ কৰিছে।

জলগাঁও জিলাকে ধৰি মহাৰাষ্ট্ৰত ৰূপায়ণঃ

মহাৰাষ্ট্ৰত কম্পিউটাৰাইজেচনৰ বাবে ১২,১৭৮ টা পিএচিএছত অনুমোদন জনোৱা হৈছে আৰু হাৰ্ডৱেৰ ক্ৰয়, ই আৰ পি নিয়োগ, প্ৰশিক্ষণ আৰু সমৰ্থন ব্যৱস্থাৰ বাবে ১৩০.৭৩ কোটি টকা মুকলি কৰা হৈছে। জলগাঁও জিলাৰ সকলো ৩৫২ টা অনুমোদিত পেকছক ই আৰ পি ভিত্তিক সাধাৰণ ৰাষ্ট্ৰীয় চফট্ ৱেৰত সম্পূৰ্ণৰূপে অনবৰ্ড কৰা হৈছে, যাৰ ফলত ১০০% ডিজিটেলাইজেশ্যন লাভ কৰা হৈছে। ২০২৪ চনৰ পৰা ২০২৫ চনৰ ডিচেম্বৰৰ ভিতৰত ৩৭,০৭০ জন অংশগ্ৰহণকাৰীক প্ৰশিক্ষণ দিয়া ভ্যামনিকম (পুনে) আৰু আইচিএম (নাগপুৰ আৰু পুনে)কে ধৰি ৰাষ্ট্ৰীয় আৰু আঞ্চলিক প্ৰশিক্ষণ প্ৰতিষ্ঠানৰ জৰিয়তে ব্যাপক সামৰ্থ্য বিকাশৰ প্ৰচেষ্টা গ্ৰহণ কৰা হৈছে ৫,৬৯৩ জন অংশগ্ৰহণকাৰী।

ৰাষ্ট্ৰীয় সমবায় উন্নয়ন নিগমৰ জৰিয়তে আৰ্থিক সহায় আগবঢ়োৱা হৈছে। ২৫.০১.২০২৬ তাৰিখলৈকে এনচিডিচিয়ে যোৱা পাঁচ বছৰত মহাৰাষ্ট্ৰৰ সমবায়সমূহক ১৩,৫৭৫.২৮ কোটি টকা সঞ্চিতভাৱে প্ৰদান কৰিছে, য’ত চেনি খণ্ডত ১৩,১৮৬.৫৮ কোটি, বস্ত্ৰশিল্পত ১৮০.২৮ কোটি, আৰু মীনপালনত ৪৩.৫৭ কোটি টকাও আছে। ইয়াৰ উপৰিও জলগাঁও গাখীৰ সংঘই কৃষকৰ অংশগ্ৰহণ বৃদ্ধিৰ বাবে ২০২৫–২৬ চনৰ ভিতৰত ১১৭খন নতুন দুগ্ধ সমবায় সমিতি গঠনৰ প্ৰস্তাৱ আগবঢ়াইছে। সদস্যসকলক সহায় কৰিবলৈ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সমবায় বৰ্ষ (আই ৱাই চি) ২০২৫ৰ অধীনত পশুধন স্বাস্থ্য কাৰ্যসূচীকে ধৰি জিলা পৰ্যায়ৰ পদক্ষেপ গ্ৰহণ কৰা হৈছে। বিশ্বৰ সৰ্ববৃহৎ শস্য সংৰক্ষণ পৰিকল্পনাৰ অধীনত মহাৰাষ্ট্ৰৰ ১৫টা পিএচিএছে গুদাম নিৰ্মাণ সম্পূৰ্ণ কৰিছে, যিয়ে কৃষকসকলক দুৰ্দশাগ্ৰস্ত বিক্ৰীৰ পৰা হাত সাৰিবলৈ আৰু মূল্য উপলব্ধি উন্নত কৰাত সহায় কৰিছে।

(চ) কৰ্ণাটকৰ দক্ষিণ কানাড়া জিলাত ১২১খন পিএচিএছ, ৪২০খন দুগ্ধ সমবায় সমিতি (ডিচিএছ), আৰু ২২খন মীন সমবায় সমিতি (এফচিএছ) স্থাপন কৰা হৈছে, ইয়াৰে মাত্ৰ এটা এফচিএছহে অকাৰ্যকৰী আৰু সকলো পিএচিএছৰ ডিজিটেলাইজেচন আৰম্ভ কৰা হৈছে।

*****

পৰিশিষ্ট

 

নতুনকৈ পঞ্জীয়ন কৰা সমবায়
ক্ৰমিক নং	ৰাজ্য	সামৰি লোৱা  জিলা	পিএচিএছ	ডিচিএছ	এফচিএছ	সৰ্বমুঠ
১	আন্দামান আৰু নিকোবাৰ	৩	১	১	১১	১৩
২	অন্ধ্ৰ প্ৰদেশ	২১	১১	১,০৩৪	২	১,০৪৭
৩	অৰুণাচল প্ৰদেশ	২৫	১২১	১৫	২০	১৫৬
৪	অসম	৩৪	৪৬৯	৫৯১	৮১	১,১৪১
৫	বিহাৰ	৩৮	৫৭	৪,৫৮৯	২	৪,৬৪৮
৬	ছত্তীশগড়	৩৩	৪৬৯	৩৫১	৩২২	১,১৪২
৭	গোৱা	২	৩৭	৫	৩	৪৫
৮	গুজৰাট	৩৩	৫২৫	৭০৬	২৩	১,২৫৪
৯	হাৰিয়ানা	২০	৩১	১৬১	৬	১৯৮
১০	হিমাচল প্ৰদেশ	১১	১১৬	৭০৮	৬	৮৩০
১১	জম্মু আৰু কাশ্মীৰ	২০	২১৬	১,৩১৩	৩৬	১,৫৬৫
১২	ঝাৰখণ্ড	২৪	১২৭	২৫৭	১৭৭	৫৬১
১৩	কৰ্ণাটক	৩১	২৪৩	১,০৯৭	৪৫	১,৩৮৫
১৪	কেৰালা	0	0	0	0	0
১৫	লাডাখ	২	৩	৩	১	৭
১৬	লাক্ষাদ্বীপ	১	0	0	৭	৭
১৭	মধ্যপ্ৰদেশ	৫২	৬৬৩	৮৭৪	২২৬	১,৭৬৩
১৮	মহাৰাষ্ট্ৰ	৩২	১৪৯	১,১৪০	১৬১	১,৪৫০
১৯	মণিপুৰ	১৪	১০৪	২৪	৬৭	১৯৫
২০	মেঘালয়	১২	২২৮	১৬	৭	২৫১
২১	মিজোৰাম	১০	৯৭	২	২	১০১
২২	নাগালেণ্ড	১৩	১৮	৫	১৮	৪১
২৩	ওড়িশা	৩০	১,৫৪৩	৬৭৯	৫৯	২,২৮১
২৪	পুডুচেৰী	৩	৪	৩	৩	১০
২৫	পঞ্জাব ২৩ ১ ৪৬৩ ৪৩ ৫০৭	২৩	১	৪৬৩	৪৩	৫০৭
২৬	ৰাজস্থান ৩৩ ১,৩৮৭ ২,১৭৪ ২২ ৩,৫৮৩	৩৩	১৩৮৭	২১৭৪	২২	৩৫৮৩
২৭	ছিকিম	৬	২৪	৬১	৩	৮৮
২৮	তামিলনাডু	৩৭	২৮	৭৯৪	২৫	৮৪৭
২৯	তেলেংগানা	১৮	0	১৭৩	১০২	২৭৫
৩০	ডিডি আৰু ডিএনএইচ	৩	৬	১	২	৯
৩১	ত্ৰিপুৰা	৮	২৮৮	২	১৯	৩০৯
৩২	উত্তৰপ্ৰদেশ	৭৫	১০৯৯	৪৩৪০	৪৮৬	৫৯২৫
৩৩	উত্তৰাখণ্ড	১৩	৬২১	২৬৩	১২০	১০০৪
৩৪	পশ্চিমবংগ	১৬	২৪	১৩৭	৩	১৬৪
সৰ্বমুঠ		৬৯৬	৮৭১০	২১৯৮২	২১১০	৩২৮০২

 

	মহাৰাষ্ট্ৰ	জলগাঁও
এম-পেকছ ১৪৯ ০	১৪৯	0
ডিচিএছ	১১৪০	৩৫
এফচিএছ	১৬১	৫
মুঠ	১৪৫০	৪০

এই তথ্য কেন্দ্ৰীয় গৃহ আৰু সমবায় দপ্তৰৰ মন্ত্ৰী শ্ৰীযুত অমিত শ্বাহে লোকসভাত এক  লিখিত উত্তৰত প্ৰদান কৰে।

 

***

AK/AP/DM

(ৰিলিজ আই ডি : 2222940) অতিথি কক্ষ : 4