২০২৫ চনৰ ভিতৰত পৰিসংখ্যা আৰু কাৰ্যসূচী ৰূপায়ণ মন্ত্ৰালয়ৰ (এমঅ’এছপিআই) মূল পদক্ষেপ/কৃতিত্বসমূহ হ’ল-

ক। ৰাষ্ট্ৰীয় নমুনা জৰীপ

(ক) জৰীপৰ তথ্যৰ গুণগত মান, ঘনত্ব আৰু সময়সাপেক্ষতাৰ উন্নতি

কম্পিউটাৰ সহায়ক ব্যক্তিগত সাক্ষাৎকাৰ (চিএপিআই) ব্যৱহাৰ কৰি ৰাষ্ট্ৰীয় নমুনা জৰীপ (এনএছএছ) জৰীপ চলোৱা হৈছে। ইন-বিল্ট বৈধকৰণ পৰীক্ষা, বাস্তৱ সময়ৰ তথ্য দাখিল, উপযোগী চিএপিআই, এআই-সক্ষম চেটবট, বহুভাষিক আন্তঃপৃষ্ঠ আদিৰ সৈতে ই-চিগমা প্লেটফৰ্মে তথ্যৰ মান যথেষ্ট উন্নত কৰিছে আৰু জৰীপৰ ফলাফল সময়মতে প্ৰকাশ কৰাত সহায় কৰিছে। এনএছএছত ২০২৫ চনৰ ভিতৰত বিভিন্ন সংস্কাৰৰ পদক্ষেপ গ্ৰহণ কৰা হৈছে। ইয়াৰ ভিতৰত আছে:

১। বৰ্ধিত ঘনত্বৰ বাবে পদ্ধতিগত উন্নতি

পিএলএফএছ আৰু এএছইউএছইৰ বাবে নমুনা ডিজাইন মাহেকীয়া আৰু ত্ৰিমাসিক অনুমানৰ সৃষ্টিৰ বাবে সংশোধন কৰা হৈছে, যিয়ে সম্প্ৰসাৰিত কভাৰেজৰ সুবিধা প্ৰদান কৰিব আৰু জৰীপ আৰু প্ৰশাসনিক তথ্যত সূচক কভাৰেজৰ নকল কৰাটো দূৰ কৰিব।

২। উন্নত সঠিকতা: উপ-ৰাজ্যিক পৰ্যায়ৰ অনুমান

মৌলিক স্তৰ হিচাপে জিলাৰ সৈতে নমুনাৰ ডিজাইন সংশোধন কৰা হৈছে আৰু জিলা পৰ্যায়ৰ অনুমান সৃষ্টিৰ বাবে নমুনাৰ আকাৰ বৃদ্ধি কৰা হৈছে।

৩। সময়োপযোগী আৰু মানসম্পন্ন জৰীপৰ তথ্য

এমঅ’এছপিআইয়ে নতুন জৰীপ আৰম্ভ কৰিছে, যেনে ৰাষ্ট্ৰীয় ঘৰুৱা আয় জৰীপ (এনএইচআইএছ), নিৰ্মাণ, নিগমিত সেৱা খণ্ডৰ উদ্যোগৰ বাৰ্ষিক জৰীপ (এএছআইএছই), ব্যক্তিগত খণ্ডৰ কেপেক্স বিনিয়োগৰ উদ্দেশ্য, চিএমএছৰ ওপৰত আগন্তুক দৃষ্টিগোচৰ কৰা জৰীপ আৰু পিএলএফএছ, এএছইউএছই, এএছআইৰ সময়সূচীত পৰিৱৰ্তনকে ধৰি নিয়মীয়া জৰীপ নবীকৰণ কৰা হৈছে।

(খ) ২০২৫ চনৰ ভিতৰত জৰীপৰ ফলাফল প্ৰকাশ

২০২৫ চনৰ ভিতৰত এমঅ’এছপিআই এ তলত দিয়া জৰীপসমূহৰ সন্দৰ্ভত ফলাফল প্ৰকাশ কৰে:

• সময়ে সময়ে শ্ৰম শক্তিৰ জৰীপ (PLFS)
• অসংগঠিত খণ্ডৰ উদ্যোগসমূহৰ বাৰ্ষিক জৰীপ (ASUSE)
• ২০২৫ চনৰ জানুৱাৰী মাহত প্ৰকাশ পোৱা ঘৰুৱা ব্যৱহাৰ ব্যয় জৰীপ (HCES) ২০২৩–২৪।
• ২০২৫ চনৰ মাৰ্চ মাহত মুকলি কৰা হৈছে সময় ব্যৱহাৰ জৰীপ (TUS) ২০২৪।
• ২০২৫ চনৰ এপ্ৰিল মাহত প্ৰকাশ পোৱা ব্যক্তিগত খণ্ডৰ কেপেক্সৰ ওপৰত ফৰৱাৰ্ড-লুকিং জৰীপৰ ওপৰত বুলেটিন জাৰি কৰা হয়।
• জিএছটিএন ফ্ৰেম ব্যৱহাৰ কৰি সেৱা খণ্ডৰ উদ্যোগসমূহৰ বাৰ্ষিক জৰীপৰ ওপৰত প্ৰথমবাৰৰ বাবে পাইলট অধ্যয়নৰ কাৰিকৰী প্ৰতিবেদন, ২০২৫ চনৰ এপ্ৰিল মাহত প্ৰকাশ।
• বিস্তৃত মডুলাৰ জৰীপ (চিএমএছ): টেলিকম (জানুৱাৰী-মাৰ্চ, ২০২৫) ২০২৫ চনৰ মে’ মাহত প্ৰকাশ।
• ২০২৫ চনৰ জুন মাহত মুকলি কৰা হৈছে নিউট্ৰিচনেল ইনটেক ইন ইণ্ডিয়া।
• ২০২৫ চনৰ আগষ্ট মাহত প্ৰকাশ পোৱা বিস্তৃত মডিউলাৰ জৰীপ (চিএমএছ): শিক্ষা (এপ্ৰিল-জুন, ২০২৫)।
• ২০২৫ চনৰ আগষ্ট মাহত প্ৰকাশ পোৱা উদ্যোগৰ বাৰ্ষিক জৰীপ (এএছআই)ৰ পিছত ২০২৫ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ মাহত বিশদ প্ৰকাশন আৰু ইউনিট পৰ্যায়ৰ তথ্য।

২০২৫-২০২৬ চনৰ ভিতৰত তলত দিয়া জৰীপসমূহ চলি আছে:

• সময়ে সময়ে শ্ৰম শক্তি জৰীপ (পিএলএফএছ) ২০২৫ (ক্ষেত্ৰৰ কাম চলি আছে)
• ঘৰুৱা সামাজিক ব্যৱহাৰ: স্বাস্থ্য: ২০২৫ চনৰ জানুৱাৰী-ডিচেম্বৰ (৩১-১২-২০২৫ চনৰ ভিতৰত ক্ষেত্ৰৰ কাম সম্পূৰ্ণ হ’ব)
• এএছইউএছই জানুৱাৰী-ডিচেম্বৰ ২০২৫। (৩১-১২-২০২৫ চনৰ ভিতৰত ক্ষেত্ৰৰ কাম সম্পূৰ্ণ হ’ব)
• ব্যক্তিগত কৰ্পৰেট খণ্ডৰ ওপৰত ভৱিষ্যদৰ্শী জৰীপ কেপেক্স বিনিয়োগৰ উদ্দেশ্য: অক্টোবৰ-ডিচেম্বৰ ২০২৫। (ক্ষেত্ৰৰ কাম ৩১-১২-২০২৫ৰ ভিতৰত সম্পূৰ্ণ হ’ব)
• অসংগঠিত খণ্ডৰ প্ৰতিষ্ঠান আৰু ঘৰত নিৰ্মাণ কাৰ্য্যকলাপৰ পাইলট জৰীপ: জুলাই-ডিচেম্বৰ ২০২৫
• এএছআই ২০২৪-২৫: অক্টোবৰ ২০২৫-মে’ ২০২৬
• ঘৰুৱা পৰ্যটন ব্যয় জৰীপ (ডিটিইএছ): জুলাই ২০২৫-জুন ২০২৬
• ৰাষ্ট্ৰীয় ঘৰুৱা ভ্ৰমণ জৰীপ (এনএইচটিএছ): জুলাই ২০২৫-জুন ২০২৬
• নগৰীয়া ফ্ৰেম জৰীপ ২০২২-২০২৭, কৃষিৰ পৰিসংখ্যা আৰু মূল্য সংগ্ৰহ।

(গ) ব্যৱহাৰকাৰীক জড়িত কৰা আৰু সামৰ্থ্য বিকাশ

এনএছএছ, এমঅ’এছপিআইয়ে ডাটা ব্যৱহাৰকাৰী সন্মিলন, পৰামৰ্শ, আলোচনা সত্ৰ, ৰাষ্ট্ৰীয় আলোচনা চক্ৰ আৰু কৰ্মশালা আদিৰ জৰিয়তে তথ্য ব্যৱহাৰকাৰী/অংশীদাৰৰ সৈতে যোগাযোগ অব্যাহত ৰাখিছিল যিয়ে পিএলএফএছ, এইচচিইএছ, এএছইউএছই, কেপেক্স আৰু টিইউএছৰ দৰে ডাঙৰ জৰীপসমূহ সামৰি লৈছিল।

(ঘ) ৰাষ্ট্ৰীয় নমুনা জৰীপৰ ৭৫ বছৰ উদযাপন

সমগ্ৰ ভাৰতবৰ্ষত বছৰজোৰা কাৰ্যসূচীৰ জৰিয়তে এনএছএছৰ ৭৫ বছৰ স্মৃতিচাৰণ এমঅ’এছপিআইয়ে কৰে।

খ। এমঅ’এছপিআই ৰ বাবে কেলেণ্ডাৰৰ অগ্ৰিম প্ৰকাশ

২০২৫-২৬ চনৰ ভিতৰত নিৰ্ধাৰিত এমঅ’এছপিআইৰ সকলো তথ্য যুক্তি/ৰিপৰ্ট/প্ৰকাশনৰ তালিকা নিৰ্ধাৰণ কৰি এমঅ’এছপিআইৰ এডভান্স ৰিলিজ কেলেণ্ডাৰ এমঅ’এছপিআই ৱেবছাইটত প্ৰকাশ কৰা হৈছে।

গ। অংশীদাৰসকলৰ সংযোগ আৰু প্ৰতিক্ৰিয়াৰ ব্যৱস্থা

ৰাষ্ট্ৰীয় পৰিসংখ্যা ব্যৱস্থা শক্তিশালী কৰাৰ দিশত লোৱা পদক্ষেপৰ অংশ হিচাপে এমঅ’এছপিআইয়ে তথ্যৰ মান উন্নত কৰাৰ বাবে তথ্য ব্যৱহাৰকাৰী আৰু অংশীদাৰসকলৰ পৰা নিৰন্তৰ সংযোগ আৰু নিয়মীয়া মতামত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা সংস্কাৰৰ পদক্ষেপসমূহ অব্যাহত ৰাখিছিল।

ঘ। জিডিপি, চিপিআই আৰু আইআইপিৰ ভিত্তি পুনৰীক্ষণ

ইয়াৰ সমষ্টিগত অৰ্থনৈতিক সূচকসমূহৰ ভিত্তি পুনৰীক্ষণৰ বাবে প্ৰক্ৰিয়া অৰ্থাৎ চিপিআই, আইআইপি আৰু জিডিপি এতিয়া উন্নত পৰ্যায়ত উপনীত হৈছে।

১। জিডিপিৰ বাবে ভিত্তি বছৰৰ পুনৰীক্ষণ

ৰাষ্ট্ৰীয় একাউণ্ট পৰিসংখ্যাৰ ওপৰত এখন পৰামৰ্শদাতা সমিতি (এচিএনএএছ) আৰু ৫খন ডমেইন-নিৰ্দিষ্ট উপ-সমিতি এমঅ’এছপিআইৰ দ্বাৰা গঠন কৰা হৈছে আৰু ৩০+ উপ-সমিতিৰ বৈঠক আৰু ৪খন এচিএনএএছৰ বৈঠক অনুষ্ঠিত কৰা হৈছে।

ভিত্তি বৰ্ষ ২০২২-২৩ৰ সৈতে জিডিপিৰ নতুন শৃংখলাটো ২০২৬ চনৰ ২৭ ফেব্ৰুৱাৰীত মুকলি কৰা হ’ব।

২। চিপিআইৰ বাবে ভিত্তি বছৰৰ পুনৰীক্ষণ

এমঅ’এছপিআইয়ে এটা বিশেষজ্ঞ গোট (EG) গঠন কৰিছিল য'ত ডমেইন বিশেষজ্ঞৰ সৈতে ১১খন বৈঠক অনুষ্ঠিত হৈছে।

ভিত্তি বৰ্ষ ২০২৪ৰ সৈতে নতুন ছিৰিজ চিপিআই ২০২৬ চনৰ ১২ ফেব্ৰুৱাৰীত মুক্তি পাব।

৩। আইআইপিৰ বাবে ভিত্তি বৰ্ষ সংশোধন

আইআইপি (টিএচি-আইআইপি)ৰ ভিত্তি বৰ্ষ পুনৰীক্ষণৰ বাবে কাৰিকৰী পৰামৰ্শদাতা সমিতি গঠন কৰা হৈছে আৰু আঠখন বৈঠক অনুষ্ঠিত কৰা হৈছে।

ভিত্তি বৰ্ষ ২০২২-২৩ৰ সৈতে আইআইপিৰ নতুন ছিৰিজটো ২০২৬ চনৰ ২৮ মে’ত মুকলি কৰা হ’ব।

ঙ। তথ্যৰ দৃশ্যায়ন আৰু প্ৰচাৰ

তথ্য দৃশ্যায়ন আৰু প্ৰচাৰৰ দিশত এমঅ’এছপিআইয়ে গ্ৰহণ কৰা পদক্ষেপে এমঅ’এছপিআইক চৰকাৰী পৰিসংখ্যাৰ ডিজিটেল ৰূপান্তৰৰ ক্ষেত্ৰত আগশাৰীৰ হিচাপে স্থান দিছে আৰু চৰকাৰী পৰিসংখ্যাৰ বাবে ভৱিষ্যতৰ বাবে সাজু ডিজিটেল আৰু এআই পৰিৱেশ তন্ত্ৰ প্ৰদান কৰিছে।

চ। সামাজিক খণ্ডৰ পৰিসংখ্যাৰ ওপৰত প্ৰকাশন

(ক) এনভিষ্টেটছ ইণ্ডিয়া ২০২৫: পৰিৱেশ পৰিসংখ্যা (৫ জুন ২০২৫)

পৰিৱেশ পৰিসংখ্যা সংকলনৰ বাবে ইউএনএছডিয়ে নিৰ্ধাৰণ কৰা পৰিৱেশ পৰিসংখ্যাৰ বিকাশৰ কাঠামো (এফডিইএছ) ২০১৩ৰ সৈতে সংগতি ৰাখি “এনভিষ্টেটছ ইণ্ডিয়া ২০২৫: পৰিৱেশ পৰিসংখ্যা” শীৰ্ষক প্ৰকাশনৰ শৃংখলাৰ অষ্টমটো প্ৰকাশ কৰে এমঅ’এছপিআইয়ে।

(খ) ভাৰতৰ মহিলা আৰু পুৰুষ ২০২৪ (৫ এপ্ৰিল ২০২৫)

এমঅ’এছপিআইয়ে ২০২৫ চনৰ ভিতৰত “ভাৰতত মহিলা আৰু পুৰুষ ২০২৪: নিৰ্বাচিত সূচক আৰু তথ্য” শীৰ্ষক প্ৰকাশনৰ ২৬ সংখ্যক সংখ্যা প্ৰকাশ কৰে।

(গ) “বনাঞ্চলৰ ওপৰত পৰিৱেশ হিচাপ- ২০২৫” (২৫ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৫)

এমঅ’এছপিআইয়ে ২০২৫ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ মাহত “বনাঞ্চলৰ ওপৰত পৰিৱেশ হিচাপ - ২০২৫” শীৰ্ষক পৰিৱেশ হিচাপ সম্পৰ্কীয় প্ৰকাশনৰ একেৰাহে অষ্টম সংখ্যা সংকলন কৰি প্ৰকাশ কৰে। প্ৰতিবেদনখন দুটা খণ্ডত উপস্থাপন কৰা হৈছে:

• প্ৰথম খণ্ডত বিভিন্ন বন পৰিৱেশ তন্ত্ৰৰ একাউণ্টৰ বাবে পদ্ধতি আৰু ৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ৰ তথ্যৰ ৰূপৰেখা দাঙি ধৰা হৈছে, য'ত ভৌতিক সম্পত্তি একাউণ্ট, বিস্তৃতি একাউণ্ট, অৱস্থা একাউণ্ট, আৰু সেৱা একাউণ্ট সামৰি লোৱা হৈছে।
• দ্বিতীয় খণ্ডত ৰাজ্য আৰু কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চল (UT)-স্তৰৰ তথ্য উপস্থাপন কৰা হৈছে, বন সম্পত্তি, পৰিসৰ, অৱস্থা আৰু সেৱাৰ দশকীয় পৰিৱৰ্তনৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰা হৈছে।

(ঘ) ভাৰতৰ শিশু ২০২৫ (২৫ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৫)

এমঅ’এছপিআইয়ে ২০২৫ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ মাহত “Children in India 2025” শীৰ্ষক প্ৰকাশনৰ ৪ৰ্থ সংখ্যা প্ৰকাশ কৰিছিল য’ত ভাৰতৰ শিশুৰ অৱস্থা সামৰি লোৱা হৈছিল। ২০০৮ চনৰ পৰা ম'এছপিআইয়ে "ভাৰতত শিশু" শীৰ্ষক এটা তদৰ্থ প্ৰকাশন প্ৰকাশ কৰি আহিছে।

(ঙ) ভাৰতত মহাসাগৰীয় পৰিৱেশ তন্ত্ৰৰ হিচাপ – এটা কাঠামো, (২২ জানুৱাৰী ২০২৫)

২০২৫ চনৰ জানুৱাৰী মাহত ম’এছপিআইয়ে ভাৰতত মহাসাগৰীয় পৰিৱেশ তন্ত্ৰৰ একাউণ্ট – এটা কাঠামোৰ প্ৰতিবেদন প্ৰকাশ কৰে, যিয়ে সাগৰ সম্পৰ্কীয় তথ্য সংকলন আৰু সাগৰীয় পৰিৱেশ তন্ত্ৰৰ পৰিসৰ, অৱস্থা, সম্পত্তি আৰু সেৱা, তথ্যৰ উৎস চিনাক্তকৰণ, আৰু বহনক্ষম উন্নয়ন লক্ষ্য (এছডিজি) আৰু অন্যান্য চৰকাৰী পদক্ষেপৰ সৈতে সংযোগ আদি জটিল দিশসমূহৰ সমাধানৰ বাবে এক মূল নথি হিচাপে কাম কৰে।

(চ) বহনক্ষম উন্নয়নৰ লক্ষ্য (এছডিজি) (২৯ জুন ২০২৫)

ৰাষ্ট্ৰীয় অগ্ৰাধিকাৰৰ প্ৰতি সঁহাৰি জনাই বহনক্ষম উন্নয়ন লক্ষ্যসমূহ (এছডিজি) ৰূপায়ণৰ বাবে ভাৰতৰ প্ৰতিশ্ৰুতিক সমৰ্থন কৰি, এমঅ’এছপিআইয়ে সংশ্লিষ্ট মন্ত্ৰালয়/ বিভাগ, ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ সংস্থা আৰু অন্যান্য অংশীদাৰৰ সৈতে আলোচনা কৰি, গ্ল’বেল ইনডিকেটৰ ফ্ৰেমৱৰ্ক (জিআইএফ)ৰ সৈতে সংগতি ৰাখি এছডিজিৰ বাবে ৰাষ্ট্ৰীয় সূচক কাঠামো (এনআইএফ) প্ৰস্তুত কৰিছে বয়সস্থ লোকসকলক ৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ত ১৭টা এছডিজিৰ নিৰীক্ষণৰ সুবিধা প্ৰদান কৰিবলৈ। কাঠামোটো গতিশীল প্ৰকৃতিৰ আৰু প্ৰতি বছৰে ইয়াৰ পৰ্যালোচনা আৰু পৰিশোধন কৰা হয়।

ছ। ৰাজ্য/কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চলৰ সৈতে পৰিসংখ্যাগত সমন্বয় শক্তিশালী কৰাৰ দিশত পদক্ষেপ

এমঅ’এছপিআইয়ে কেন্দ্ৰ আৰু ৰাজ্যিক পৰ্যায়ৰ পৰিসংখ্যা সংস্থাসমূহৰ সৈতে সমন্বয় সাধন কৰে আৰু ৰাজ্যিক আৰু ৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ত অৰ্থপূৰ্ণ পৰিসংখ্যা উৎপাদনত সহায় কৰে।

(ক) ৰাজ্য চৰকাৰৰ মন্ত্ৰীসকলৰ সন্মিলন

এমঅ’এছপিআইয়ে ২০২৫ চনৰ ৫ এপ্ৰিলত নতুন দিল্লীৰ বিজ্ঞান ভৱনত “পৰিসংখ্যা ব্যৱস্থা শক্তিশালী কৰা” বিষয়বস্তুৰে ‘ৰাজ্য চৰকাৰৰ মন্ত্ৰী সন্মিলন’ৰ আয়োজন কৰিছিল। এই সন্মিলনত ৩১ খনতকৈও অধিক ৰাজ্য/ কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চলে অংশগ্ৰহণ কৰে।

(খ) কেন্দ্ৰীয় আৰু ৰাজ্যিক পৰিসংখ্যা সংস্থাসমূহৰ সন্মিলন (CoCSSO)

এমঅ’এছপিআইয়ে ২৫-২৬ ছেপ্টেম্বৰ, ২০২৫ তাৰিখে চণ্ডীগড়ত ‘স্থানীয় পৰ্যায়ৰ শাসন শক্তিশালী কৰা’ শীৰ্ষক বিষয়বস্তুৰে ২৯ সংখ্যক CoCSSO আয়োজন কৰে।

জ। আন্তঃগাঁথনি প্ৰকল্প নিৰীক্ষণ

(ক) PAIMANA (ৰাষ্ট্ৰ গঠনৰ বাবে প্ৰকল্প মূল্যায়ন, আন্তঃগাঁথনি নিৰীক্ষণ আৰু বিশ্লেষণ) ৱেব-পৰ্টেল মুকলি কৰা

আন্তঃগাঁথনি প্ৰকল্প আৰু পৰিৱেশন নিৰীক্ষণ কৰাৰ দায়িত্বৰ অংশ হিচাপে এমঅ’এছপিআইয়ে ৫০ লাখ টকাৰ ১৭০০+ কেন্দ্ৰীয় খণ্ডৰ প্ৰকল্পৰ নিৰীক্ষণ কৰি আছে। পথ, পৰিবহণ আৰু ঘাইপথ, ৰে’লৱে, কয়লা, পেট্ৰলিয়াম, শক্তি, আৰু অন্যান্যকে ধৰি ১৫টা আন্তঃগাঁথনি খণ্ডত বিস্তৃত, যাৰ ব্যয় ১৫০ কোটি আৰু তাতকৈ অধিক।

(খ) প্ৰতিষ্ঠিত ৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰতিষ্ঠানসমূহৰ সহযোগত প্ৰকল্প পৰিচালনাৰ ওপৰত সামৰ্থ্য বিকাশ কাৰ্যসূচী

ঝ। তথ্য সমন্বয়ৰ পদক্ষেপ

ৰাষ্ট্ৰীয় আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় উত্তম পদ্ধতিৰ সৈতে সংগতি ৰাখি ২০২৫ চনৰ ভিতৰত এমঅ’এছপিআই-এ বহুতো পদক্ষেপ গ্ৰহণ কৰিছে, তথ্য সমন্বয়ৰ দিশত।

(ক) ২০২৫ চনৰ জুন মাহত এমঅ’এছপিআইয়ে কেন্দ্ৰীয় মন্ত্ৰালয়/বিভাগসমূহে অনুসৰণ কৰা ৰেফাৰেন্সিয়েল মেটাডাটাৰ বাবে একেধৰণৰ প্ৰতিবেদন গাঁথনি প্ৰসাৰিত কৰাৰ উদ্দেশ্যেৰে ৰাজ্য আৰু কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চল চৰকাৰসমূহৰ মাজত ৰাষ্ট্ৰীয় মেটাডাটা গাঁথনি (এনএমডিএছ ২.০) প্ৰচাৰ কৰিছিল।

(খ) পৰিসংখ্যাগত সামগ্ৰী আৰু প্ৰক্ৰিয়াসমূহৰ মূল্যায়নৰ বাবে এটা মাপকাঠী হিচাপে কাম কৰিবলৈ পৰিসংখ্যাগত গুণগত মান মূল্যায়ন কাঠামো (SQAF) প্ৰৱৰ্তন কৰা হৈছে।

(গ) এমঅ’এছপিআইৰ দ্বাৰা জাৰি কৰা তথ্য জীৱনচক্ৰৰ ভিতৰত চৰকাৰী পৰিসংখ্যা পৰিচালনাৰ বাবে কাৰ্য্যকৰী নিৰ্দেশনাই তথ্য উৎপাদনৰ সকলো পৰ্যায়তে পৰিসংখ্যাগত সামগ্ৰী আৰু প্ৰতিষ্ঠানিক প্ৰক্ৰিয়া পৰিচালনাৰ বাবে মন্ত্ৰালয়/বিভাগ/ৰাজ্য/কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চল/সংগঠনসমূহক পথ প্ৰদৰ্শন কৰিব।

(ঘ) এমঅ’এছপিআইয়ে ২০২৫ চনৰ এপ্ৰিল মাহত মন্ত্ৰালয়/বিভাগলৈ একক চিনাক্তকৰ্তাৰ সংশোধিত তালিকা প্ৰচাৰ কৰিছে আৰু তেওঁলোকে ৰক্ষণাবেক্ষণ কৰা তথ্যৰ গোটসমূহত তালিকাভুক্ত একক চিনাক্তকৰ্তাৰ ভিতৰত অন্ততঃ এটা একত্ৰিত কৰাৰ অনুৰোধ জনাইছে।

(ঙ) ডাটাছেটসমূহৰ মাজত সামঞ্জস্যতা সমৰ্থন কৰিবলৈ, ১০টা ৰাষ্ট্ৰীয় আৰু ৮৭টা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰেণীবিভাজন মানদণ্ডৰ এটা একত্ৰিত ভঁৰাল সংকলন কৰা হৈছে আৰু সকলো মন্ত্ৰালয়/বিভাগলৈ প্ৰচাৰ কৰা হৈছে।

(চ) বিচ্ছিন্ন তথ্যৰ সমষ্টিসমূহৰ মিলনৰ বাবে এক প্ৰতিষ্ঠানিক ব্যৱস্থা স্থাপন কৰা হৈছে। কেন্দ্ৰীয় মন্ত্ৰালয়/বিভাগ/সংগঠন আৰু ৰাজ্য/কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চল বিভাগ/সংগঠনে তথ্য/সংজ্ঞাগত বিচ্ছিন্নতাৰ সৈতে জড়িত উল্লেখসমূহ সমাধানৰ বাবে NSO, এমঅ’এছপিআই লৈ দিব পাৰে।

(ছ) এমঅ’এছপিআই এ তথ্য, প্ৰতিবেদন আৰু প্ৰকাশনসমূহ উলিয়াই আনে, যাৰ সময়সূচী ৱেবছাইটত প্ৰকাশিত এডভান্স ৰিলিজ কেলেণ্ডাৰত নিৰ্ধাৰণ কৰা হৈছে। মন্ত্ৰালয়/ বিভাগ/ৰাজ্য/ কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চলসমূহক প্ৰতি বছৰে নৱেম্বৰৰ ভিতৰত প্ৰকাশ পাবলগীয়া পৰিসংখ্যাগত সামগ্ৰী/জৰীপৰ বাবে নিজ নিজ অগ্ৰিম মুক্তি কেলেণ্ডাৰ (ARC) প্ৰস্তুত কৰিবলৈ অনুৰোধ জনোৱা হৈছে।

ঞ। সামৰ্থ্য বিকাশৰ পদক্ষেপ

এমঅ’এছপিআইয়ে সামৰ্থ্য বিকাশ, পেছাদাৰী বৃদ্ধি আৰু কাৰ্য্যকৰী দক্ষতা শক্তিশালী কৰাৰ বাবে মানৱ সম্পদ সংস্কাৰৰ এক বিস্তৃত পৰিসৰ গ্ৰহণ কৰিছে।

(ক) আইএছএছ পৰীক্ষামূলক প্ৰশিক্ষণ আৰ্হিৰ পুনৰীক্ষণ

ভাৰতীয় পৰিসংখ্যা সেৱাৰ বিষয়াসকলৰ পৰীক্ষামূলক প্ৰশিক্ষণ এতিয়া বাৱন্নটা সপ্তাহৰ শ্ৰেণীকোঠাৰ এক কেন্দ্ৰীভূত কাৰ্যসূচী অনুসৰণ কৰা হয় আৰু তাৰ পিছত ফিল্ড পোষ্টিং কৰা হয়। প্ৰশাসনিক পৰিসংখ্যা, ভূ-স্থানীয় প্ৰয়োগ, তথ্য শাসন আৰু চাইবাৰ সুৰক্ষা আদি নতুন বিষয় ক্ষেত্ৰসমূহ অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে।

(খ) চাহিদা চালিত ক্ষমতা বিকাশৰ বাবে যোগান

এমঅ’এছপি আইয়ে পৰিসংখ্যাগত প্ৰশিক্ষণৰ প্ৰয়োজনীয়তা মূল্যায়ন (এছটিএ) জৰীপৰ জৰিয়তে দক্ষতাৰ ব্যৱধান আৰু অগ্ৰাধিকাৰ শিক্ষণ প্ৰয়োজনীয়তা চিনাক্ত কৰিছে।

(গ) মিছন কৰ্মযোগীৰ সৈতে প্ৰশিক্ষণ কাৰ্যসূচী একত্ৰিত কৰা

সকলো বিষয়াক চৰকাৰীভাৱে কৰ্মযোগী মঞ্চ ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ উৎসাহিত কৰা হয়। ৮,১১৫জন এমঅ’এছপিআই কৰ্মচাৰী অনবৰ্ড; মুঠ নামভৰ্তি ৭৮,০২৯ আৰু iGOT ত ৫৬,৩৫০+ পাঠ্যক্ৰমৰ সৈতে সম্পূৰ্ণ কৰা হৈছে।

(ঘ) এছএছএছ বিষয়াসকলৰ বাবে বিস্তৃত প্ৰশিক্ষণ মডিউল

এমঅ’এছপিআইয়ে নতুনকৈ নিযুক্তি পোৱা জেএছঅ’সকলৰ বাবে গাঁথনিগত প্ৰৰোচনা কাৰ্যসূচীৰ লগতে জেএছঅ’ৰ পৰা অধীনস্থ পৰিসংখ্যা সেৱাৰ এছএছঅ’লৈ নতুনকৈ পদোন্নতি পোৱা বিষয়াসকলৰ বাবে প্ৰৱৰ্তন কৰা অভিমুখী কাৰ্যসূচীও প্ৰতিষ্ঠানিকৰণ কৰিছে।

(ঙ) ৰাজ্যিক পৰিসংখ্যা ব্যৱস্থাৰ বাবে প্ৰশিক্ষণ সমৰ্থন

ৰাষ্ট্ৰীয় পৰিসংখ্যা ব্যৱস্থা প্ৰশিক্ষণ একাডেমী (এনএছএছটিএ) পৃষ্ঠপোষকতাত ৰাজ্য/কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চলৰ বিষয়াসকলৰ বাবে প্ৰশিক্ষকৰ প্ৰশিক্ষণ কাৰ্যসূচী চৰকাৰী পৰিসংখ্যাৰ সৈতে জড়িত বিশেষ বিষয়সমূহৰ ওপৰত আয়োজন কৰা হৈছিল আৰু লগতে ৰাজ্য/কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চলসমূহৰ চাহিদাৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি নিজৰ ইচ্ছানুযায়ী প্ৰশিক্ষণ কাৰ্যসূচীও অন-ছাইট আৰু অফ-ছাইট স্থানত আয়োজন কৰা হৈছিল।

(চ) আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰশিক্ষণ আৰু বিশ্বব্যাপী অংশীদাৰিত্ব

এনএছএছটিএয়ে তথ্য নৈতিকতা, শাসন আৰু গুণগত মানৰ ওপৰত কৰ্মশালাকে ধৰি ৰাষ্ট্ৰসংঘ–এছআইএপি, ইউএনএছডি, ইউএনএফপিএ, বিশ্ব বেংক আদিৰ দৰে সংস্থাৰ সৈতেও যৌথ কাৰ্যসূচী অনুষ্ঠিত কৰিছিল, তাৰ পিছত আই এছইচি, আইএছআই আৰু আইটিইচি আৰু আইটিইচি, এমইএৰ সৈতে অংশীদাৰিত্বৰে বহনক্ষম উন্নয়নৰ বাবে তথ্যৰ প্ৰয়োজনীয়তাৰ ওপৰত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় কাৰ্যসূচী, কেইবাখনো দেশৰ কেৰিবিয়ান এনএছঅ’ৰ বাবে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰশিক্ষণ কাৰ্যসূচী আৰু উত্তম পদ্ধতিসমূহ ভাগ-বতৰা কৰাৰ সুযোগ প্ৰদান কৰাটো শেহতীয়াকৈ সমাপ্ত কৰা হৈছে।

(ছ) কেডাৰৰ মাজত ভূমিকাভিত্তিক প্ৰশিক্ষণ আৰু অন্তৰ্ভুক্তি

মন্ত্ৰালয়ৰ ভিতৰৰ সকলো কাৰ্য্যকৰী গোটক সহায় কৰিবলৈ এতিয়া আইএছএছ আৰু এছএছএছৰ বাহিৰলৈও প্ৰশিক্ষণ সম্প্ৰসাৰিত কৰা হৈছে। চিএছএছ, চিএছএছএছ আৰু চিএছচিএছ বিষয়াসকলৰ বাবে প্ৰশাসনিক আৰু সমন্বয়ৰ কাম শক্তিশালী কৰাৰ বাবে কাৰ্যসূচী আয়োজন কৰা হৈছে, ক্ষেত্ৰ পৰিচালনা বিভাগৰ প্ৰশাসনিক বিষয়াসকলৰ বাবে, এলআইএমবিএছ, আৰটিআই আৰু চিপিজিআৰএমৰ দৰে ডিজিটেল শাসন মঞ্চ পৰিচালনা কৰা বিষয়াসকলৰ বাবে আৰু লগতে মন্ত্ৰালয়ৰ পাৰ্শ্বীয় প্ৰৱেশকাৰীসকলৰ বাবে তেওঁলোকৰ মসৃণ সংহতি আৰু কাৰ্য্যকৰী প্ৰান্তিককৰণ নিশ্চিত কৰিবলৈ অৰিয়েণ্টেচন কাৰ্যসূচী আয়োজন কৰা হৈছে।

(জ) গৱেষণা সংস্কৃতিক লালন-পালন কৰা

অৱদানকাৰীসকলক আৰ্থিক আৰু অবিত্তীয় প্ৰৰোচনাৰ জৰিয়তে গৱেষণা সংস্কৃতিক প্ৰসাৰিত কৰা হৈছে। বিষয়াসকলক Sarvekshana- a Journal of NSO লৈ গৱেষণা পত্ৰ অৱদান আগবঢ়াবলৈ উৎসাহিত কৰা হৈছে। অ’এনঅ’এছ ই-জাৰ্নেল আৰ্কাইভৰ জৰিয়তে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শৈক্ষিক সম্পদৰ প্ৰৱেশ সম্প্ৰসাৰিত হৈছে।

ট। খচৰা আইএছআই বিল, ২০২৫

এমঅ’এছপিআইয়ে পঞ্জীয়নভুক্ত সমাজৰ পৰা বিধিগত সংস্থা কৰ্পৰেটলৈ ৰূপান্তৰিত কৰি আৰু ইয়াৰ শাসন কাঠামো উন্নীত কৰি ইয়াৰ প্ৰতিষ্ঠানিক মৰ্যাদা উন্নীত কৰিবলৈ ‘ভাৰতীয় পৰিসংখ্যা প্ৰতিষ্ঠান বিল, ২০২৫’ৰ খচৰা প্ৰস্তুত কৰিছে, যাৰ ফলত ইয়াক সমনীয়া ৰাষ্ট্ৰীয় গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰতিষ্ঠান (আইএনআই)ৰ সৈতে সংযুক্ত কৰা হৈছে। এবাৰ প্ৰণয়ন হোৱাৰ পিছত এই বিধেয়কখনে ভাৰতীয় পৰিসংখ্যা প্ৰতিষ্ঠান আইন, ১৯৫৯ৰ ঠাই ল’ব।

ঠ। সংসদৰ সদস্য স্থানীয় এলেকা উন্নয়ন আঁচনি (MPLADS)

এই মন্ত্ৰালয়ৰ দ্বাৰা পৰিচালিত এমপিএলএডি আঁচনিৰ পুঁজি প্ৰবাহ ব্যৱস্থা সংশোধন কৰি ২০২৩ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত নতুন এমপিএলএডিএছ গাইডলাইন আৰু eSAKSHI পৰ্টেলৰ ৰূপত ৱেব-সমাধান আৰম্ভ কৰা হয়।বিভিন্ন অংশীদাৰৰ বাবে মোবাইল এপ ২০২৪ চনত মুকলি কৰা হয় ব্যয়ৰ। ইয়াৰ উপৰিও MPLADS-eSAKSHI পৰ্টেলৰ ডমেইন নাম পূৰ্বৰ www.mplads.sbi ৰ পৰা www.mplads.mospi.gov.in লৈ সলনি কৰা হৈছে।

ড। পৰিসংখ্যা দিৱস উদযাপন, ২০২৫

ভাৰতত প্ৰমাণভিত্তিক সিদ্ধান্ত গ্ৰহণ আৰু শাসন ব্যৱস্থাক সমৰ্থন কৰা নিৰ্ভৰযোগ্য আৰু সময়োপযোগী পৰিসংখ্যাগত তথ্য প্ৰদান কৰাত ৰাষ্ট্ৰীয় নমুনা জৰীপৰ উল্লেখযোগ্য অৱদান চিহ্নিত কৰি ২০২৫ চনৰ ২৯ জুন তাৰিখে ২০২৫ চনৰ ২৯ জুনত “ৰাষ্ট্ৰীয় নমুনা জৰীপৰ ৭৫ বছৰীয়া” বিষয়বস্তুৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰি উদযাপন কৰা হয়।

ঢ। জনসচেতনতা সৃষ্টিৰ বাবে এমঅ’এছপিআইৰ মূল আউটৰিচ কাৰ্য্যকলাপ

নাগৰিকসকলক নিজৰ কাৰ্যকলাপৰ বিষয়ে সজাগতা সৃষ্টিৰ ওপৰত ম’এছপিআইৰ যোগাযোগে তেওঁলোকক প্ৰক্ৰিয়াটোৰ অংশ হ’বলৈ, জৰীপসমূহত অংশগ্ৰহণ কৰিবলৈ আৰু জাতি গঠনত অৰিহণা যোগাবলৈ আহ্বান জনায়।

এমঅ’এছপিআইয়ে কুইজৰ জৰিয়তে ব্যৱহাৰকাৰীৰ সংযোগ বৃদ্ধি কৰিছে, ছ’চিয়েল মিডিয়াত ডু ইউ ন’ পোষ্ট, ছাত্ৰ-ছাত্ৰী আৰু গৱেষকৰ বাবে ডাটা-ভিজুৱেলাইজেচন হেকাথন আৰু মাইগভৰ সহযোগত মন্ত্ৰালয়ৰ ডাটা প্ৰডাক্টৰ ওপৰত ভিডিঅ’ নিৰ্মাণ প্ৰতিযোগিতা অনুষ্ঠিত কৰি ছাত্ৰ-ছাত্ৰী আৰু গৱেষকসকলৰ মাজত সজাগতা আনিছে। ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলৰ বাবে এমঅ’এছপিআইৰ ৱেবছাইটত এটা ৱেবপেজ প্ৰস্তুত কৰা হৈছে, যাতে তেওঁলোকে মন্ত্ৰালয়ে কৰা কাম আৰু তেওঁলোকে কেনেকৈ জড়িত, অৰিহণা যোগাব আৰু শিকিব পাৰে, সেই বিষয়ে বুজিব পাৰে।

**********

Samrat/Girinda