১। নগৰীয়া পৰিবহন

গৃহ আৰু নগৰ পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰালয়ে সমগ্ৰ ভাৰতৰ নগৰ-মহানগৰসমূহত সুৰক্ষিত, দক্ষ, অন্তৰ্ভুক্তিমূলক আৰু বহনক্ষম নগৰীয়া গতিশীলতা শক্তিশালী কৰাৰ বাবে নিজৰ অভিযান অব্যাহত ৰাখিছে।

ক। এমআৰটিএছ

২০২৫ৰ জানুৱাৰীৰ পৰা (২৯ নৱেম্বৰ ২০২৫লৈ) মুঠ ৮৪.৫৭ কিলোমিটাৰ দৈৰ্ঘ্যৰ ২৫,৯৩২ কোটি টকাৰ মেট্ৰ' ৰে'ল প্ৰকল্পৰ অনুমোদন জনোৱা হৈছে।

• চলিত বিত্তীয় বৰ্ষত দেশত মেট্ৰ' নেটৱৰ্কে ১০৯০ কিলোমিটাৰ অতিক্ৰম কৰিছে।
• পূৰ্বতে ২৩খন চহৰত উপলব্ধ মেট্ৰ' ৰেল সেৱাসমূহ এতিয়া ২৬খন চহৰত উপলব্ধ হৈছে।
• ২০২৫ৰ জানুৱাৰীৰ পৰা বৰ্তমানলৈকে (২৯.১১.২০২৫) সমগ্ৰ দেশত প্ৰায় ৮৫.৬২ কিলোমিটাৰ নতুন মেট্ৰ' ৰে'ল লাইন কাৰ্যক্ষম কৰা হৈছে, যাৰ ফলত এই বৰ্ষৰ অগ্ৰগতিৰ ক্ষেত্ৰত যথেষ্ট অৰিহণা আগবঢ়াইছে।

সংস্কাৰ

মেট্ৰ' ৰে'লৱে (দাবী প্ৰক্ৰিয়া) নিয়ম, ২০১৭ৰ সংশোধনীৰ জৰিয়তে মেট্ৰ' ৰে'লৱেত গুৰুতৰ দুৰ্ঘটনা বা আঘাতৰ ক্ষেত্ৰত দাবী দাখিল কৰা পক্ষসমূহক প্ৰদান কৰা ক্ষতিপূৰণ বৃদ্ধি কৰা হ'ব।

মেট্ৰ' আৰু অন্যান্য পৰিবহণ ব্যৱস্থাত ৰাষ্ট্ৰীয় কমন মবিলিটী কাৰ্ড আৰু কিউআৰ টিকট ব্যৱস্থা প্ৰৱৰ্তন কৰা।

• প্লেটফৰ্ম স্ক্ৰীণ দুৱাৰৰ থলুৱাভাৱে বিকাশ সাধন।

খ। ৰাষ্ট্ৰীয় নগৰীয়া গতিশীলতা ভাৰত সন্মিলনঃ

১২-১৩ নৱেম্বৰ, ২০২৫ তাৰিখে নতুন দিল্লীত তিনিদিনীয়া 'নগৰীয়া গতিশীলতা ভাৰত (ইউএমআই) সন্মিলন আৰু প্ৰদৰ্শনী ২০২৫'ৰ আয়োজন কৰা হয়।

গ. পিএম-ই-বাছ সেৱা আঁচনি

অষ্টাদশ নগৰীয় গতিশীলতা ভাৰত সন্মিলনৰ সামৰণি অধিৱেশনত গৃহ আৰু নগৰ পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰী শ্ৰী মনোহৰ লাল খট্টাৰে পিএম-ইবাছ সেৱা আঁচনিৰ অফিচিয়েল ল'গ' আৰু ৱেবছাইট মুকলি কৰে।

২০২৫ চনৰ এপ্ৰিল মাহত মন্ত্ৰালয়ে আঁচনিৰ নিৰ্দেশনাৱলীত সংযোজন জাৰি কৰিছিল, য'ত 'যোগ্য চহৰ'ৰ সংজ্ঞা সম্প্ৰসাৰিত কৰি ২০১১ চনৰ লোকপিয়লৰ পিছত সংযুক্ত হোৱা ৩-৪০ লাখ জনসংখ্যাৰ সংযুক্ত চহৰ আৰু এলপিএৰ ক্লাষ্টাৰ অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল।

২০২৫ৰ জানুৱাৰীৰ পৰা ডিচেম্বৰলৈ ৩,৬২২খন বাছ চলাচলৰ বাবে অনুমোদন জনোৱা হৈছে।

৬০.৭৩ কোটি টকা অনুমোদন জনোৱা হৈছে ইয়াৰ সৈতে জড়িত আন্তঃগাঁথনিৰ বিকাশৰ বাবে য'ত বিটিএম (বেইণ্ড দ্য মিটাৰ) শক্তি আৰু চিভিল ডিপো আন্তঃগাঁথনি অন্তৰ্ভুক্ত আছে।

৪৪খন চহৰত ৫২টা অসামৰিক ডিপ'ৰ প্ৰস্তাৱত নিৰ্মাণ কাৰ্য আৰম্ভ হৈছে আৰু ৩৩খন চহৰত ৮৮টা বিটিএম প্ৰস্তাৱত ৪০টা ডিপ'ৰ কাম আৰম্ভ হৈছে।

২। কেন্দ্ৰীয় লোকনিৰ্মাণ বিভাগ

• ভাৰতৰ মাননীয় প্ৰধানমন্ত্ৰীয়ে ৬ আগষ্ট, ২০২৫ত নতুন দিল্লীৰ কৰ্তব্য পথত কৰ্তব্য ভৱন-৩ৰ উদ্বোধন কৰে।

• ১১ আগষ্ট, ২০২৫ত প্ৰধানমন্ত্ৰীয়ে নতুন দিল্লীৰ বিকেএছ মাৰ্গত ১৮৪টা বহুমহলীয়া এমপি ফ্লেট উদ্বোধন কৰে।

তেওঁ ২০২৫ চনৰ ৫ জানুৱাৰীত নতুন দিল্লীৰ ৰোহিনীত কেন্দ্ৰীয় আয়ুৰ্বেদ গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠানৰ নতুন ভৱনৰ আধাৰশিলা স্থাপন কৰে। এই ভৱনত কেন্দ্ৰীয় গৃহ আৰু নগৰ পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰালয়ৰ মাননীয় মন্ত্ৰী শ্ৰী মনোহৰ লাল আৰু কেন্দ্ৰীয় গৃহ আৰু নগৰ পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰালয়ৰ মাননীয় মন্ত্ৰী শ্ৰী টখন শ্বাহু উপস্থিত থাকে।

৩। স্বচ্ছ ভাৰত অভিযান (এছবিএম)

এছিয়া-প্ৰশান্ত মহাসাগৰীয় অঞ্চলৰ বাবে দ্বাদশ আঞ্চলিক থ্ৰী আৰ আৰু বৃ্ত্তাকাৰ অৰ্থনীতি মঞ্চ

৩-৫ মাৰ্চ, ২০২৫ত জয়পুৰত এছিয়া আৰু প্ৰশান্ত মহাসাগৰীয় অঞ্চলৰ দ্বাদশ আঞ্চলিক থ্ৰী আৰ আৰু বৃত্তাকাৰ ইক'নমি ফ'ৰাম অনুষ্ঠিত হ'ব। এই ফ'ৰামৰ জৰিয়তে সমগ্ৰ অঞ্চলত বহনক্ষম বিকাশ আৰু বৃত্তাকাৰ অৰ্থনীতিৰ প্ৰক্ৰিয়া আগবঢ়াই নিবলৈ বিশ্ব নেতা, নীতি নিৰ্ধাৰক আৰু বিশেষজ্ঞসকল একত্ৰিত হ'ব।

'এছিয়া-প্ৰশান্ত মহাসাগৰীয় অঞ্চলত বহনক্ষম বিকাশৰ লক্ষ্য আৰু কাৰ্বন নিৰ্গমন ৰোধৰ লক্ষ্যত উপনীত হোৱাৰ দিশত বৃত্তাকাৰ সমাজৰ উপলব্ধি' শীৰ্ষক বিষয়বস্তুৰ অধীনত এই সন্মিলনৰ আয়োজন কৰা হয়।

• জয়পুৰ ঘোষণাপত্ৰ (২০২৫-৩৪) গৃহীত কৰা হয় আৰু ই এক ৰেখামুখী অৰ্থনীতিৰ পৰা বৃত্তাকাৰ অৰ্থনীতিলৈ পৰিৱৰ্তনৰ বাবে এক স্বেচ্ছাসেৱী ফ্ৰেমৱৰ্ক প্ৰদান কৰে।

গ। স্বচ্ছতা হী সেৱা (এছএইচএছ) ২০২৫ অভিযান:

গৃহ আৰু নগৰ পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰালয় আৰু জলশক্তি মন্ত্ৰালয়ৰ খোৱা পানী আৰু অনাময় বিভাগৰ যুটীয়া উদ্যোগত স্বচ্ছ ভাৰত অভিযানৰ অধীনত ১৭ ছেপ্টেম্বৰৰ পৰা ২ অক্টোবৰ, ২০২৫লৈ এই অভিযান চলোৱা হৈছিল।

এছএইচএছ ২০২৫ৰ মুখ্য দিশসমূহঃ

• সামগ্ৰিক নাগৰিক অংশগ্ৰহণঃ দেশজুৰি ১৮,৫৪,৯৪,১৩৯ গৰাকী নাগৰিকে অংশগ্ৰহণ কৰে।
• স্বচ্ছতা লক্ষ্য একক (চিটিইউ): ১৬,০০,৫০০ চিটিইউৰ পৰিৱৰ্তন আৰু ৭,৬৮,০৩,৮৬১ জন নাগৰিক।
• ৫,৭৫,০৪০টা ৰাজহুৱা স্থান পৰিষ্কাৰ কৰা হয়; ৬,১৪,১০,২২৪ গৰাকী নাগৰিকে ৰাজহুৱা স্থান পৰিষ্কাৰ কৰাত অংশগ্ৰহণ কৰে।
• ৪,৫৪,১৮৭টা পৰিৱেশ অনুকূল পেণ্ডেলৰ আয়োজন কৰা হয়; ২,৯৫,৫০০টা স্বচ্ছতা ৰংগোলী প্ৰস্তুত কৰা হয়; ৩,৬৩,৭৬৬টা পৰৱৰ্তী স্বচ্ছতা অভিযানৰ আয়োজন কৰা হয়; মুঠ ১১,১৩,৪৫৩টা কাৰ্যসূচী ৰূপায়ণ কৰা হয়।

ঘ। ডাম্পিং ছাইট মেৰামতি ত্বৰান্বিতকৰণ কাৰ্য্যসূচী (ডিআৰএপি):

কেন্দ্ৰীয় মন্ত্ৰী শ্ৰী মনোহৰ লালে ডাম্পছাইট ৰিমিডিয়েচন এক্সিলেৰেটৰ কাৰ্যসূচী (ডিআৰএপি) মুকলি কৰে। এই কাৰ্যসূচীৰ লক্ষ্য হৈছে সমগ্ৰ ভাৰতৰ নগৰীয়া অঞ্চলত থকা অৱশিষ্ট ডাম্পছাইটসমূহ দ্ৰুতগতিত মেৰামতি কৰা। এই কাৰ্যসূচীৰ জৰিয়তে চহৰাঞ্চলৰ মূল্যৱান ভূমি সম্প্ৰদায় আৰু আন্তঃগাঁথনিৰ উন্নয়নৰ বাবে পুনৰ ব্যৱহাৰৰ সুবিধা প্ৰদান কৰা হ'ব। ইয়াৰ জৰিয়তে ২০২৬ চনৰ ছেপ্টেম্বৰৰ ভিতৰত 'লক্ষ্য শূন্য ডাম্পিং ছাইট' অৰ্জন কৰাৰ ভাৰতৰ লক্ষ্যত উপনীত হ'ব পৰা যাব।

বৰ্তমানে ১,৪২৮টা স্থানৰ পুনৰুদ্ধাৰৰ কাম চলি আছে আৰু প্ৰায় ৮০% পুৰণি আৱৰ্জনা ২০২টা ইউএলবিৰ ২১৪টা স্থানত কেন্দ্ৰীভূত হৈ আছে। ডিআৰএপিয়ে এই উচ্চ প্ৰভাৱ থকা স্থানসমূহক অগ্ৰাধিকাৰ প্ৰদান কৰিব আৰু প্ৰায় ৮.৮ কোটি মেট্ৰিক টন পুৰণি আৱৰ্জনা সামৰি ল'ব।

ঙ। বিশ্ব শৌচালয় দিৱস:

ভাৰত চৰকাৰে 'স্বচ্ছতাঃ সন্মান আৰু গ্ৰহৰ বাবে সামূহিক দায়িত্ব' শীৰ্ষক বিষয়বস্তুৰ অধীনত বিশ্ব শৌচালয় দিৱস ২০২৫ উদযাপন কৰিছে। এই দিৱসত স্বচ্ছতা, পৰিষ্কাৰ-পৰিচ্ছন্নতা আৰু পৰিৱেশৰ পৰিচালনাৰ ক্ষেত্ৰত দেশৰ একত্ৰিত দৃষ্টিভংগীৰ ওপৰত আলোকপাত কৰা হৈছে।

৪। প্ৰধানমন্ত্ৰী আৱাস যোজনা  ( নগৰীয়া) ২.০ (পিএমএৱাই-ইউ ২.০/নগৰীয়া আৱাস)

• পিএমএৱাই নগৰীয়া আঁচনিৰ অধীনত মুঠ ১.২২ কোটি গৃহ অনুমোদিত হৈছে আৰু ১.১৪ কোটি নিৰ্মাণ সম্পূ্ৰ্ণ হৈছে (৯ ডিচেম্বৰ, ২০২৫ লৈকে) ।

ৰিয়েল ইষ্টেট (ৰেগুলেচন এণ্ড ডেভেলপমেণ্ট) এক্ট, ২০১৬ৰ অধীনত গঠন কৰা কেন্দ্ৰীয় উপদেষ্টা পৰিষদৰ পঞ্চম বৈঠকত কেন্দ্ৰীয় মন্ত্ৰী শ্ৰী মনোহৰ লালই সংহত ৰেৰা পৰ্টেল https://rera.mohua.gov.in/ মুকলি কৰে।

পিএমএৱাই-ইউ ২.০ৰ অন্তিম মাইলৰ কাৰ্যকৰীকৰণ ত্বৰান্বিত কৰাৰ বাবে গৃহ মন্ত্ৰালয়ে 'অংগিকাৰ ২০২৫' (৪ ছেপ্টেম্বৰ-৩১ অক্টোবৰ, ২০২৫) নামৰ এক দেশজোৰা অভিযানৰ শুভাৰম্ভ কৰে।

ইয়াৰ ভিতৰত আছে আবেদনৰ সত্যতা নিৰূপণ কৰা, ইতিমধ্যে অনুমোদিত গৃহ নিৰ্মাণৰ কাম সম্পূৰ্ণ কৰাত সহায় কৰা আৰু জনসাধাৰণৰ মাজত সজাগতা বৃদ্ধি কৰা, বিশেষকৈ নিম্ন আয়ৰ, দুৰ্বল আৰু অৱহেলিত চহৰীয়া জনসংখ্যাৰ মাজত।

৫। প্ৰধানমন্ত্ৰী স্বনিধি

ক। প্ৰধান সাফল্য, উদ্যোগ আৰু মাইলৰ খুঁটিসমূহ

২৭ আগষ্ট, ২০২৫ত কেন্দ্ৰীয় কেবিনেটে পিএম স্বনিধি আঁচনিৰ পুনৰ গঠন আৰু সম্প্ৰসাৰণত অনুমোদন জনায়। এই আঁচনিৰ ঋণ প্ৰদানৰ সময়সীমা ৩১ মাৰ্চ, ২০৩০লৈ বৃদ্ধি কৰা হৈছে।

প্ৰধানমন্ত্ৰী স্বনিধি আঁচনিয়ে সমগ্ৰ ভাৰতবৰ্ষৰ ৭০ লক্ষাধিক পদপথৰ বিক্ৰেতাক ১৫,০০০ কোটি টকাৰ ১ কোটিৰো অধিক ঋণ প্ৰদান কৰি উপকৃত কৰিছে।

৪৮.৬২ লাখ পদপথৰ বিক্ৰেতাক ডিজিটেলী সক্ৰিয় আৰু তেওঁলোকে ৭.১০ লাখ কোটি টকাৰ ৬৫৮ কোটি ডিজিটেল লেনদেন সম্পন্ন কৰিছে।

৩৫৩ কোটি টকা সুদৰ ৰাজসাহায্য হিচাপে প্ৰদান কৰা হৈছে।

৪৭.৯ লক্ষাধিক পথ বিক্ৰেতা পৰিয়ালৰ আৰ্থ-সামাজিক উন্নতিৰ বাবে আঠখন কেন্দ্ৰীয় আঁচনিৰ অধীনত ১.৪৬ কোটিৰো অধিক ধন প্ৰদান কৰা হৈছে।

এই কাৰ্যসূচীৰ অধীনত এফএছএছএআইৰ পৰা ৫৩,৩৬৭গৰাকী পদপথৰ খাদ্য বিক্ৰেতাই প্ৰশিক্ষণ লাভ কৰিছে।

খ। প্ৰধান সংস্কাৰ আৰু সাফল্যৰ ভিতৰত আছেঃ

• ঋণৰ পৰিমাণ বৃদ্ধি

• প্ৰথম ঋণঃ ১৫,০০০ টকালৈকে

• দ্বিতীয় ঋণঃ ২৫,০০০ টকালৈকে

• তৃতীয় ঋণঃ ৫০,০০০ টকালৈকে

• ইউপিআই-সংযুক্ত ক্ৰেডিট কাৰ্ডৰ ব্যৱস্থা

• পাইকাৰী লেনদেনৰ বাবে ডিজিটেল কেশ্ববেক উদ্দীপনা

• আঁচনিৰ আওতা আইনসন্মত চহৰৰ বাহিৰেও নাগৰিকপঞ্জীভুক্ত চহৰলৈ সম্প্ৰসাৰিত কৰা হৈছে

গ। ব্যৱসায়ৰ লাভালাভ  ঊৰ্ধ্বত সম্প্ৰসাৰিত ফলাফলঃ

• ৬৬% পৰিয়াল উন্নত হৈছে বা সুস্থিৰতা লাভ কৰিছে

• ৭৪% লোকে খাদ্যৰ উপলব্ধতা বা গুণগত মান উন্নত হোৱা বুলি জানিবলৈ দিয়ে

• ৫০% পৰিয়ালৰ স্বাস্থ্য পৰীক্ষা বা ঔষধ ক্ৰয় কৰাৰ সামৰ্থ্য বৃদ্ধি পাইছে

• ৬৭% শিক্ষাৰ উন্নত প্ৰৱেশযোগ্যতা বা উন্নত মানদণ্ডৰ কথা কৈছে

ঘ।  সকলো ৰাজ্য আৰু কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চলত দুটা বিশেষ অভিযান

ক।'লোক কল্যাণ মেলা' - ১৭ ছেপ্টেম্বৰৰ পৰা ১৫ অক্টোবৰ, ২০২৫লৈ সকলো নগৰ স্থানীয় নিকায়ত এই আঁচনিৰ কাৰ্যকৰী ৰূপায়ণ নিশ্চিত কৰিবলৈ আৰু ইয়াৰ প্ৰসাৰ ত্বৰান্বিত কৰিবলৈ লোক কল্যাণ মেলা' আয়োজন কৰা হয়।

খ। 'স্বনিধি সংকল্প অভিযান' - ৩ নৱেম্বৰৰ পৰা ২ ডিচেম্বৰ, ২০২৫ লৈকে ইউএলবিৰ দ্বাৰা বেংকৰ দ্বাৰা প্ৰত্যাৱৰ্তিত আবেদনৰ নিষ্পত্তি আৰু বেংকৰ দ্বাৰা মিছন মোডত ঋণ অনুমোদন আৰু বিতৰণত গুৰুত্ব প্ৰদান কৰা হয়।

৬। আমৰুট আৰু আমৰুট ২.০

আমৰুট আৰু আমৰুট ২.০ৰ অধীনত ১.০১.২০২৫ৰ পৰা ২২.১২.২০২৫লৈ লাভ কৰা সফলতা

• আমৰুট ২.০ৰ অধীনত ৩৩,২৮৭ কোটি টকাৰ প্ৰকল্প প্ৰদান কৰা হৈছে।

• এই অভিযানৰ অধীনত ১২,৫৩৮ কোটি টকাৰ প্ৰকল্প সম্পূৰ্ণ কৰা হৈছে।

• ৩৩লাখ নলাৰ পানী সংযোগ আৰু ২০লাখ নলা সংযোগৰ ব্যৱস্থা কৰা হৈছে।

• ৰাজ্য/কেন্দ্ৰীয়শাসিত প্ৰদেশসমূহত ৬০০০ এমএলডি পৰিশোধিত পানী পুনৰ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে।

• জল হি অমৃত (জেএইচএ) আঁচনিৰ অধীনত, ২৫খন ৰাজ্য/কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চলে পৰিষ্কাৰ পানী আৰু জৈৱিক কঠিন পদাৰ্থৰ পুনৰ ব্যৱহাৰৰ বাবে জল সম্পদ পুনৰুদ্ধাৰ কোষ (ডব্লিউআৰআৰচি) স্থাপন কৰিছে।

• ২৮,০০০তকৈও অধিক মহিলা আত্মসহায়ক গোট (এছএইচজি)ৰ সদস্যসকলে আমৰুট মিত্ৰ কাৰ্যসূচীৰ অধীনত পানী চাহিদা ব্যৱস্থাপনা, পানীৰ গুণগত মান নিৰীক্ষণ, বিলিং আৰু সংগ্ৰহ আৰু ডব্লিউটিপি/এছটিপি ৰক্ষণাবেক্ষণত সহায় আগবঢ়াইছে।

• ৭,৪৮০ একৰ জলাশয়ৰ পুনৰুজ্জীৱিতকৰণ।

• ২,৭০৪ একৰ সেউজ ক্ষেত্ৰৰ বিকাশ সাধন।

৭। স্মাৰ্ট চিটি

• কেন্দ্ৰীয় গৃহ আৰু নগৰ পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰী শ্ৰী মনোহৰ লালে ২৪ জানুৱাৰীত কৰিমনগৰ স্মাৰ্ট চিটি পৰিদৰ্শন কৰে আৰু শিক্ষা, কঠিন আৱৰ্জনা ব্যৱস্থাপনা আৰু সামাজিক আন্তঃগাঁথনিৰ চাৰিটা বৃহৎ প্ৰকল্প উদ্বোধন কৰে।
• ইয়াৰ ভিতৰত আছে ২২ কোটি টকা ব্যয়ে ড^০ বি. আৰ. আম্বেদকাৰ ষ্টেডিয়ামৰ পুনৰ উন্নয়নসহ  ১২.৩৫ কোটি টকা ব্যয়েৰে এখন আধুনিক বহুমুখী স্কুল পাৰ্কৰ নিৰ্মাণ।

ক. সন্মিলনসমূহ

i) ৰাষ্ট্ৰীয় নগৰ সন্মিলন ২০২৫

• কেন্দ্ৰীয় গৃহ আৰু নগৰ পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰী শ্ৰী মনোহৰ লালে ৮ নৱেম্বৰ, ২০২৫ত নতুন দিল্লীৰ যশোভূমিত দুদিনীয়া ৰাষ্ট্ৰীয় নগৰ সন্মিলন ২০২৫ৰ শুভাৰম্ভ কৰে।
• এই দুদিনীয়া সন্মিলনত নীতি নিৰ্ধাৰক, নগৰ পৰিকল্পনা, বিশেষজ্ঞ আৰু বিভিন্ন ক্ষেত্ৰৰ অংশগ্ৰহণকাৰীসকলৰ লগতে ২৫০০ৰো অধিক লোকে ছয়টা বিষয়বস্তুৰ ওপৰত গঢ়ি উঠা 'সুস্থ নগৰ উন্নয়ন আৰু প্ৰশাসন' শীৰ্ষক বিষয়ৰ ওপৰত আলোচনা কৰে।
• ২০২৬ চনৰ ভিতৰত ৭,৫৮০ একৰ ভূমি পুনৰুদ্ধাৰ কৰি 'লক্ষ্য শূন্য ডাম্পছিট' অৰ্জন কৰিবলৈ ডাম্পছিট ৰিমিডিয়েচন এক্সিলেৰেটৰ প্ৰগ্ৰেম (ডিআৰএপি) ৰ লগতে বহনক্ষম আৰু অন্তৰ্ভুক্তিমূলক নগৰ উন্নয়নক আগুৱাই নিয়াৰ বাবে কেন্দ্ৰীয় মন্ত্ৰী শ্ৰী মনোহৰ লালে গুৰুত্বপূৰ্ণ পদক্ষেপ গ্ৰহণ কৰে।

খ। বিশ্ব বাসোপযোগী স্থান দিৱস ২০২৫

কেন্দ্ৰীয় গৃহ পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰালয়ে ৮ অক্টোবৰত বিশ্ব বাসোপযোগী স্থান দিৱস ২০২৫ পালন কৰে।

এই কাৰ্যসূচীত নগৰ-মহানগৰসমূহৰ সুস্থিৰতা বৃদ্ধিৰ বাবে শক্তিশালী স্থানীয় প্ৰশাসন আৰু ৰাজহুৱা-ব্যক্তিগত-জনসাধাৰণৰ অংশীদাৰীত্বৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰি নগৰ-মহানগৰসমূহক সুস্থিৰ, সমাৱেশী আৰু ভৱিষ্যতৰ বাবে প্ৰস্তুত কৰি তোলাৰ বাবে গৃহ পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰালয়ৰ প্ৰতিশ্ৰুতিৰ বিষয়ে আলোকপাত কৰা হয়।

সামাজিক অন্তৰ্ভুক্তি, জলবায়ু পৰিৱৰ্তন আৰু অৰ্থনৈতিক সৱলীকৰণৰ দিশত একত্ৰিত প্ৰচেষ্টা হিচাপে পিএমএৱাই-নগৰীয়া, আমৰুট, পিএম স্বনিধি আৰু স্বচ্ছ ভাৰত অভিযানৰ দৰে গুৰুত্বপূৰ্ণ আঁচনিসমূহৰ সম্পৰ্কে আলোকপাত কৰা হয়। উল্লেখযোগ্য যে এই বঁটাসমূহত স্বাস্থ্য আৰু পৰিয়াল কল্যাণ মন্ত্ৰণালয়ৰ প্ৰকাশন, পিএমএৱাই-ইউৰ শ্ৰেষ্ঠ প্ৰক্ৰিয়াসমূহৰ সংকলন আৰু ৰাষ্ট্ৰীয় চিত্ৰাংকন প্ৰতিযোগিতাৰ বঁটা বিতৰণো অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। চহৰাঞ্চলৰ অন্তৰ্ভুক্তি, চহৰাঞ্চলৰ বান সমস্যা সমাধান আৰু ন্যায্য নগৰীক প্ৰোৎসাহিত কৰাৰ বিষয়ে আলোচনা কৰা হয়। এই আলোচনাত 'বিকশিত ভাৰত ২০৪৭'ৰ দৃষ্টিভংগীৰ সৈতে সামঞ্জস্য ৰাখি ভৱিষ্যতৰ পদক্ষেপ গ্ৰহণৰ নিৰ্দেশনা দিয়া হয়।

৮। পৰামৰ্শদাতা সমিতিৰ বৈঠক

ক। কেন্দ্ৰীয় মন্ত্ৰী শ্ৰী মনোহৰ লালৰ অধ্যক্ষতাত অনুষ্ঠিত স্বচ্ছ ভাৰত মিছন- নগৰীয়া ২.০ (২৮ মাৰ্চ, ২০২৫)

প্ৰধান আকৰ্ষণসমূহঃ

কেন্দ্ৰীয় মন্ত্ৰী শ্ৰী মনোহৰ লালৰ অধ্যক্ষতাত ২৭ মাৰ্চ, ২০২৫ত স্বচ্ছ ভাৰত মিছন-চহৰাঞ্চল ২.০ৰ অগ্ৰগতি আৰু ভৱিষ্যতৰ ৰোডমেপৰ পৰ্যালোচনা কৰিবলৈ কেন্দ্ৰীয় গৃহ আৰু নগৰাঞ্চল মন্ত্ৰালয়ৰ পৰামৰ্শদাতা সমিতিৰ বৈঠক অনুষ্ঠিত হয়।

খ। কেন্দ্ৰীয় গৃহ আৰু নগৰ উন্নয়ন নিগমৰ বিকশিত ভাৰতৰ অৰ্থে আন্তঃগাঁথনিমূলক বিত্তীয় সাহাৰ্য্য (১৬ ডিচেম্বৰ, ২০২৫) প্ৰদান সম্পৰ্কীয় বৈঠকত অধ্যক্ষতা কেন্দ্ৰীয় মন্ত্ৰী শ্ৰী মনোহৰ লালৰ।

প্ৰধান আকৰ্ষণসমূহঃ

কেন্দ্ৰীয় মন্ত্ৰী শ্ৰী মনোহৰ লালৰ অধ্যক্ষতাত ১৫ ডিচেম্বৰ, ২০২৫ত গৃহ আৰু নগৰীয়া আন্তঃগাঁথনিৰ বিত্তীয় যোগানত হুদকোৰ ভূমিকাৰ পৰ্যালোচনা কৰিবলৈ গৃহ আৰু নগৰীয়া আন্তঃগাঁথনি মন্ত্ৰালয়ৰ পৰামৰ্শদাতা কমিটিৰ বৈঠক অনুষ্ঠিত হয়।

• মন্ত্ৰীগৰাকীয়ে নগৰীকৰণৰ চাহিদা পূৰণ আৰু বৃহৎ আকাৰৰ গৃহ আৰু আন্তঃগাঁথনিমূলক প্ৰকল্পসমূহৰ সময়মতে ৰূপায়ণ সুনিশ্চিত কৰাৰ বাবে ধাৰাবাহিক আৰু উদ্ভাৱনীমূলক বিত্তীয় ব্যৱস্থাৰ প্ৰয়োজনীয়তাৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰে।

৯। আঞ্চলিক সন্মিলন আৰু ৰাজ্যিক ভ্ৰমণ

ক। দক্ষিণৰ ৰাজ্য আৰু কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চলসমূহৰ নগৰ উন্নয়ন মন্ত্ৰীসকলৰ আঞ্চলিক বৈঠক (৩০ অক্টোবৰ, ২০২৫)

গৃহ আৰু নগৰ পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰী শ্ৰী মনোহৰ লালৰ অধ্যক্ষতাত বেংগালুৰুত ৩০ অক্টোবৰ, ২০২৫ত নগৰ উন্নয়ন মন্ত্ৰীসকলৰ প্ৰথমখন আঞ্চলিক বৈঠক অনুষ্ঠিত হয়।

এই বৈঠকত দক্ষিণৰ ৰাজ্য আৰু কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চলৰ নগৰ উন্নয়ন মন্ত্ৰীসকলে নগৰ উন্নয়নৰ মূল সমস্যা, প্ৰত্যাহ্বান আৰু সুযোগৰ বিষয়ে আলোচনা কৰে আৰু একত্ৰিতভাৱে আগবাঢ়ি যোৱাৰ পথ নিৰ্ণয় কৰে।

খ। হায়দৰাবাদত নগৰ উন্নয়ন মন্ত্ৰীৰ দ্বিতীয় আঞ্চলিক বৈঠক, ১৮ নৱেম্বৰ, ২০২৫

কেন্দ্ৰীয় গৃহ আৰু নগৰ পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰী শ্ৰী মনোহৰ লালৰ অধ্যক্ষতাত ২০২৫ চনৰ ১৮ নৱেম্বৰত হায়দৰাবাদত নগৰ উন্নয়ন মন্ত্ৰীসকলৰ দ্বিতীয় আঞ্চলিক বৈঠক অনুষ্ঠিত হয়।

৩০ অক্টোবৰত বেংগালুৰুত অনুষ্ঠিত প্ৰথমখন আঞ্চলিক বৈঠকৰ জৰিয়তে নগৰ উন্নয়ন ক্ষেত্ৰত গুৰুত্বপূৰ্ণ সমস্যা, প্ৰত্যাহ্বান আৰু সুযোগৰ বিষয়ে আলোচনা কৰা হয়।

গ। ভূপালত উত্তৰ-মধ্য ৰাজ্যৰ নগৰ উন্নয়ন মন্ত্ৰীসকলৰ তৃতীয় আঞ্চলিক বৈঠক (২০ ডিচেম্বৰ, ২০২৫)

গৃহ আৰু নগৰ পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰী শ্ৰী মনোহৰ লালৰ অধ্যক্ষতাত ২০২৫ চনৰ ২০ ডিচেম্বৰত ভূপালত নগৰ উন্নয়ন মন্ত্ৰীসকলৰ তৃতীয় আঞ্চলিক বৈঠক অনুষ্ঠিত হয়।

১৭ জুলাই, ২০২৫ত নতুন দিল্লীত অনুষ্ঠিত নগৰ উন্নয়ন মন্ত্ৰীসকলৰ ৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ৰ বৈঠকে আঞ্চলিক পৰ্যায়ত এই আলোচনাৰ আধাৰশিলা স্থাপন কৰে।

৩০ অক্টোবৰ, ২০২৫ত বেংগালুৰুত আৰু ১৮ নৱেম্বৰ, ২০২৫ত হায়দৰাবাদত অনুষ্ঠিত প্ৰথম আৰু দ্বিতীয় আঞ্চলিক বৈঠকৰ সৈতে সামঞ্জস্য ৰাখি নগৰ উন্নয়নৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ সমস্যা, প্ৰত্যাহ্বান আৰু সুযোগৰ ওপৰত আলোচনা কৰা হয়।

১০। ৰাজ্যিক পৰ্যালোচনা

ক। কেন্দ্ৰীয় মন্ত্ৰী শ্ৰী মনোহৰ লালৰ ওড়িশা ভ্ৰমণৰ সময়ত নগৰ উন্নয়ন খণ্ডৰ অগ্ৰগতিৰ পৰ্যালোচনা (23 মাৰ্চ, 2025)

কেন্দ্ৰীয় গৃহ আৰু নগৰ পৰিক্ৰমা আৰু শক্তি মন্ত্ৰী শ্ৰী মনোহৰ লালে ওড়িশাৰ মুখ্য নগৰ উন্নয়ন আৰু আন্তঃগাঁথনিমূলক প্ৰকল্পসমূহৰ পৰ্যালোচনা কৰে আৰু ভুৱনেশ্বৰ, কটক, পুৰী আৰু খোৰ্দাহক আঞ্চলিক অৰ্থনৈতিক বিকাশৰ বাবে বিকাশৰ কেন্দ্ৰ হিচাপে গঢ়ি তোলাৰ প্ৰয়োজনীয়তাৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰে।

খ কেন্দ্ৰীয় মন্ত্ৰী শ্ৰী মনোহৰ লাল আৰু ৰাজস্থানৰ মুখ্যমন্ত্ৰী শ্ৰী ভজন লাল শৰ্মাই জয়পুৰত কেন্দ্ৰীয়ভাৱে পুঁজি যোগান ধৰা নগৰ উন্নয়ন আঁচনিৰ পৰ্যালোচনা কৰে (২৯ এপ্ৰিল, ২০২৫)

কেন্দ্ৰীয় গৃহ আৰু নগৰ পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰী শ্ৰী মনোহৰ লাল আৰু ৰাজস্থানৰ মুখ্যমন্ত্ৰী শ্ৰী ভজন লাল শৰ্মাই জয়পুৰত ৰাজ্যখনৰ কেন্দ্ৰীয়ভাৱে পুঁজি যোগান ধৰা নগৰ উন্নয়ন প্ৰকল্পৰ অগ্ৰগতিৰ খতিয়ান ল'বলৈ এখন পৰ্যালোচনা বৈঠকত মিলিত হয়।

গ। কেন্দ্ৰীয় মন্ত্ৰী শ্ৰী মনোহৰ লালে বেংগালুৰুত প্ৰধান নগৰ অভিযানৰ অগ্ৰগতিৰ পৰ্যালোচনা কৰে (২৩ মে ২০২৫)

কেন্দ্ৰীয় গৃহ আৰু নগৰ পৰিক্ৰমা আৰু শক্তি মন্ত্ৰী শ্ৰী মনোহৰ লালে কৰ্ণাটক চৰকাৰৰ জ্যেষ্ঠ মন্ত্ৰী আৰু বিষয়াসকলৰ উপস্থিতিত বেংগালুৰুত বৃহৎ নগৰ অভিযানৰ অগ্ৰগতিৰ পৰ্যালোচনা কৰে।

ঘ। কেন্দ্ৰীয় মন্ত্ৰী শ্ৰী মনোহৰ লাল আৰু গোৱাৰ মুখ্যমন্ত্ৰী শ্ৰী প্ৰমোদ সাৱন্তই পানাজীত নগৰ উন্নয়ন আঁচনিৰ অগ্ৰগতিৰ পৰ্যালোচনা কৰে (১২ মে', ২০২৫)

গৃহ আৰু নগৰ পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰী শ্ৰী মনোহৰ লালে পানাজীত গোৱাৰ মুখ্যমন্ত্ৰী শ্ৰী প্ৰমোদ সাৱন্ত আৰু নগৰ উন্নয়ন মন্ত্ৰী শ্ৰী বিশ্বজিৎ ৰাণেৰ সৈতে ৰাজ্যখনৰ নগৰ উন্নয়ন খণ্ডৰ অগ্ৰগতিৰ পৰ্যালোচনা কৰে।

ঙ। কেন্দ্ৰীয় মন্ত্ৰী শ্ৰী মনোহৰ লালে জম্মু আৰু কাশ্মীৰৰ মুখ্যমন্ত্ৰীক সাক্ষাৎ কৰে আৰু শ্ৰীনগৰত নগৰ উন্নয়ন আঁচনি আৰু প্ৰকল্পৰ পৰ্যালোচনা কৰে (১২ জুন ২০২৫)

কেন্দ্ৰীয় গৃহ আৰু নগৰ পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰী শ্ৰী মনোহৰ লালে জম্মু আৰু কাশ্মীৰৰ বিভিন্ন নগৰ উন্নয়ন আঁচনি আৰু প্ৰকল্পৰ এক বিস্তৃত পৰ্যালোচনা কৰে। এই পৰ্যালোচনা জম্মু আৰু কাশ্মীৰৰ মুখ্যমন্ত্ৰী শ্ৰী ওমৰ আব্দুল্লাৰ উপস্থিতিত কৰা হয়।

চ। দক্ষিণৰ ৰাজ্য আৰু কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চলসমূহৰ নগৰ উন্নয়ন মন্ত্ৰীসকলৰ আঞ্চলিক বৈঠক (৩০ অক্টোবৰ, ২০২৫)

গৃহ আৰু নগৰ পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰী শ্ৰী মনোহৰ লালৰ অধ্যক্ষতাত বেংগালুৰুত ৩০ অক্টোবৰ, ২০২৫ত নগৰ উন্নয়ন মন্ত্ৰীসকলৰ প্ৰথমখন আঞ্চলিক বৈঠক অনুষ্ঠিত হয়।

১৭ জুলাই, ২০২৫ত নতুন দিল্লীত অনুষ্ঠিত নগৰ উন্নয়ন মন্ত্ৰীসকলৰ ৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ৰ বৈঠকে আঞ্চলিক পৰ্যায়ত এই আলোচনাৰ আধাৰশিলা স্থাপন কৰে।

***

SK/DB