ಇಣುಕುನೋಟ

• ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಂಕಿಅಂಶ ಕಚೇರಿ (ಎನ್.ಎಸ್.ಒ), ಅಂಕಿಅಂಶ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಅನುಷ್ಠಾನ ಸಚಿವಾಲಯವು ಜನವರಿ–ಮಾರ್ಚ್ 2025 ಮತ್ತು ಏಪ್ರಿಲ್–ಜೂನ್ 2025ರ ಅಂದಾಜುಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಅಸಂಘಟಿತ ವಲಯ ಉದ್ಯಮಗಳ (QBUSE) ಮೊದಲ ತ್ರೈಮಾಸಿಕ ಬುಲೆಟಿನ್ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದೆ.
• ಅಸಂಘಟಿತ ವಲಯದ ಉದ್ಯಮಗಳ ತ್ರೈಮಾಸಿಕ ಬುಲೆಟಿನ್‌ (QBUSE) ಎಂಬುದು ಅಸಂಘಟಿತ ವಲಯ ಉದ್ಯಮಗಳ ವಾರ್ಷಿಕ ಸಮೀಕ್ಷೆಯ (ASUSE) ತ್ರೈಮಾಸಿಕ ಆವೃತ್ತಿಯಾಗಿದ್ದು, ASUSE ನಲ್ಲಿನ ತ್ರೈಮಾಸಿಕಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ ದತ್ತಾಂಶದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಪ್ರಮುಖ ಅಂದಾಜುಗಳನ್ನು ಆಗಾಗ್ಗೆ ಮಧ್ಯಂತರಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸುತ್ತದೆ.
• ಅಸಂಘಟಿತ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಜನವರಿ–ಮಾರ್ಚ್ 2025 ರಲ್ಲಿ 7.85 ಕೋಟಿ ಮತ್ತು ಏಪ್ರಿಲ್–ಜೂನ್ 2025 ರಲ್ಲಿ 7.94 ಕೋಟಿ ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ.
• ಜನವರಿ-ಮಾರ್ಚ್ 2025 ರಲ್ಲಿ ಈ ವಲಯದಲ್ಲಿನ ಉದ್ಯೋಗವು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ 13 ಕೋಟಿ ಗಡಿಯನ್ನು ದಾಟಿ, 13.13 ಕೋಟಿಗೆ ತಲುಪಿದೆ - ಇದು ಹಿಂದಿನ ಎಲ್ಲಾ ASUSE ವಾರ್ಷಿಕ ಅಂದಾಜುಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ.
• ಈ ತ್ರೈಮಾಸಿಕಗಳಲ್ಲಿ ASUSE 2023-24 ವಾರ್ಷಿಕ ಅಂದಾಜುಗಳಲ್ಲಿ ವರದಿಯಾದ ಮಟ್ಟಕ್ಕಿಂತ ಈ ವಲಯದಲ್ಲಿನ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಉದ್ಯೋಗ ಎರಡೂ ವೇಗವಾಗಿ ಬೆಳೆದಿವೆ.
• ಎರಡೂ ತ್ರೈಮಾಸಿಕಗಳಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ಉದ್ಯೋಗದಲ್ಲಿ ಮಹಿಳಾ ಕಾರ್ಮಿಕರು ಶೇ. 28 ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾಗವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಇದು ASUSE 2023-24 ಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಅಲ್ಪ ಹೆಚ್ಚಳವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.

2025ರ ಜನವರಿಯಿಂದ ಮಾರ್ಚ್ ಮತ್ತು 2025ರ ಏಪ್ರಿಲ್ ನಿಂದ ಜೂನ್ ತ್ರೈಮಾಸಿಕಗಳಿಗೆ ಅಸಂಘಟಿತ ಕೃಷಿಯೇತರ ವಲಯದ ಮೊದಲ ತ್ರೈಮಾಸಿಕ ಅಂದಾಜುಗಳನ್ನು ಎನ್.ಎಸ್.ಒ  ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದೆ

ಅಧಿಕ ಆವರ್ತನ ಸೂಚಕಗಳ ಲಭ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ತನ್ನ ಬದ್ಧತೆಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಂಕಿಅಂಶ ಕಚೇರಿ (ಎನ್.ಎಸ್.ಒ), ಅಂಕಿಅಂಶ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಅನುಷ್ಠಾನ ಸಚಿವಾಲಯ, ಜನವರಿಯಿಂದ ಮಾರ್ಚ್ 2025 ಮತ್ತು ಏಪ್ರಿಲ್ ನಿಂದ ಜೂನ್ 2025 ರ ತ್ರೈಮಾಸಿಕಗಳಿಗೆ ಅಸಂಘಟಿತ ವಲಯದ ಉದ್ಯಮಗಳ (QBUSE) ಮೊದಲ ತ್ರೈಮಾಸಿಕ ಬುಲೆಟಿನ್ ಅನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದೆ. ತ್ರೈಮಾಸಿಕ ಬುಲೆಟಿನ್ (QBUSE) ಅಸಂಘಟಿತ ವಲಯದ ಉದ್ಯಮಗಳ (ASUSE) ವಾರ್ಷಿಕ ಸಮೀಕ್ಷೆಯ ತ್ರೈಮಾಸಿಕ ಆವೃತ್ತಿಯಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಪ್ರಮುಖ ಅಂದಾಜುಗಳನ್ನು ಆಗಾಗ್ಗೆ ಮಧ್ಯಂತರಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸುತ್ತದೆ. QBUSE ಪರಿಚಯವು ಭಾರತದ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಅತ್ಯಂತ ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ನೀತಿ ನಿರೂಪಕರು, ಸಂಶೋಧಕರು ಮತ್ತು ಪಾಲುದಾರರಿಗೆ ಸಕಾಲಿಕ ಡೇಟಾವನ್ನು ಹೊರತರಲು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಸಾಧ್ಯ ಮಾಹಿತಿಗೆ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ಎನ್.ಎಸ್.ಒ ದ ನಿರಂತರ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ.

ASUSE ನಿಂದ ಹಣಕಾಸು ಮತ್ತು ಹಣಕಾಸೇತರ ಸೂಚಕಗಳ ದೊಡ್ಡ ಗುಂಪಿನ ವಿವರವಾದ ವಾರ್ಷಿಕ ಅಂದಾಜುಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲಾಗಿದ್ದರೂ, ತ್ರೈಮಾಸಿಕ ಬುಲೆಟಿನ್ ಅನ್ನು ಭಾರತದ ಅಸಂಘಟಿತ ಕೃಷಿಯೇತರ ಉದ್ಯಮಗಳ ಪ್ರಮಾಣ, ಸಂಯೋಜನೆ ಮತ್ತು ಉದ್ಯೋಗ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದ ಬಗ್ಗೆ ಸಕಾಲಿಕ ಮತ್ತು ಆವರ್ತಕ ಅಂದಾಜುಗಳನ್ನು ನೀಡಲು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅಸಂಘಟಿತ ಕೃಷಿಯೇತರ ವಲಯದಲ್ಲಿನ ಅಲ್ಪಾವಧಿಯ ಚಲನಶೀಲತೆಯನ್ನು ಸೆರೆಹಿಡಿಯುವುದು ತ್ರೈಮಾಸಿಕ ದತ್ತಾಂಶದ ಗುರಿಯಾಗಿದೆ.

ಅಸಂಘಟಿತ ಕೃಷಿಯೇತರ ವಲಯವು ಭಾರತದ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಚಾಲಕವಾಗಿದ್ದು, ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಉದ್ಯೋಗಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಜಿಡಿಪಿಗೆ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಇದು ಅಗತ್ಯ ಜೀವನೋಪಾಯದ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ, ಸಣ್ಣ-ಪ್ರಮಾಣದ ಉದ್ಯಮಶೀಲತೆಯನ್ನು ಬೆಳೆಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮೀಣ ಮತ್ತು ನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಪೂರೈಕೆ ಸರಪಳಿಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ, ಎನ್.ಎಸ್.ಒ 2021-22 ರಿಂದ ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ASUSE ಅನ್ನು ನಡೆಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು ಮತ್ತು ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ 2021-22 (ಏಪ್ರಿಲ್ 21-ಮಾರ್ಚ್ 22), 2022-23 (ಅಕ್ಟೋಬರ್ 22-ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 23) ಮತ್ತು 2023-24 (ಅಕ್ಟೋಬರ್ 23-ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 24) ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಮೂರು ವಾರ್ಷಿಕ ಸಮೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದೆ. ಈ ಸಮೀಕ್ಷೆಗಳು ಅಸಂಘಟಿತ ಕೃಷಿಯೇತರ ಉದ್ಯಮಗಳ ರಚನೆ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆಯ ಬಗ್ಗೆ ವಿವರವಾದ ವಾರ್ಷಿಕ ಒಳನೋಟಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಿವೆ.

ಈ ಪತ್ರಿಕಾ ಪ್ರಕಟಣೆಯು ಜನವರಿ - ಮಾರ್ಚ್ 2025 ಮತ್ತು ಏಪ್ರಿಲ್ - ಜೂನ್ 2025 ರ ತ್ರೈಮಾಸಿಕಗಳ ಮೊದಲ ತ್ರೈಮಾಸಿಕ ಬುಲೆಟಿನ್‌ ಆಗಿದೆ. ತ್ರೈಮಾಸಿಕ ಬುಲೆಟಿನ್ ಸಚಿವಾಲಯದ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ನಲ್ಲಿ (https://mospi.gov.in) ಲಭ್ಯವಿದೆ.

ಈ QBUSE ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾದ ಮೊದಲ ಎರಡು ತ್ರೈಮಾಸಿಕಗಳ ದತ್ತಾಂಶವನ್ನು ASUSE 2025 ರ ವ್ಯಾಪ್ತಿ, ಮಾದರಿ ವಿಧಾನ ಮತ್ತು ದತ್ತಾಂಶ ಸಂಗ್ರಹ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನದ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಅವಲೋಕನವನ್ನು ಅಂತಿಮ ಟಿಪ್ಪಣಿಯಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ.

ASUSE ಮಾದರಿ ವಿನ್ಯಾಸದ ಮರು-ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್:

ಮಾದರಿ ವಿನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಬದಲಾವಣೆಗಳು

• ವಾರ್ಷಿಕ ಆಯ್ಕೆಯ ಬದಲು ತ್ರೈಮಾಸಿಕ ಮಾದರಿ ಆಯ್ಕೆ
• ಎನ್‌.ಎಸ್‌.ಎಸ್ ಪ್ರದೇಶ (ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ಗುಂಪು) ಬದಲಿಗೆ ಮೂಲ ಹಂತವಾಗಿ ಜಿಲ್ಲೆ
• ವಾರ್ಷಿಕ ಮಾದರಿ ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 1.5 ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಳ

ಸಮೀಕ್ಷೆಯ ಮೂಲ ವಾರ್ಷಿಕ ಚೌಕಟ್ಟನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡು ASUSE ನಿಂದ ತ್ರೈಮಾಸಿಕ ಅಂದಾಜುಗಳ ತಯಾರಿಕೆಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು, ಸಮೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ASUSE 2025 ಕ್ಕಾಗಿ ಮರುರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮಾದರಿ ಘಟಕಗಳ ತ್ರೈಮಾಸಿಕ ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸಲು ಮಾದರಿ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಸೂಕ್ತವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅಲ್ಲದೆ, ರಾಜ್ಯದೊಳಗಿನ ಜಿಲ್ಲೆಗಳನ್ನು ಮೂಲ ಹಂತವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ, ಈ ಹೊಸ ಮಾದರಿ ತಂತ್ರವು ಸಮೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವ ರಾಜ್ಯಗಳಿಂದ ಜಿಲ್ಲಾ ಮಟ್ಟದ ವಾರ್ಷಿಕ ಅಂದಾಜುಗಳ ತಯಾರಿಕೆಗೆ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ವರ್ಧನೆಯು ವಾರ್ಷಿಕ ಫಲಿತಾಂಶಗಳ ಜೊತೆಗೆ ASUSE 2025 ರಿಂದ ತ್ರೈಮಾಸಿಕ ಅಂದಾಜುಗಳ ತಯಾರಿಕೆಯನ್ನು ಸುಗಮಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲು, ಒಟ್ಟಾರೆ ಮಾದರಿ ಗಾತ್ರವನ್ನು ಹಿಂದೆ ನಡೆಸಿದ ASUSE ಗಿಂತ ಸುಮಾರು 1.5 ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ದೃಢವಾದ, ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಮತ್ತು ಸಕಾಲಿಕ ತ್ರೈಮಾಸಿಕ ಅಂದಾಜುಗಳ ತಯಾರಿಕೆಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಮೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಪರಿಷ್ಕರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಜನವರಿ - ಮಾರ್ಚ್ 2025 ಮತ್ತು ಏಪ್ರಿಲ್ - ಜೂನ್ 2025 ರ ತ್ರೈಮಾಸಿಕಗಳ ಫಲಿತಾಂಶಗಳ ಪ್ರಮುಖ ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳು:

ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿನ ವಿಸ್ತರಣೆ:

ಏಪ್ರಿಲ್-ಜೂನ್ 2025ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅಸಂಘಟಿತ ಕೃಷಿಯೇತರ ವಲಯದಲ್ಲಿನ ಒಟ್ಟು ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ 7.94 ಕೋಟಿಗೆ [1] ಏರಿದೆ, ಹಿಂದಿನ ತ್ರೈಮಾಸಿಕದಲ್ಲಿ ಇದು 7.85 ಕೋಟಿಯಾಗಿತ್ತು. ಈ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ವ್ಯಾಪಾರ (↑3.63%) ಮತ್ತು ಇತರ ಸೇವೆಗಳು (↑3.13%) ವಲಯಗಳು ಕಾರಣವಾಗಿದ್ದರೆ, ಅದೇ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಉತ್ಪಾದನಾ ವಲಯವು 4.7% ರಷ್ಟು ಕುಸಿತ ಕಂಡಿದೆ.

ಕಾರ್ಮಿಕಪಡೆಯ ಪ್ರವೃತ್ತಿಗಳು:

ಇತ್ತೀಚಿನ ASUSE (ಅಕ್ಟೋಬರ್ 23- ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 24) ನಿಂದ ಇದೇ ರೀತಿಯ ವಾರ್ಷಿಕ ಅಂದಾಜುಗಳು

• ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಅಂದಾಜು ಸಂಖ್ಯೆ 7.34 ಕೋಟಿ
• ಕಾರ್ಮಿಕರ ಅಂದಾಜು ಸಂಖ್ಯೆ 12.06 ಕೋಟಿ

ಜನವರಿ-ಮಾರ್ಚ್ 2025 ರಲ್ಲಿ ಈ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಉದ್ಯೋಗವು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ 13 ಕೋಟಿ ಗಡಿಯನ್ನು ದಾಟಿ, 13.13 ಕೋಟಿಗೆ ತಲುಪಿದೆ - ಇದು ಹಿಂದಿನ ಎಲ್ಲಾ ASUSE ವಾರ್ಷಿಕ ಅಂದಾಜುಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ, ಅದು 13 ಕೋಟಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಇತ್ತು. ನಂತರ ಏಪ್ರಿಲ್-ಜೂನ್ ತ್ರೈಮಾಸಿಕದಲ್ಲಿ ಅದು 12.86 ಕೋಟಿಗೆ ಇಳಿದಿದೆ. ASUSE 2023-24 ರ ವಾರ್ಷಿಕ ಅಂದಾಜಿನ ಪ್ರಕಾರ 12 ಕೋಟಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾರ್ಮಿಕರಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಎರಡೂ ತ್ರೈಮಾಸಿಕಗಳಲ್ಲಿ ಅಸಂಘಟಿತ ವಲಯದ ಉದ್ಯೋಗದ ಅಂದಾಜುಗಳು ಗಣನೀಯ ಹೆಚ್ಚಳವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ, ಇದು ವಲಯದಲ್ಲಿನ ಒಟ್ಟಾರೆ ಉದ್ಯೋಗ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹ ಹೆಚ್ಚಳವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.

ಏಪ್ರಿಲ್-ಜೂನ್ 2025ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಉದ್ಯೋಗ ಅಂದಾಜಿನಲ್ಲಿನ ಏರಿಳಿತವು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ನೇಮಕಗೊಂಡ ಕಾರ್ಮಿಕರನ್ನು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿನ ಕಡಿತ ಮತ್ತು ತ್ರೈಮಾಸಿಕದಲ್ಲಿ ಅಸಂಘಟಿತ ಉತ್ಪಾದನಾ ವಲಯದ ಸಾಧಾರಣ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಹಿಂದಿನ ತ್ರೈಮಾಸಿಕಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಉತ್ಪಾದನಾ ವಲಯದ ಉದ್ಯೋಗದ ಪಾಲು ಶೇಕಡಾ 2 ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಕುಸಿದಿದೆ.

ಕಾರ್ಮಿಕಪಡೆಯ ಸಂಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆ:

ಜನವರಿ-ಮಾರ್ಚ್ ತ್ರೈಮಾಸಿಕದಲ್ಲಿ 58.29% ರಷ್ಟಿದ್ದ ಕಾರ್ಯನಿರತ ಮಾಲೀಕರ ಪಾಲು ನಂತರದ ತ್ರೈಮಾಸಿಕದಲ್ಲಿ 60.18% ಕ್ಕೆ ಏರಿತು, ಇದು ಸ್ವ-ಉದ್ಯೋಗ ಮತ್ತು ಉದ್ಯಮಶೀಲತಾ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳತ್ತ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಬದಲಾವಣೆಯು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಉತ್ಪಾದನಾ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಂಡುಬಂದಿತು, ಅಲ್ಲಿ ನೇಮಕಗೊಂಡ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಪಾಲು ತೀವ್ರ ಕುಸಿತ ಕಂಡಿತು, ಆದರೆ ಕಾರ್ಯನಿರತ ಮಾಲೀಕರ ಪಾಲಿನಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಧಿಕ ಹೆಚ್ಚಳ ಕಂಡುಬಂದಿತು, ಇದು ಮಾಲೀಕರು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಉದ್ಯಮಗಳ ಕಡೆಗೆ ಬಲವಾದ ನಡೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.

ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಮೀಣ ಕಾರ್ಮಿಕಪಡೆಯು 5.97 ಕೋಟಿಯಿಂದ 6.25 ಕೋಟಿಗೆ ಏರಿಕೆಯಾಗಿದ್ದು, ಗ್ರಾಮೀಣ ಆರ್ಥಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಅಸಂಘಟಿತ ಉದ್ಯಮಗಳ ಪಾತ್ರ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.

ಮಹಿಳೆಯರ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆ:

ಎರಡೂ ತ್ರೈಮಾಸಿಕಗಳಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರು 28% ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಷಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿದ್ದು, ಲಿಂಗ-ಸೇರ್ಪಡೆ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ಉದ್ಯಮಶೀಲತೆಯ ಚಾಲಕನಾಗಿ ವಲಯದ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ASUSE 2023-24 ರಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಸಂಖ್ಯೆಗಳಿಗಿಂತ ಸ್ವಲ್ಪ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ.

ಡಿಜಿಟಲ್ ಅಳವಡಿಕೆ:

ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಬಳಕೆ:

• ಜನವರಿ-ಮಾರ್ಚ್ 2025 ರ ತ್ರೈಮಾಸಿಕದಲ್ಲಿ 34.20%
• ಏಪ್ರಿಲ್-ಜೂನ್ 2025 ರ ತ್ರೈಮಾಸಿಕದಲ್ಲಿ 36.03%
• ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2023 ರಿಂದ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2024 ರವರೆಗೆ (ವಾರ್ಷಿಕ) 26.7%

ಏಪ್ರಿಲ್-ಜೂನ್ 2025 ರ ತ್ರೈಮಾಸಿಕದಲ್ಲಿ, ಅಸಂಘಟಿತ ಉದ್ಯಮಗಳಿಂದ ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಬಳಕೆ ಹಿಂದಿನ ತ್ರೈಮಾಸಿಕದಲ್ಲಿದ್ದ 34.20% ರಿಂದ 36.03% ಕ್ಕೆ ಏರಿತು, ಇದು ಈ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಕ್ರಮೇಣ ಡಿಜಿಟಲ್ ಅಳವಡಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚು ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ತಮ್ಮ ವ್ಯವಹಾರ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳು ಮತ್ತು ವಹಿವಾಟುಗಳಿಗಾಗಿ ಆನ್‌ಲೈನ್ ಪ್ಲಾಟ್‌ಫಾರ್ಮ್‌ ಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿವೆ ಎಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ, ಇದು ಈ ಉದ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಡಿಜಿಟಲ್ ಸಂಯೋಜನೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ.

ಜನವರಿ-ಮಾರ್ಚ್ 2025 ಮತ್ತು ಏಪ್ರಿಲ್-ಜೂನ್ 2025 ರ ತ್ರೈಮಾಸಿಕಗಳಿಗೆ QBUSE ನ ಪ್ರಮುಖ ಸೂಚಕಗಳನ್ನು ಈ ಕೆಳಗಿನ ಕೋಷ್ಟಕದಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ:

ಸೂಚಕ	ಜನವರಿ-ಮಾರ್ಚ್ 2025	ಏಪ್ರಿಲ್-ಜೂನ್ 2025
ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ (’00 ರಲ್ಲಿ)	7,85,367	7,94,240
ಸ್ವಾಮ್ಯದ ಮತ್ತು ಪಾಲುದಾರಿಕೆ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಶೇಕಡಾವಾರು	95.39	95.31
ಕಾರ್ಮಿಕರನ್ನು ನೇಮಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಶೇಕಡಾವಾರು	14.04	13.25
ಕಾರ್ಮಿಕರ ಸಂಖ್ಯೆ (00 ರಲ್ಲಿ)	13,13,380	12,85,725
ಕಾರ್ಯನಿರತ ಮಾಲೀಕರ ಶೇಕಡಾವಾರು ಪಾಲು	58.29	60.18
ನೇಮಿಸಿಕೊಂಡ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಶೇಕಡಾವಾರು ಪಾಲು	26.86	24.38
ಇತರ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಶೇಕಡಾವಾರು ಪಾಲು (ವೇತನ ರಹಿತ ಕುಟುಂಬ ಕೆಲಸಗಾರರು ಸೇರಿದಂತೆ)	14.85	15.44

ಈ ಎರಡು ತ್ರೈಮಾಸಿಕಗಳಿಗೆ ಅಂದಾಜು ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಮಿಕರ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಚಿತ್ರ 1 ರಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ:

ವಿಶಾಲ ಚಟುವಟಿಕೆ ವರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ (ಉತ್ಪಾದನೆ, ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ಇತರ ಸೇವೆಗಳು) ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಮಿಕರ ಶೇಕಡಾವಾರು ಪಾಲನ್ನು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಚಿತ್ರ 2 ಮತ್ತು ಚಿತ್ರ 3 ರಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ.

ಚಿತ್ರ 2: ವಿಶಾಲ ಚಟುವಟಿಕೆ ವರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಶೇಕಡಾವಾರು ಪಾಲು

ಚಿತ್ರ 3: ವಿಶಾಲ ಚಟುವಟಿಕೆ ವರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಶೇಕಡಾವಾರು ಪಾಲು

ಅಂತಿಮ ಟಿಪ್ಪಣಿ: ಅಸಂಘಟಿತ ವಲಯ ಉದ್ಯಮಗಳ ವಾರ್ಷಿಕ ಸಮೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ (ASUSE) ವ್ಯಾಪ್ತಿ, ಮಾದರಿ ಯೋಜನೆ ಮತ್ತು ದತ್ತಾಂಶ ಸಂಗ್ರಹ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನದ ಕುರಿತು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಮಾಹಿತಿ:

ಎ. ವ್ಯಾಪ್ತಿ:

ಎ.1.   ಭೌಗೋಳಿಕವಾಗಿ, ಸಮೀಕ್ಷೆಯು ಇಡೀ ಭಾರತದ ಗ್ರಾಮೀಣ ಮತ್ತು ನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ (ಅಂಡಮಾನ್ ಮತ್ತು ನಿಕೋಬಾರ್ ದ್ವೀಪಗಳ ಕೆಲವು ಹಳ್ಳಿಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ಅವುಗಳಿಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುವುದು ಕಷ್ಟ).

ಎ.2.   ವಲಯವಾರು, ಈ ಸಮೀಕ್ಷೆಯು ಉತ್ಪಾದನೆ, ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ಇತರ ಸೇವೆಗಳು ಎಂಬ ಮೂರು ವಲಯಗಳಿಗೆ ಸೇರಿದ ಅಸಂಘಟಿತ ಕೃಷಿಯೇತರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.

ಎ.3.   ಮಾಲೀಕತ್ವ, ಪಾಲುದಾರಿಕೆ (ಸೀಮಿತ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ ಪಾಲುದಾರಿಕೆಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ), ಸ್ವ-ಸಹಾಯ ಗುಂಪುಗಳು (ಎಸ್‌ ಎಚ್‌ ಜಿ), ಸಹಕಾರಿಗಳು, ಸಂಘಗಳು/ಟ್ರಸ್ಟ್‌ ಗಳು ಇತ್ಯಾದಿಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಮಾಲೀಕತ್ವವಾರು, ಸಂಘಟಿತವಲ್ಲದ ಕೃಷಿಯೇತರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಈ ಸಮೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಬಿ. ಮಾದರಿ ಯೋಜನೆ:

ಬಹು-ಹಂತದ ಶ್ರೇಣೀಕೃತ ಮಾದರಿ ಯೋಜನೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಸಮೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ನಡೆಸಲಾಗಿದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಹಂತದ ಘಟಕಗಳು (ಎಫ್‌ ಎಸ್‌ ಯು ಗಳು) ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ಗಣತಿ ಗ್ರಾಮಗಳಾಗಿವೆ (ಕೇರಳದ ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ಅಲ್ಲಿ ಪಂಚಾಯತ್ ವಾರ್ಡ್‌ಗಳನ್ನು ಎಫ್‌ ಎಸ್‌ ಯು ಗಳಾಗಿ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ) ಮತ್ತು ನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಯು ಎಫ್‌ ಎಸ್‌ (ನಗರ ಚೌಕಟ್ಟು ಸಮೀಕ್ಷೆ) ಘಟಕಗಳಾಗಿವೆ. ಅಂತಿಮ ಹಂತದ ಘಟಕಗಳು (ಯು ಎಸ್‌ ಯು ಗಳು) ಎರಡೂ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಗಳಾಗಿವೆ. ದೊಡ್ಡ ಎಫ್‌ ಎಸ್‌ ಯು ಗಳ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣ ಹಳ್ಳಿಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಉಪ-ಬ್ಲಾಕ್‌ ಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯಂತರ ಹಂತದ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.

ಸಿ. ಮಾದರಿಯ ಗಾತ್ರ:

ಅಖಿಲ ಭಾರತ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ, ಜನವರಿ - ಮಾರ್ಚ್ 2025 ರ ತ್ರೈಮಾಸಿಕದಲ್ಲಿ 5,885 ಮೊದಲ ಹಂತದ ಘಟಕಗಳನ್ನು (ಗ್ರಾಮೀಣ ವಲಯದಲ್ಲಿ 2,423 ಹಳ್ಳಿಗಳು ಮತ್ತು ನಗರ ವಲಯದಲ್ಲಿ 3,462 ಯು ಎಫ್‌ ಎಸ್ ಬ್ಲಾಕ್‌ ಗಳು) ಸಮೀಕ್ಷೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಏಪ್ರಿಲ್ - ಜೂನ್ 2025 ರ ತ್ರೈಮಾಸಿಕದಲ್ಲಿ 5,893 ಮೊದಲ ಹಂತದ ಘಟಕಗಳನ್ನು (ಗ್ರಾಮೀಣ ವಲಯದಲ್ಲಿ 2,424 ಹಳ್ಳಿಗಳು ಮತ್ತು ನಗರ ವಲಯದಲ್ಲಿ 3,469 ಯು ಎಫ್‌ ಎಸ್ ಬ್ಲಾಕ್‌ ಗಳು) ಸಮೀಕ್ಷೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಅಂಡಮಾನ್ ಮತ್ತು ನಿಕೋಬಾರ್ ದ್ವೀಪಗಳು, ಲಕ್ಷದ್ವೀಪ, ಲಡಾಖ್ ಮತ್ತು ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ನಾಗಾಲ್ಯಾಂಡ್‌ ನ ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಎಫ್‌ ಎಸ್‌ ಯು ಗಳನ್ನು ಹೊರಗಿಡುತ್ತದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಈ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ಷೇತ್ರಕಾರ್ಯ ನಡೆಸುವಾಗ ಉಪ-ಸುತ್ತಿನ ನಿರ್ಬಂಧಗಳನ್ನು ವಿಧಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ, ಏಕೆಂದರೆ ಈ ತ್ರೈಮಾಸಿಕ ಬುಲೆಟಿನ್‌ ಗೆ ಇವುಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ. ಅದರಂತೆ, ಜನವರಿ - ಮಾರ್ಚ್ 2025 ರ ತ್ರೈಮಾಸಿಕದಲ್ಲಿ ಸಮೀಕ್ಷೆ ಮಾಡಲಾದ ಮತ್ತು ಈ ಬುಲೆಟಿನ್‌ ನಲ್ಲಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ (ಈ ರಾಜ್ಯಗಳು/ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳು/ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ) 1,64,497 (ಗ್ರಾಮೀಣದಲ್ಲಿ 71,382 ಮತ್ತು ನಗರ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ 93,115) ಮತ್ತು ಏಪ್ರಿಲ್ - ಜೂನ್ 2025 ರ ತ್ರೈಮಾಸಿಕದಲ್ಲಿ 1,64,001 (ಗ್ರಾಮೀಣದಲ್ಲಿ 71,486 ಮತ್ತು ನಗರ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ 92,515) ಇವೆ.

ಡಿ. ದತ್ತಾಂಶ ಸಂಗ್ರಹಣಾ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನ:

ವಿಸ್ತೀರ್ಣದ ಚೌಕಟ್ಟಿನ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಸಮೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ನಡೆಸಲಾಗಿದ್ದು, ಗ್ರಾಮೀಣ ಮತ್ತು ನಗರ ವಲಯದ ಆಯ್ದ ಎಫ್‌ ಎಸ್‌ ಯು ಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಎಫ್‌ ಎಸ್‌ ಯು ಗಳಲ್ಲಿ ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಲಾದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಂದ, ಮಾದರಿ ವಿನ್ಯಾಸದ ಪ್ರಕಾರ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಸಮೀಕ್ಷೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಹೆಚ್ಚಾಗಿ, 'ಮಾಸಿಕ' ಅವಧಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಮೌಖಿಕ ವಿಚಾರಣೆಯ ಮೂಲಕ ಆಯ್ದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಂದ ಡೇಟಾವನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸಮೀಕ್ಷೆಗಾಗಿ ಡೇಟಾವನ್ನು ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಸಹಾಯದ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸಂದರ್ಶನ (ಸಿಎಪಿಐ) ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಇ. ASUSE ನ ಈ ಹಿಂದೆ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಅಂದಾಜುಗಳು ಮತ್ತು ಎಚ್ಚರಿಕೆಗಳೊಂದಿಗೆ ತ್ರೈಮಾಸಿಕ ಫಲಿತಾಂಶಗಳ ಹೋಲಿಕೆ:

ಈ ತ್ರೈಮಾಸಿಕ ಬುಲೆಟಿನ್‌ ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಲಾದ ಅಂದಾಜುಗಳು ಪರಿಗಣನೆಯಲ್ಲಿರುವ ಉಲ್ಲೇಖ ತ್ರೈಮಾಸಿಕದ ಅಸಂಘಟಿತ ಕೃಷಿಯೇತರ ವಲಯಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಸಂಬಂಧಿಸಿವೆ. ಸೆಕ್ಟರ್ ಚೌಕಟ್ಟನ್ನು ಬಳಸಿ ತ್ರೈಮಾಸಿಕ ಅಂದಾಜುಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು ಮಾದರಿ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಮಾರ್ಪಡಿಸಲಾಗಿದ್ದರೂ, ತ್ರೈಮಾಸಿಕ ಮಾದರಿ ಗಾತ್ರವು ಇನ್ನೂ ವಾರ್ಷಿಕ ಮಾದರಿ ಗಾತ್ರಕ್ಕಿಂತ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಚಿಕ್ಕದಾಗಿದೆ. ಅಂತೆಯೇ, ಬಳಕೆದಾರರು ಸಂಭವನೀಯ ಮಾದರಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ಚಟುವಟಿಕೆಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಪಾವಧಿಯ ಏರಿಳಿತಗಳನ್ನು ಗಣನೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ತ್ರೈಮಾಸಿಕ ಚಲನೆಗಳನ್ನು ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ಅರ್ಥೈಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ASUSE ಕೃಷಿಯೇತರ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಒಂದು ಭಾಗವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಗಮನಿಸುವುದು ಮುಖ್ಯ, ಅವುಗಳೆಂದರೆ, ಉತ್ಪಾದನೆ, ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ಸೇವೆಗಳಲ್ಲಿನ (ನಿರ್ಮಾಣವನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ) ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಅಸಂಘಟಿತ ವಿಭಾಗ ಮತ್ತು ಆದ್ದರಿಂದ, QBUSE ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಲಾದ ಅಸಂಘಟಿತ ವಲಯದ ತ್ರೈಮಾಸಿಕ ಫಲಿತಾಂಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಪ್ರವೃತ್ತಿಗಳು ಇಡೀ ಆರ್ಥಿಕತೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುವ ತ್ರೈಮಾಸಿಕ ಜಿಡಿಪಿ ಅಂದಾಜುಗಳೊಂದಿಗೆ ನೇರವಾಗಿ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಸಂಬಂಧಿತವಾದ ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ, ಅಂದಾಜುಗಳ ತಿಳುವಳಿಕೆಯುಳ್ಳ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವನ್ನು ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸಲು ತ್ರೈಮಾಸಿಕ ಬುಲೆಟಿನ್‌ ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಲಾದ ಅಂದಾಜುಗಳೊಂದಿಗೆ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಮಧ್ಯಂತರಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಲಾಗಿದೆ.

 

*****

(रिलीज़ आईडी: 2163546) आगंतुक पटल : 45