પોસ્ટેડ ઓન:
20 NOV 2026 7:56PM by PIB Ahmedabad
સ્વામિત્વ યોજના અંગેની સમીક્ષા બેઠક આજે નવી દિલ્હીમાં યોજાઈ હતી, જેમાં કેન્દ્ર અને રાજ્યોએ નિર્ધારિત સમયમર્યાદામાં યોજના હેઠળ ગ્રામીણ મિલકતની માલિકીના અમલીકરણને પૂર્ણ કરવા માટે પ્રતિબદ્ધતા વ્યક્ત કરી હતી. આ બેઠકને કેન્દ્રીય પંચાયતી રાજ અને મત્સ્યોદ્યોગ, પશુપાલન અને ડેરી મંત્રી શ્રી રાજીવ રંજન સિંહ ઉર્ફે લલન સિંહ તથા કેન્દ્રીય પંચાયતી રાજ અને મત્સ્યોદ્યોગ, પશુપાલન અને ડેરી રાજ્ય મંત્રી પ્રો. એસ. પી. સિંહ બઘેલે સંબોધિત કરી હતી. સહભાગીઓમાં નવ રાજ્યોના મંત્રીઓ, પંચાયતી રાજ મંત્રાલયના સચિવ ડૉ. વિનીત જોશી અને મંત્રાલયના અન્ય વરિષ્ઠ અધિકારીઓ, રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોના વરિષ્ઠ અધિકારીઓ અને સર્વે ઓફ ઇન્ડિયાના અધિકારીઓ સામેલ હતા.


બેઠકને સંબોધતા, કેન્દ્રીય મંત્રી શ્રી રાજીવ રંજન સિંહે જણાવ્યું હતું કે 24 એપ્રિલ 2020 ના રોજ પ્રધાનમંત્રી શ્રી નરેન્દ્ર મોદી દ્વારા શરૂ કરવામાં આવેલી સ્વામિત્વ યોજનાનો ઉદ્દેશ્ય સ્પષ્ટ જમીન માલિકીના રેકોર્ડ દ્વારા શાંતિ, સામાજિક સમરસતા અને નાણાકીય પ્રગતિને પ્રોત્સાહન આપીને ગ્રામીણ ભારતને મજબૂત બનાવવાનો છે. તેમણે કહ્યું કે આ યોજના ગ્રામીણ અર્થતંત્રને પુનર્જીવિત કરવા, ગ્રામીણ મિલકતોનું મુદ્રીકરણ સક્ષમ બનાવવા અને ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં મિલકતના વિવાદો ઉકેલવાના પ્રધાનમંત્રીના વિઝનને મૂર્તિમંત કરે છે, અને તેને ગ્રામીણ ભારત માટે એક પરિવર્તનકારી પગલું ગણાવ્યું હતું. મિલકતની સીમાઓ ચોકસાઈપૂર્વક નક્કી કરવા અને ગ્રામીણ પરિવારોને માલિકીના કાયદેસર રેકોર્ડ પૂરા પાડવા માટે આ યોજના હેઠળ ડ્રોન ટેકનોલોજી અને GIS મેપિંગનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે. કેન્દ્રીય મંત્રીએ ધ્યાન દોર્યું કે બેંકો હવે સ્વામિત્વ પ્રોપર્ટી કાર્ડને કોલેટરલ તરીકે સ્વીકારે છે, જેનાથી ગ્રામીણ નાગરિકો તેમની મિલકતો સામે લોન મેળવવા, સાહસો શરૂ કરવા, આજીવિકાની તકો મેળવવા અને ઊંચા વ્યાજના અનૌપચારિક સ્ત્રોતો પરની તેમની નિર્ભરતા ઘટાડવા માટે સક્ષમ બન્યા છે. તેમણે કહ્યું કે સ્પષ્ટ જમીન માલિકીના રેકોર્ડ જમીન સંબંધિત વિવાદોને પણ ઘટાડી રહ્યા છે અને મહિલાઓના આર્થિક સશક્તિકરણને આગળ વધારી રહ્યા છે. શ્રી સિંહે સહભાગીઓને માહિતગાર કર્યા કે અત્યાર સુધીમાં 3.28 લાખ ગામોમાં ડ્રોન સર્વે પૂર્ણ થઈ ગયો છે અને આ યોજના હેઠળ 2.20 લાખ ગામો માટે 3.47 કરોડ પ્રોપર્ટી કાર્ડ તૈયાર કરવામાં આવ્યા છે. તેમણે સર્વે ઓફ ઇન્ડિયા, રાજ્યોના મહેસૂલ વિભાગો અને મંત્રાલય સાથેની ભાગીદારીમાં કરવામાં આવેલા સહયોગી પ્રયાસોની પ્રશંસા કરી હતી, સાથે જ સંતૃપ્તિ હાંસલ કરનારા રાજ્યોની સરાહના કરી હતી. કેન્દ્રીય મંત્રીએ તમામ રાજ્યોને સૌર ક્ષમતાના અંદાજ, ગટર વ્યવસ્થાના આયોજન અને ગ્રામ પંચાયતોમાં અવકાશી આયોજન માટે યોજના હેઠળ તૈયાર કરાયેલા ઉચ્ચ-રિઝોલ્યુશન અવકાશી ડેટાનો સંપૂર્ણ ઉપયોગ કરવા આહ્વાન કર્યું હતું, જેનાથી ગ્રામ પંચાયત વિકાસ યોજનાઓ અને જરૂરિયાત-આધારિત ગ્રામ વિકાસ આયોજન મજબૂત બનશે. 31 માર્ચ 2027 સુધીમાં યોજના હેઠળ સંતૃપ્તિ હાંસલ કરવા માટે સમયબદ્ધ કાર્ય યોજનાઓ તૈયાર કરવા તમામ રાજ્યોને અનુરોધ કરતા, તેમણે સશક્ત ગામો દ્વારા ગ્રામ સ્વરાજના વિઝનને સાકાર કરવામાં તેના મહત્વને રેખાંકિત કર્યું હતું.
કેન્દ્રીય રાજ્ય મંત્રી પ્રો. એસ. પી. સિંહ બઘેલે ગ્રામીણ વસવાટ ધરાવતા વિસ્તારોમાં પરિવારોને અધિકાર પત્રક પૂરા પાડવામાં આ યોજનાની દૂરગામી અસર વિશે વાત કરી હતી. તેમણે કહ્યું કે પ્રોપર્ટી કાર્ડના વિતરણથી સ્પષ્ટ જમીન માલિકીના રેકોર્ડ સ્થાપિત થયા છે અને ગ્રામીણ નાગરિકો સંસ્થાકીય ધિરાણ માટે તેમની મિલકતનો લાભ લેવા સક્ષમ બન્યા છે, જેનાથી નાણાકીય સમાવેશને પ્રોત્સાહન મળ્યું છે અને ગરીબી નિવારણમાં ફાળો મળ્યો છે. તેમણે ઉમેર્યું હતું કે આ યોજનાએ જમીન સંબંધિત વિવાદો ઘટાડવામાં અને ગ્રામીણ વિસ્તારોના સામાજિક માળખાને મજબૂત બનાવવામાં પણ મદદ કરી છે. પ્રો. બઘેલે રાજ્યોને બાકી રહેલા ડ્રોન સર્વે, અને પ્રોપર્ટી કાર્ડ તૈયાર કરવા તથા વિતરણ કરવાની કામગીરી મિશન મોડમાં પૂર્ણ કરવા અનુરોધ કર્યો હતો, જેથી ગ્રામીણ નાગરિકો યોજનાનો સંપૂર્ણ લાભ મેળવી શકે.
બેઠક દરમિયાન યોજનાની પ્રગતિ, રાજ્યવાર સિદ્ધિઓ અને આગળના માર્ગ સહિત તેની ઝાંખી આપતું પ્રેઝન્ટેશન રજૂ કરવામાં આવ્યું હતું. ચર્ચા-વિચારણામાં જમીની ચકાસણી અને પ્રોપર્ટી કાર્ડના વિતરણને ઝડપી બનાવવા, રાજ્યો દ્વારા અપનાવવામાં આવેલી શ્રેષ્ઠ પ્રથાઓ શેર કરવા અને સુધારેલા ગ્રામીણ આયોજન માટે ઉચ્ચ-રિઝોલ્યુશન જિયોસ્પેશિયલ નકશાઓનો લાભ લેવા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવામાં આવ્યું હતું. પારદર્શક મિલકત માલિકી અને અસરકારક શાસન દ્વારા સશક્ત ગ્રામીણ સમુદાયોના યોજનાના વિઝનને સાકાર કરવા માટે કેન્દ્ર-રાજ્ય સંકલનને મજબૂત બનાવવા પર પણ ભાર મૂકવામાં આવ્યો હતો. સંસ્થાકીય ધિરાણ મેળવવા માટે સ્વામિત્વ પ્રોપર્ટી કાર્ડના વધતા ઉપયોગ પર પણ પ્રકાશ પાડવામાં આવ્યો હતો, જેમાં મધ્યપ્રદેશ, રાજસ્થાન, મહારાષ્ટ્ર, ગુજરાત, મિઝોરમ, જમ્મુ અને કાશ્મીર તથા લદ્દાખમાં ₹1,769.56 કરોડની રકમની 16,614 લોનનો લાભ લેવામાં આવ્યો છે. યોજનાના અમલીકરણ અંગેની એકંદર પ્રગતિ નીચે મુજબ છે:
|
પ્રવૃત્તિ
|
પ્રગતિ
|
|
લક્ષિત ગામો
|
3.33 લાખ ગામો
|
|
ડ્રોન સર્વે પૂર્ણ
|
3.28 લાખ ગામો (98%)
|
|
ગામના નકશા તૈયાર કરીને રાજ્યોને સોંપાયા
|
3.17 લાખ ગામો (95%)
|
|
રાજ્યો દ્વારા જમીની ચકાસણી
|
2.69 લાખ ગામો (81%)
|
|
વાંધા/દાવા માટે મૂકવામાં આવેલા નકશા
|
2.46 લાખ ગામો (74%)
|
|
પ્રોપર્ટી કાર્ડ તૈયાર કરાયા
|
2.20 લાખ ગામો માટે 3.47 કરોડ પ્રોપર્ટી કાર્ડ (66%)
|
રાજ્યના પ્રતિનિધિઓએ જણાવ્યું કે સ્વામિત્વ કેવી રીતે નાણાકીય સ્થિરતાને પ્રોત્સાહન આપી રહ્યું છે, મિલકત વેરાના આકારણીમાં સુધારો કરી રહ્યું છે અને ગટર વ્યવસ્થા, સ્ટ્રીટ લાઇટિંગ અને સોલાર ઇન્સ્ટોલેશન જેવી માળખાકીય સુવિધાઓ માટે GIS-આધારિત નકશા દ્વારા ગ્રામ-સ્તરના આયોજનને મજબૂત બનાવી રહ્યું છે. તેમણે અધ્યક્ષને તેમના સંબંધિત રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોમાં ડ્રોન સર્વે અને જમીની ચકાસણીમાં થયેલી પ્રગતિથી પણ માહિતગાર કર્યા હતા, અને ખાતરી આપી હતી કે નિર્ધારિત સમયમર્યાદામાં યોજનાના લક્ષ્યાંકોને પૂર્ણ કરવા માટે બાકીનું કાર્ય ઝડપી બનાવવામાં આવશે. સ્પષ્ટ મિલકત માલિકીના લાભો દરેક પાત્ર ગ્રામીણ પરિવાર સુધી પહોંચે તે માટે ગાઢ સંકલનમાં કામ કરવાની કેન્દ્ર અને રાજ્યોની પ્રતિબદ્ધતાના પુનરોચ્ચાર સાથે બેઠકનું સમાપન થયું હતું.
SM/NP/JD