પોસ્ટેડ ઓન:
20 NOV 2026 12:32PM by PIB Ahmedabad
નાણાકીય વર્ષ 2026–27ના એપ્રિલ–સપ્ટેમ્બર દરમિયાન ભારતની કૃષિ નિકાસમાં મજબૂત વૃદ્ધિ નોંધાઈ છે, જેમાં બાસમતી ચોખા, પ્રોસેસ્ડ ફ્રોઝન બટાકા અને યલો ડેન્ટ કોર્ન મોખરે રહ્યા છે. બાસમતી ચોખાની નિકાસમાં 25.4% નો વધારો થયો છે, જ્યારે પ્રોસેસ્ડ બટાકાની નિકાસમાં 20.8% નો વધારો થયો છે. યલો ડેન્ટ કોર્નની નિકાસમાં આશરે 12 ગણો ઉછાળો આવ્યો છે. પશ્ચિમ એશિયા, પૂર્વ અને દક્ષિણ-પૂર્વ એશિયા તથા અન્ય આંતરરાષ્ટ્રીય બજારોમાં નિકાસમાં થયેલી મજબૂત વૃદ્ધિ ભારતની કૃષિ અને પ્રોસેસ્ડ ફૂડ નિકાસની વિસ્તરતી ભૌગોલિક પહોંચને પ્રતિબિંબિત કરે છે.
પરિચય
નાણાકીય વર્ષ 2026–27ના એપ્રિલ–સપ્ટેમ્બર દરમિયાન મુખ્ય ચીજવસ્તુઓમાં ભારતની કૃષિ નિકાસમાં મજબૂત વૃદ્ધિ નોંધાઈ છે, જેમાં બાસમતી ચોખા, તૈયાર અથવા સાચવેલા ફ્રોઝન બટાકા અને યલો ડેન્ટ કોર્નમાં નોંધપાત્ર વધારો થયો છે. આ કામગીરી પરંપરાગત બજારોમાં મજબૂત માંગ, નવા બજારોમાં ઝડપી વૃદ્ધિ અને ભારતની કૃષિ નિકાસના વધતા ભૌગોલિક વૈવિધ્યીકરણના સંયોજનને પ્રતિબિંબિત કરે છે.
ઈરાન, સાઉદી અરેબિયા, UAE, યમન અને ઓમાન સહિત અનેક પશ્ચિમ એશિયાઈ બજારોમાં બાસમતી ચોખાની નિકાસમાં વધારો થયો છે. આ સમયગાળા દરમિયાન અમેરિકામાં પણ વૃદ્ધિ નોંધાઈ છે. દરમિયાન, પ્રોસેસ્ડ બટાકાની નિકાસે પૂર્વ અને દક્ષિણ-પૂર્વ એશિયામાં, ખાસ કરીને ઇન્ડોનેશિયા અને જાપાનમાં વેગ પકડ્યો છે.
યલો ડેન્ટ કોર્નની નિકાસમાં ખાસ કરીને તીવ્ર વધારો નોંધાયો છે, જેમાં વિયેતનામ, બાંગ્લાદેશ અને ફિલિપાઇન્સ મુખ્ય ગંતવ્યો તરીકે ઉભરી આવ્યા છે. આ કૃષિ ચીજવસ્તુઓમાં થયેલી વૃદ્ધિ ભારતની નિકાસના વિસ્તરતા ભૌગોલિક ફેલાવા અને આંતરરાષ્ટ્રીય બજારોમાં તેની વધતી હાજરીને દર્શાવે છે.

બાસમતી ચોખાની નિકાસમાં 25% વધીને 1.60 બિલિયન US$ થઈ
નાણાકીય વર્ષ 2025–26 ના એપ્રિલ–સપ્ટેમ્બર દરમિયાન 1.28 બિલિયન US$ ની સરખામણીમાં નાણાકીય વર્ષ 2026–27 ના સમાન સમયગાળામાં બાસમતી ચોખાની નિકાસમાં આશરે 25.4% નો વધારો થઈને 1.60 બિલિયન US$ થઈ છે. પશ્ચિમ એશિયા, ઉત્તર અમેરિકા અને અન્ય પ્રદેશોના અનેક મહત્વપૂર્ણ બજારોમાં આ વધારો નોંધાયો છે.
- નોંધાયેલા બજારોમાં ઈરાન સૌથી મોટા તરીકે ઉભરી આવ્યું છે, જેમાં નિકાસમાં 44.1% નો વધારો થયો છે, જે 129.8 મિલિયન US$ થી વધીને 187.1 મિલિયન US$ થઈ છે.
- સાઉદી અરેબિયામાં 7.9% ની વૃદ્ધિ નોંધાઈ છે, જેમાં નિકાસ 161.6 મિલિયન US$ થી વધીને 174.4 મિલિયન US$ થઈ છે.
- અમેરિકામાં 27.7% નો વધારો નોંધાયો છે, જેમાં શિપમેન્ટ 109.5 મિલિયન US$ થી વધીને 139.8 મિલિયન US$ થયા છે.
- UAE માં 50% થી વધુ વૃદ્ધિ નોંધાઈ છે, જેમાં આ સમયગાળા દરમિયાન નિકાસ 138.3 મિલિયન US$ પર પહોંચી છે.
- યમનમાં 66.8% નો નોંધપાત્ર વધારો નોંધાયો છે, જેમાં નિકાસ 74.7 મિલિયન US$ થી વધીને 124.6 મિલિયન US$ થઈ છે.
- ઓમાનમાં પણ 65.3% ની મજબૂત વૃદ્ધિ નોંધાઈ છે, જેમાં શિપમેન્ટ 44.9 મિલિયન US$ થી વધીને 74.2 મિલિયન US$ થયા છે.
- નાના બજારોમાં, જોર્ડનમાં 444.4% નો તીવ્ર વધારો નોંધાયો છે, જેમાં નિકાસ 6.3 મિલિયન US$ થી પાંચ ગણાથી વધુ વધીને 34.3 મિલિયન US$ થઈ છે.
કેનેડા, કતાર, નેપાળ, મોરિશિયસ અને ઇટાલી સહિતના અન્ય ગંતવ્યોમાં પણ આ સમયગાળા દરમિયાન બાસમતી ચોખાની નિકાસમાં વધારો નોંધાયો છે, જે આંતરરાષ્ટ્રીય બજારોમાં ભારતીય બાસમતી ચોખાની વિસ્તરતી ભૌગોલિક પહોંચને પ્રતિબિંબિત કરે છે.

પ્રોસેસ્ડ બટાકાની નિકાસમાં 21% વધીને 179.4 મિલિયન US$ થઈ
નાણાકીય વર્ષ 2026–27 ના એપ્રિલ–સપ્ટેમ્બર દરમિયાન તૈયાર અથવા સાચવેલા ફ્રોઝન બટાકાની ભારતની નિકાસમાં 20.8% નો વધારો થયો છે, જે 148.5 મિલિયન US$ થી વધીને 179.4 મિલિયન US$ થઈ છે. અનેક બજારોમાં, ખાસ કરીને પૂર્વ અને દક્ષિણ-પૂર્વ એશિયામાં વૃદ્ધિ નોંધાઈ છે.
- ફિલિપાઇન્સ અગ્રણી નિકાસ ગંતવ્ય રહ્યું છે, જેમાં શિપમેન્ટ 36.7 મિલિયન US$ પર પહોંચ્યું છે, ત્યારબાદ સાઉદી અરેબિયા 24.3 મિલિયન US$ સાથે બીજા ક્રમે છે.
- ઇન્ડોનેશિયામાં 75%ની મજબૂત વૃદ્ધિ નોંધાઈ છે, જેમાં નિકાસ 7.6 મિલિયન US$ થી વધીને 13.3 મિલિયન US$ થઈ છે.
- જાપાનમાં 112.9% નો નોંધપાત્ર વધારો નોંધાયો છે, જેમાં નિકાસ બમણાથી વધુ વધીને 6.2 મિલિયન US$ થી 13.2 મિલિયન US$ થઈ છે.
- ઓમાન અને ઓસ્ટ્રેલિયામાં પણ નોંધપાત્ર લાભ નોંધાયો છે. ઓમાનમાં નિકાસ 9.6 મિલિયન US$ પર પહોંચી છે, જ્યારે ઓસ્ટ્રેલિયામાં શિપમેન્ટ બમણાથી વધુ વધીને 6.0 મિલિયન US$ થયું છે, જે 100% થી વધુની વૃદ્ધિ દર્શાવે છે.
- દક્ષિણ કોરિયામાં લગભગ 100% નો વધારો નોંધાયો છે, જેમાં નિકાસ 1.0 મિલિયન US$ થી વધીને લગભગ 2.0 મિલિયન US$ થઈ છે.
- ચીનમાં 160% ની નોંધપાત્ર વૃદ્ધિ નોંધાઈ છે, જેમાં નિકાસ 0.5 મિલિયન US$ થી વધીને 1.3 મિલિયન US$ થઈ છે.

યલો ડેન્ટ કોર્નની નિકાસમાં 1,156% નો ઉછાળો
નાણાકીય વર્ષ 2025–26 ના એપ્રિલ–સપ્ટેમ્બર દરમિયાન 9.78 મિલિયન US$ ની સરખામણીમાં નાણાકીય વર્ષ 2026–27 ના સમાન સમયગાળામાં યલો ડેન્ટ કોર્નની નિકાસમાં આશરે 1,156% નો તીવ્ર વધારો નોંધાયો છે, જે વધીને 122.82 મિલિયન US$ થઈ છે. અનેક એશિયાઈ બજારોમાં શિપમેન્ટમાં નોંધપાત્ર વૃદ્ધિને કારણે આ તીવ્ર વધારો થયો છે.
- વિયેતનામ સૌથી મોટા નિકાસ ગંતવ્ય તરીકે ઉભરી આવ્યું છે, જેમાં શિપમેન્ટમાં આશરે 3,49,600% નો વધારો થયો છે, જે 0.02 મિલિયન US$ થી વધીને 69.94 મિલિયન US$ થયું છે, જે અસાધારણ વૃદ્ધિ દર્શાવે છે.
- બાંગ્લાદેશમાં 30.84 મિલિયન US$ ની નિકાસ નોંધાઈ છે. ફિલિપાઇન્સ અન્ય એક મહત્વપૂર્ણ ગંતવ્ય તરીકે ઉભરી આવ્યું છે, જેમાં આ સમયગાળા દરમિયાન નિકાસ 8.55 મિલિયન US$ પર પહોંચી છે.
- UAE માં આશરે 3,867% નો નોંધપાત્ર વધારો નોંધાયો છે, જેમાં નિકાસ 0.18 મિલિયન US$ થી વધીને 7.14 મિલિયન US$ થઈ છે.
- મલેશિયામાં પણ આશરે 903% ની મજબૂત વૃદ્ધિ નોંધાઈ છે, જેમાં શિપમેન્ટ 0.34 મિલિયન US$ થી વધીને 3.41 મિલિયન US$ થયું છે.

વૈવિધ્યીકરણ ભારતની કૃષિ નિકાસની ગાથાને મજબૂત બનાવે છે
નાણાકીય વર્ષ 2026–27 ના એપ્રિલ–સપ્ટેમ્બર દરમિયાન ભારતની કૃષિ નિકાસની કામગીરી પસંદગીના પરંપરાગત મુખ્ય ખાદ્યપદાર્થો અને પ્રોસેસ્ડ ફૂડ ઉત્પાદનોમાં વૃદ્ધિને પ્રતિબિંબિત કરે છે. બાસમતી ચોખામાં પશ્ચિમ એશિયા, ઉત્તર અમેરિકા અને અન્ય બજારોમાં શિપમેન્ટમાં વધારો નોંધાયો છે, જ્યારે પ્રોસેસ્ડ બટાકામાં પૂર્વ અને દક્ષિણ-પૂર્વ એશિયામાં લાભ નોંધાયો છે.
વિયેતનામ, બાંગ્લાદેશ, ફિલિપાઇન્સ અને અન્ય ગંતવ્યોમાં નિકાસમાં તીવ્ર વધારા સાથે યલો ડેન્ટ કોર્ને આ વિસ્તરણમાં ફાળો આપ્યો છે. આ બજારોમાં શિપમેન્ટમાં થયેલો વધારો ભારતની કૃષિ નિકાસના વધતા ભૌગોલિક વૈવિધ્યીકરણને દર્શાવે છે.
સ્થાપિત અને ઉભરતા બજારોમાં વૃદ્ધિ ભારતીય કૃષિ ચીજવસ્તુઓ અને મૂલ્યવર્ધિત પ્રોસેસ્ડ ફૂડ ઉત્પાદનો માટે વિસ્તરતા આંતરરાષ્ટ્રીય બજાર આધારને દર્શાવે છે.
સંદર્ભ
વાણિજ્ય અને ઉદ્યોગ મંત્રાલય
ભારતીય ખેતરોથી વૈશ્વિક બજારો સુધી: કૃષિ નિકાસને વેગ મળ્યો
SM/DK/JD