કેન્દ્રીય ગૃહ અને સહકારિતા મંત્રી શ્રી અમિત શાહે મહારાષ્ટ્રના પુણેમાં એનએચઇસી મલ્ટી-સ્ટેટ કોઓપરેટિવ સોસાયટીનું ભૂમિપૂજન કર્યું, સેન્ટ્રલ રજિસ્ટ્રાર ઓફ કોઓપરેટિવ સોસાયટીઝની પશ્ચિમ પ્રાદેશિક કચેરીનું વર્ચ્યુઅલ ઉદ્ઘાટન કર્યું અને ભારત ટેક્સી સેવાઓનો શુભારંભ કરાવ્યો

પ્રધાનમંત્રી શ્રી નરેન્દ્ર મોદીના 'સહકાર સે સમૃદ્ધિ' ના વિઝનને સાકાર કરવા અને દેશમાં સહકારી ચળવળને વધુ મજબૂત, આધુનિક અને વધુ સર્વસમાવેશક બનાવવા તરફની એક મહત્વપૂર્ણ પહેલમાં, કેન્દ્રીય ગૃહ અને સહકારિતા મંત્રી શ્રી અમિત શાહે આજે મહારાષ્ટ્રના પુણે જિલ્લાના તળેગાંવ દાભાડે ખાતે એનએચઇસી (નેશનલ હેવી એન્જિનિયરિંગ કોઓપરેટિવ) મલ્ટી-સ્ટેટ કોઓપરેટિવ સોસાયટીના પુનરુત્થાન માટે ભૂમિપૂજન કર્યું હતું. આ અવસરે તેમણે સેન્ટ્રલ રજિસ્ટ્રાર ઓફ કોઓપરેટિવ સોસાયટીઝ (સીઆરસીએસ) ની પશ્ચિમ પ્રાદેશિક કચેરીનું વર્ચ્યુઅલ ઉદ્ઘાટન પણ કર્યું હતું અને પુણેમાં ભારત ટેક્સી સેવાઓનો શુભારંભ કરાવ્યો હતો. આ કાર્યક્રમમાં મહારાષ્ટ્રના નાયબ મુખ્યમંત્રીઓ શ્રી એકનાથ શિંદે અને શ્રીમતી સુનેત્રા અજિત પવાર, કેન્દ્રીય સહકાર રાજ્ય મંત્રી શ્રી કૃષ્ણ પાલ ગુર્જર, કેન્દ્રીય સહકાર અને નાગરિક ઉડ્ડયન રાજ્ય મંત્રી શ્રી મુરલીધર મોહોલ, મહારાષ્ટ્રના ઉચ્ચ અને ટેકનિકલ શિક્ષણ અને સંસદીય બાબતોના મંત્રી શ્રી ચંદ્રકાંત પાટીલ, સહકાર મંત્રાલયના સચિવ ડૉ. આશિષ કુમાર ભૂતાની અને અન્ય અનેક ગણમાન્ય મહાનુભાવો ઉપસ્થિત રહ્યા હતા.

પોતાના સંબોધનમાં, કેન્દ્રીય ગૃહ અને સહકારિતા મંત્રી શ્રી અમિત શાહે છત્રપતિ શિવાજી મહારાજને શ્રદ્ધાંજલિ અર્પણ કરી હતી અને જણાવ્યું હતું કે મહારાષ્ટ્રની ભૂમિએ માત્ર સ્વરાજ્યની ભાવનાને સ્થાપિત કરવા અને મજબૂત કરવામાં જ મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવી નથી, પરંતુ દેશમાં સહકારી ચળવળને એક નવી દિશા પણ આપી છે. તેમણે કહ્યું કે મહારાષ્ટ્ર, ખાસ કરીને પુણેને પશ્ચિમ ભારતમાં સહકારી ચળવળના ઉદગમ સ્થાન તરીકે યોગ્ય રીતે વર્ણવી શકાય છે. પદ્મશ્રી વિઠ્ઠલરાવ પાટીલ અને વૈકુંઠભાઈ મહેતા સહિતના સહકારી ચળવળના અગ્રણીઓએ આઝાદી પહેલાથી જ એક એવી વ્યવસ્થા વિકસાવવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો જેમાં કૃષિ અને વેપારમાંથી ઉદ્ભવતા મહત્તમ લાભો ખેડૂતો સુધી પહોંચે.

શ્રી અમિત શાહે જણાવ્યું હતું કે ખેડૂતો, ગ્રામીણ મહિલાઓ, દૂધ ઉત્પાદકો અને સહકારી ચળવળ સાથે સંકળાયેલા લોકો લાંબા સમયથી કેન્દ્રમાં એક અલગ સહકાર મંત્રાલયની સ્થાપનાની માંગ કરી રહ્યા હતા. તેમણે કહ્યું કે અગાઉની સરકારોના કાર્યકાળ દરમિયાન આ માંગ અધૂરી રહી હતી, જ્યારે પ્રધાનમંત્રી શ્રી નરેન્દ્ર મોદીના નેતૃત્વ હેઠળની કેન્દ્ર સરકારે એક સમર્પિત સહકાર મંત્રાલયની સ્થાપના કરી, જેનાથી સહકારી ક્ષેત્રને નવી દિશા મળી. તેમણે કહ્યું કે પ્રાથમિક કૃષિ ધિરાણ મંડળીઓ (પેક્સ), જિલ્લા-સ્તરીય સહકારી સંસ્થાઓ અને ડેરી ક્ષેત્ર સતત મજબૂત બની રહ્યા છે. કેન્દ્ર સરકારે સહકારી ખાંડ મિલોને આશરે 15,000 કરોડ રૂપિયાની રાહત આપવા અને વાર્ષિક આશરે 3,000 કરોડ રૂપિયાની આવકવેરા રાહત આપવા સહિત અનેક મહત્વપૂર્ણ પગલાં લીધાં છે.

કેન્દ્રીય ગૃહ અને સહકારિતા મંત્રીએ જણાવ્યું હતું કે આજે જ્યાં કાર્યક્રમ યોજાઈ રહ્યો છે તે જ જમીન પર એક સમયે ખાંડ મિલો માટે મશીનરી અને સાધનોનું ઉત્પાદન કરતી એક મોટી ઉત્પાદન સુવિધા કાર્યરત હતી. અગાઉની સરકારના કાર્યકાળ દરમિયાન આ ફેક્ટરી બંધ થઈ ગઈ હતી. તેમણે કહ્યું કે હવે આ જ ઔદ્યોગિક સંકુલનું પુનઃનિર્માણ શરૂ કરવામાં આવી રહ્યું છે, જે સહકારી ક્ષેત્ર માટે ગૌરવ અને સંતોષનો અવસર છે.

શ્રી અમિત શાહે છઠ મહાપર્વના અવસરે દેશના લોકોને, ખાસ કરીને માતાઓ અને બહેનોને શુભેચ્છાઓ પાઠવી હતી. ભગવાન બિરસા મુંડાની 151મી જન્મજયંતી પર તેમને શ્રદ્ધાંજલિ અર્પણ કરતા તેમણે કહ્યું કે વ્યાપક સ્વતંત્રતા આંદોલનને વેગ મળે તે પહેલાં જ ભગવાન બિરસા મુંડાએ ઝારખંડની ભૂમિ પરથી વસાહતી શાસન સામે પ્રતિકારની ભાવના પ્રજ્વલિત કરી હતી. તેમણે કહ્યું કે પ્રધાનમંત્રી શ્રી નરેન્દ્ર મોદીએ ભગવાન બિરસા મુંડાની જન્મજયંતીને જનજાતીય ગૌરવ દિવસ તરીકે ઉજવવાનો નિર્ણય લીધો. શ્રી શાહે મહારાષ્ટ્રના ગઢચિરોલીમાં નક્સલવાદને નાબૂદ કરવા તરફ થયેલી પ્રગતિ અને ત્યાં યોજાયેલા કાર્યક્રમનો પણ ઉલ્લેખ કર્યો હતો. આચાર્ય વિનોબા ભાવેને શ્રદ્ધાંજલિ અર્પણ કરતા તેમણે કહ્યું કે વિનોબાજીએ તેમનું જીવન ગૌ કલ્યાણ, સર્વોદય, ભૂદાન આંદોલન અને દેવનાગરી લિપિ દ્વારા ભારતીય ભાષાઓને મજબૂત કરવા માટે સમર્પિત કર્યું હતું. તેમણે યાદ કર્યું કે મહાત્મા ગાંધીના સમર્પિત અનુયાયી વિનોબા ભાવેએ તેમના જીવનનો મોટો ભાગ મહારાષ્ટ્રના વર્ધામાં વિતાવ્યો હતો.

સેન્ટ્રલ રજિસ્ટ્રાર ઓફ કોઓપરેટિવ સોસાયટીઝ (સીઆરસીએસ) ની પશ્ચિમ પ્રાદેશિક કચેરીના ઉદ્ઘાટનનો ઉલ્લેખ કરતા કેન્દ્રીય ગૃહ અને સહકારિતા મંત્રીએ જણાવ્યું હતું કે મહારાષ્ટ્ર અને ગુજરાત સહિત સમગ્ર પશ્ચિમ ક્ષેત્રમાં મોટી સંખ્યામાં મલ્ટી-સ્ટેટ કોઓપરેટિવ સોસાયટીઝ કાર્યરત છે. તેમણે કહ્યું કે વિવિધ પ્રદેશોમાંથી આ કચેરીની સ્થાપના માટે માંગણીઓ થઈ રહી હતી, જે હવે પુણેમાં સ્થાપિત કરવામાં આવી છે. શ્રી શાહે માહિતી આપી હતી કે આ કચેરી મહારાષ્ટ્ર, ગુજરાત, ગોવા, દાદરા અને નગર હવેલી, અને દમણ અને દીવમાં મલ્ટી-સ્ટેટ કોઓપરેટિવ સોસાયટીઝ સંબંધિત નિયમનકારી કાર્યો હાથ ધરશે.

પુણેમાં ભારત ટેક્સી સેવાઓના શુભારંભનો ઉલ્લેખ કરતા શ્રી અમિત શાહે જણાવ્યું હતું કે સહકારી-આધારિત ભારત ટેક્સી સેવાઓ સમગ્ર દેશમાં વિસ્તારવામાં આવશે. તેમણે કહ્યું કે ઘણા વર્ષોથી, અનેક ટેક્સી કંપનીઓ સાથે સંકળાયેલા ડ્રાઇવરોએ તેમની કમાણીનો એક ભાગ કમિશન તરીકે જતો કરવો પડતો હતો અને ઘણા કિસ્સાઓમાં શોષણનો સામનો કરવો પડતો હતો. આ પરિસ્થિતિને દૂર કરવા માટે સહકારી મોડેલ પર આધારિત ભારત ટેક્સીની વિભાવના વિકસાવવામાં આવી હતી. તેમણે કહ્યું કે ભારત ટેક્સી દ્વારા, સારથી ભાઈઓ અને બહેનો, જેમને અગાઉ માત્ર ડ્રાઇવર તરીકે ઓળખવામાં આવતા હતા, તેઓ હવે તેમની પોતાની કંપનીના માલિક બની રહ્યા છે. આ પ્રણાલી સંપૂર્ણ પારદર્શિતા સુનિશ્ચિત કરે છે, જેમાં કોઈપણ કમિશન કપાત વિના સારથીઓની સંપૂર્ણ કમાણી સીધી તેમના બેંક ખાતામાં જમા થાય છે. તેમણે કહ્યું કે પુણે પછી નાગપુર, નાસિક, કોલ્હાપુર અને સોલાપુરમાં પણ ભારત ટેક્સી સેવાઓ શરૂ થવી જોઈએ.

કેન્દ્રીય ગૃહ અને સહકારિતા મંત્રીએ એનએચઇસી (નેશનલ હેવી એન્જિનિયરિંગ કોઓપરેટિવ) ના ભૂમિપૂજનનો ઉલ્લેખ કરતા જણાવ્યું હતું કે આ સંસ્થા અગાઉ આ જ સ્થળેથી કાર્યરત હતી અને સમગ્ર વિશ્વમાં ખાંડ મિલો અને સેન્ટ્રીફ્યુગલ મશીનરી પૂરી પાડતી હતી. તેમણે કહ્યું કે સમય જતાં આ ઔદ્યોગિક એકમ બંધ થઈ ગયું, અને તેની આશરે 110 એકર જમીન પર ગેરકાયદેસર અતિક્રમણનું જોખમ સતત વધી રહ્યું હતું. સહકાર મંત્રાલયે આ મહત્વપૂર્ણ સહકારી ઔદ્યોગિક અસ્કયામતને પુનર્જીવિત કરવાના પ્રયાસો શરૂ કર્યા અને નેશનલ ડેરી ડેવલપમેન્ટ બોર્ડ (એનડીડીબી), અમૂલ, આઈપીએલ, ઇફ્કો અને નેશનલ કોઓપરેટિવ ડેવલપમેન્ટ કોર્પોરેશન (એનસીડીસી) જેવી સંસ્થાઓના સમર્થનથી તેના પુનઃસ્થાપનની પ્રક્રિયા શરૂ કરી.

શ્રી અમિત શાહે જણાવ્યું હતું કે એનએચઇસી ખાતે સ્થાપિત થનારી ઉત્પાદન સુવિધા માત્ર ખાંડ મિલોના ઉત્પાદન પૂરતી મર્યાદિત રહેશે નહીં. તે ખાંડ મિલો માટે વીજ ઉત્પાદન પ્લાન્ટ, કોમ્પ્રેસ્ડ બાયોગેસ (સીબીજી) પ્લાન્ટ અને ડેરી ક્ષેત્ર સંબંધિત વિવિધ પ્રકારના ઔદ્યોગિક સાધનો અને પ્લાન્ટનું પણ ઉત્પાદન કરશે. આ ઉપરાંત, આ સુવિધા વિદેશી બજારોમાં નિકાસ માટે કન્ટેનર ઉત્પાદન પણ હાથ ધરશે. તેમણે કહ્યું કે આ ઔદ્યોગિક પ્રવૃત્તિઓમાંથી થતી કમાણી સહકારી સંસ્થાઓને મળશે, જેનાથી સહકારી-આધારિત આર્થિક ઇકોસિસ્ટમ વધુ મજબૂત બનશે.

કેન્દ્રીય ગૃહ અને સહકારિતા મંત્રીએ જણાવ્યું હતું કે એક સમય હતો જ્યારે એનએચઇસી દ્વારા ઉત્પાદિત ખાંડ મિલો ઝામ્બિયા, ઇથોપિયા અને વિયેતનામ સહિત 11 દેશોમાં નિકાસ કરવામાં આવતી હતી. આ ઉત્પાદન સુવિધા પાસે એટલી મજબૂત ઓર્ડર બુક અને માંગ હતી કે નવા ઓર્ડરની ડિલિવરીમાં આશરે ચાર વર્ષનો સમય લાગી શકતો હતો. તેમણે કહ્યું કે આ ઔદ્યોગિક કામગીરી ત્યારબાદ અટકી ગઈ હતી, પરંતુ કેન્દ્ર સરકારે હવે આ મહત્વપૂર્ણ સહકારી સંસ્થાને પુનર્જીવિત કરવાનો નિર્ણય લીધો છે.

શ્રી અમિત શાહે માહિતી આપી હતી કે એનએચઇસીની પુનરુત્થાન પ્રક્રિયાના ભાગરૂપે, નેશનલ ડેરી ડેવલપમેન્ટ બોર્ડ (એનડીડીબી) એ શરૂઆતમાં તેના વહીવટકર્તા તરીકે સંસ્થાનું સંચાલન સંભાળ્યું હતું. ત્યારબાદ, અગાઉના બે વર્ષથી બાકી રહેલા તમામ ઓડિટ પૂર્ણ કરવામાં આવ્યા હતા. અમૂલ, એનડીડીબી, એનસીડીસી, ઇફ્કો, નાબાર્ડ અને આઈપીએલ સહિતની સંસ્થાઓએ સંસ્થાના પુનરુત્થાન માટે જરૂરી રોકાણ એકત્ર કરવામાં યોગદાન આપ્યું હતું. તેના નિયામક મંડળની પુનઃરચના કરવામાં આવી હતી, અને 9 ઓક્ટોબર 2026 ના રોજ યોજાયેલી તેની પ્રથમ બેઠકમાં સંસ્થાનું પુનઃનિર્માણ કરવાનો ઠરાવ લેવામાં આવ્યો હતો. આ પ્રક્રિયાના ભાગરૂપે આજે પ્રોજેક્ટનું ભૂમિપૂજન કરવામાં આવ્યું હતું.

કેન્દ્રીય ગૃહ અને સહકારિતા મંત્રીએ જણાવ્યું હતું કે એનએચઇસીની તમામ જવાબદારીઓ અને લોનને પુનઃનિર્ધારિત કરવા અને પારદર્શક રીતે પતાવટ કરવા માટે એક યોજના તૈયાર કરવામાં આવી છે. તેમણે વિશ્વાસ વ્યક્ત કર્યો કે ડિસેમ્બર 2027 પહેલાં આ સુવિધામાં ઉત્પાદન શરૂ થઈ જશે અને ખાંડ મિલોનું ઉત્પાદન ફરી શરૂ થશે. તેમણે કહ્યું કે ખાંડ અને ડેરી ક્ષેત્રોમાં ચક્રીય અર્થતંત્ર પણ વિકસાવવામાં આવશે, જેનાથી ગાયના છાણ જેવા સંસાધનોના ઉત્પાદક ઉપયોગ દ્વારા ખેડૂતો માટે વધારાની આવકની તકો ઊભી થશે. તેવી જ રીતે, ખાંડ મિલો દ્વારા ઉત્પન્ન થતી વિવિધ આડપેદાશોનો ઉપયોગ વધારીને આયાત પરની નિર્ભરતા ઘટાડવાના પ્રયાસો કરવામાં આવશે. તેમણે વધુમાં માહિતી આપી હતી કે પ્રોજેક્ટના બીજા તબક્કામાં રેલવે, સંરક્ષણ ક્ષેત્ર અને નિકાસ માટે કન્ટેનર બનાવવાની પરિકલ્પના કરવામાં આવી છે.

શ્રી અમિત શાહે વિશ્વાસ વ્યક્ત કર્યો કે અમૂલ, ઇફ્કો અને ક્રિભકો જેવી સફળ સહકારી સંસ્થાઓની જેમ, એનએચઇસી પણ આગામી વર્ષોમાં દેશમાં સહકારી ચળવળ માટે એક મહત્વપૂર્ણ ઉદાહરણ તરીકે ઉભરી આવશે. તેમણે આ પહેલ બદલ એનએચઇસીના પુનરુત્થાન સાથે સંકળાયેલી તમામ સંસ્થાઓ અને મહારાષ્ટ્રના ખેડૂતોને અભિનંદન પાઠવ્યા હતા.

પોતાના સંબોધનમાં, કેન્દ્રીય ગૃહ અને સહકારિતા મંત્રીએ દેશની લોકશાહી પ્રણાલી અને રાજકીય પક્ષોની ભૂમિકાનો પણ ઉલ્લેખ કર્યો હતો અને અવલોકન કર્યું હતું કે મુખ્ય વિપક્ષી પાર્ટીને તાજેતરના વર્ષોમાં સતત ચૂંટણી હારનો સામનો કરવો પડ્યો છે. હૈદરાબાદમાં આયોજિત 'ભારત સમિટ 2026' નો ઉલ્લેખ કરતા તેમણે કહ્યું કે આંતરરાષ્ટ્રીય પરિષદમાં વિપક્ષના નેતા દ્વારા ભારતની વિકાસ યાત્રા, લોકશાહી પ્રણાલી અને રાષ્ટ્રીય નેતૃત્વ અંગે કરવામાં આવેલી ટિપ્પણીઓ અયોગ્ય હતી. શ્રી શાહે કહ્યું કે રાજકીય પક્ષોની ચૂંટણી સફળતા કે નિષ્ફળતા તેમના નેતૃત્વ, કામગીરી અને લોકો દ્વારા તેમનામાં મૂકવામાં આવેલા વિશ્વાસ પર નિર્ભર છે.

શ્રી અમિત શાહે અગાઉની સરકારના કાર્યકાળનો ઉલ્લેખ કર્યો અને કહ્યું કે તે સમયગાળા દરમિયાન ભ્રષ્ટાચાર સંબંધિત અનેક આક્ષેપો અને વિવાદો સામે આવ્યા હતા, જ્યારે પ્રધાનમંત્રી શ્રી નરેન્દ્ર મોદીના નેતૃત્વમાં છેલ્લા 12 વર્ષમાં વિવિધ ક્ષેત્રોમાં વિકાસને વેગ મળ્યો છે. તેમણે કૃષિ, ઔદ્યોગિક વિકાસ, ચંદ્રના દક્ષિણ ધ્રુવીય પ્રદેશ પર પહોંચવાની ભારતની ઐતિહાસિક સિદ્ધિ, સ્ટાર્ટઅપ ઇકોસિસ્ટમના વિસ્તરણ, રેલવેના આધુનિકીકરણ, એરપોર્ટની સંખ્યા વધીને આશરે 150 થવી, મેટ્રો નેટવર્કના વિસ્તરણ, રાષ્ટ્રીય શિક્ષણ નીતિની રજૂઆત અને અલગ સહકાર મંત્રાલયની સ્થાપનામાં થયેલી સિદ્ધિઓ પર પ્રકાશ પાડ્યો હતો.

કેન્દ્રીય ગૃહ અને સહકારિતા મંત્રીએ વિપક્ષના નેતાને સલાહ આપી કે આંતરરાષ્ટ્રીય મંચો પર દેશની ટીકા કરવા કરતાં ભારતના ગામડાઓમાં લોકો સાથે જોડાવું અને તેમની ચિંતાઓને સમજવી વધુ મહત્વપૂર્ણ છે. તેમણે કહ્યું કે લોકશાહીમાં રાજકીય સત્તાનો માર્ગ લોકો સુધી પહોંચવામાં અને તેમનો વિશ્વાસ જીતવામાં રહેલો છે. શ્રી શાહે કહ્યું કે સરકારમાં હોય કે વિપક્ષમાં, તમામ રાજકીય પક્ષોની જવાબદારી છે કે તેઓ આંતરરાષ્ટ્રીય મંચો પર દેશની પ્રતિષ્ઠા, લોકશાહી સંસ્થાઓ અને રાષ્ટ્રીય હિતોનું રક્ષણ કરે. તેમણે વિપક્ષી પાર્ટીના કાર્યકરોને પણ તેમના નેતૃત્વના અભિગમ અને રાજકીય દિશા પર ચિંતન કરવા વિનંતી કરી અને ઉમેર્યું કે દેશના લોકો લોકશાહી પ્રક્રિયા દ્વારા પોતાનો ચુકાદો વ્યક્ત કરે છે.

પોતાના સંબોધનના સમાપનમાં, શ્રી અમિત શાહે કહ્યું કે આજે સહકારી ક્ષેત્રમાં એક નવી શરૂઆત થઈ છે. વર્ષોથી બંધ પડેલા આશરે 110 એકરના સંકુલમાં ઔદ્યોગિક ઉત્પાદન પ્રવૃત્તિઓ ફરી શરૂ થશે. તેમણે દેશભરના સહકારી ક્ષેત્રના કાર્યકરો અને ખેડૂતોને શુભેચ્છાઓ પાઠવી અને વિશ્વાસ વ્યક્ત કર્યો કે એનએચઇસીનું પુનરુત્થાન ભારતમાં સહકારી-નેતૃત્વવાળા ઔદ્યોગિક વિકાસને નવી દિશા આપશે.

કાર્યક્રમ દરમિયાન, એનએચઇસી અને આઈડીએમસી લિમિટેડ વચ્ચે આશય પત્ર (એલઓઆઈ) નું આદાન-પ્રદાન કરવામાં આવ્યું હતું, અને ભારત ટેક્સી સારથીઓને શેર પ્રમાણપત્રો એનાયત કરવામાં આવ્યા હતા.

SM/DK/JD