આદિ વાણી

જનજાતીય ગૌરવ દિવસ

આદિવાસી બાબતોનું મંત્રાલય 1 થી 15 નવેમ્બર 2026 દરમિયાન સમગ્ર દેશમાં જનજાતીય ગૌરવ પખવાડિયાની ઉજવણી કરી રહ્યું છે, જેનું સમાપન 15 નવેમ્બરના રોજ ધરતી આબા ભગવાન બિરસા મુંડાની જન્મજયંતી, જનજાતીય ગૌરવ દિવસના રોજ થશે. ભારત સરકારે 2021 માં 15 નવેમ્બરને જનજાતીય ગૌરવ દિવસ તરીકે જાહેર કર્યો હતો. આ પખવાડિયું મંત્રાલયના મુખ્ય કાર્યક્રમોને વેગ આપવા અને તેમના લાભો છેવાડાના આદિવાસી પરિવારો સુધી પહોંચાડવા માટેનું એક કેન્દ્રિત, સમયબદ્ધ અભિયાન છે. જનજાતીય ગૌરવ દિવસ પર, વિવિધ રાજ્યોમાં આદિવાસી સમુદાયો માટે 300 થી વધુ પ્રોજેક્ટ્સ હાથ ધરવામાં આવી રહ્યા છે, જેમાં 228 ઉદ્ઘાટન માટે અને 74 શિલાન્યાસ માટે તૈયાર છે. બે રાષ્ટ્રીય ડિજિટલ પહેલ, જન-હિત (Jan-HIT) પોર્ટલ અને નેશનલ FRA ડિજિટલ પ્લેટફોર્મ પણ લોન્ચ કરવામાં આવી રહ્યા છે. આદિવાસી સંશોધન સંસ્થાઓએ 19 રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોમાં 160 થી વધુ પ્રવૃત્તિઓનું આયોજન કર્યું છે.

વધુ વાંચવા માટે ક્લિક કરો: જનજાતીય ગૌરવ પખવાડિયું 2026: આદિવાસી વારસાનું સન્માન કરવા, સમુદાયોને સશક્ત બનાવવા અને કલ્યાણકારી યોજનાઓની છેવાડાના માનવી સુધી પહોંચને વેગ આપવા માટે દેશવ્યાપી ઉજવણી

ભાષા એ સંચારના માધ્યમ કરતાં ઘણી વધારે છે. તે સમુદાયનો ઇતિહાસ, ઓળખ અને જ્ઞાન વહન કરે છે. સમગ્ર ભારતમાં, આદિવાસી ભાષાઓએ પેઢીઓથી લોકકથાઓ, ગીતો અને જંગલો, ખેતી તથા ઔષધિઓનું મૂલ્યવાન જ્ઞાન જાળવી રાખ્યું છે. તેમ છતાં ઘણી ભાષાઓ ઓછા સંસાધનો ધરાવતી ભાષાઓ છે, જે પ્રમાણમાં નાના સમુદાયો દ્વારા બોલાય છે અને મોટાભાગે મૌખિક પરંપરાઓ દ્વારા આગળ વધે છે. મર્યાદિત લેખિત રેકોર્ડ્સ અને ખૂબ જ ઓછા ડિજિટલ ટેક્સ્ટ અથવા સ્પીચ ડેટાને કારણે, આ ભાષાઓ આધુનિક ભાષા તકનીકો દ્વારા મોટાભાગે અસમર્થિત રહી છે. આદિ વાણી આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સનો ઉપયોગ કરીને આ અંતરને દૂર કરવાનો ઉદ્દેશ્ય ધરાવે છે. તે આદિવાસી ભાષાઓનું દસ્તાવેજીકરણ કરવા, અનુવાદ કરવા અને પ્રોત્સાહન આપવા માટે ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ કરે છે, જે તેમના સંરક્ષણ, શિક્ષણ અને રોજિંદા ઉપયોગ માટે નવી તકો ઊભી કરે છે.

આદિ વાણી: ભાષાને ટેકનોલોજી સાથે જોડવી

આદિ વાણી એ આદિવાસી સમુદાયો સાથે, આદિવાસી સમુદાયો માટે બનાવવામાં આવેલ AI-સંચાલિત અનુવાદ અને ભાષા પ્લેટફોર્મ છે. 1 સપ્ટેમ્બર 2025 ના રોજ આદિવાસી બાબતોના મંત્રાલય દ્વારા શરૂ કરાયેલ, તે IIT દિલ્હીના નેતૃત્વ હેઠળના રાષ્ટ્રીય કન્સોર્ટિયમ દ્વારા, BITS પિલાની, IIIT હૈદરાબાદ, IIIT નવા રાયપુર અને ઝારખંડ, ઓડિશા, મધ્યપ્રદેશ, છત્તીસગઢ અને મેઘાલયની આદિવાસી સંશોધન સંસ્થાઓ (TRIs) સાથે મળીને વિકસાવવામાં આવ્યું હતું. સમય જતાં, અન્ય કેટલીક રાજ્ય આદિવાસી સંશોધન સંસ્થાઓ (TRIs) પણ આ પહેલમાં જોડાઈ, જેનાથી સમગ્ર દેશમાં તેનો સહયોગી વ્યાપ વધુ વિસ્તર્યો.

ડિજિટલ વિભાજન દૂર કરવું: મિશન અને વિઝન

આદિ વાણીનો ઉદ્દેશ્ય AI-સંચાલિત અનુવાદ દ્વારા આદિવાસી સમુદાયો માટે ડિજિટલ વિભાજન દૂર કરવાનો છે. તેનું વિઝન ડિજિટલ રીતે સર્વસમાવેશક ભારતનું છે જ્યાં ભાષાના અવરોધોને કારણે કોઈ પણ નાગરિક પાછળ ન રહી જાય. આ પહેલ આદર, સહયોગ, પ્રામાણિકતા, નવીનતા અને ડિજિટલ સમાવેશ દ્વારા સશક્તિકરણથી માર્ગદર્શિત છે.

ભાષા વ્યાપ અને ડિજિટલ પહોંચનું વિસ્તરણ

સંથાલી, ભીલી, મુંડારી અને ગોંડીથી શરૂ કરીને, આદિ વાણીએ 15 ઓક્ટોબર 2026 સુધીમાં નવ આદિવાસી ભાષાઓમાં ટેક્સ્ટ અનુવાદ પ્રદાન કરવા માટે વિસ્તરણ કર્યું છે. તે સ્પીચ અનુવાદ, ઓપ્ટિકલ કેરેક્ટર રેકગ્નિશન (OCR), વીડિયો સબટાઇટલિંગ અને 300 થી વધુ ભાષા પ્રાઇમર્સની સુલભતા પણ પૂરી પાડે છે. પ્રાઇમર્સ એ નવા શીખનારાઓને આદિવાસી ભાષાઓને સરળતાથી સમજવા અને અભ્યાસ કરવામાં મદદ કરવા માટે રચાયેલ મૂળભૂત ભાષા શીખવાના સંસાધનો છે. આ પ્લેટફોર્મે 35,000 થી વધુ એન્ડ્રોઇડ ડાઉનલોડ્સ અને આશરે 6,500 માસિક વપરાશકર્તાઓ નોંધાવ્યા છે, જે તેની વધતી જતી ડિજિટલ પહોંચ દર્શાવે છે.

આદિવાસી સમુદાયો સાથે AI નું નિર્માણ

આદિ વાણીને જે અલગ પાડે છે તે તેનો સમુદાય-આધારિત અભિગમ છે. મૂળ વક્તાઓ TRIs અને આદિકોશ દ્વારા શબ્દો, વાક્યો અને વોઇસ રેકોર્ડિંગનું યોગદાન આપે છે. AI મોડેલ્સને તાલીમ આપવા માટે તેનો ઉપયોગ કરતા પહેલા ભાષા નિષ્ણાતો દ્વારા તેની ચકાસણી કરવામાં આવે છે. આ પ્રોજેક્ટનો ઉદ્દેશ્ય ભાષા દીઠ આશરે 1,00,000 વાક્ય જોડીઓ અને 100 કલાકના સ્પીચ રેકોર્ડિંગ્સ એકત્રિત કરવાનો છે. 15 ઓક્ટોબર 2026 સુધીમાં, રાજ્ય TRIs એ દસ ભાષાઓમાં આશરે 13.9 લાખ ટેક્સ્ટ વાક્યો અને લગભગ 300 કલાકના સ્પીચ ડેટાનું યોગદાન આપ્યું હતું. આ અભિગમ આદિવાસી ભાષાઓના સંરક્ષણ, શિક્ષણ અને રોજિંદા ઉપયોગને સમર્થન આપવા માટે આધુનિક ટેકનોલોજીને સમુદાયના જ્ઞાન સાથે જોડે છે. દરેક ભાષા ડેટા સંગ્રહથી લઈને પ્લેટફોર્મ પર એકીકરણ સુધીના પાંચ તબક્કામાંથી પસાર થાય છે, અને સમુદાય વધુ ડેટાનું યોગદાન આપે છે તેમ મોડેલ્સને ફરીથી તાલીમ આપવામાં આવે છે.

TRIs અને આદિકોશ શું છે?

આદિવાસી સંશોધન સંસ્થાઓ (TRIs) એ આદિવાસી બાબતોના મંત્રાલય હેઠળ રાજ્ય સ્તરે સ્થાપિત સંશોધન સંસ્થાઓ છે. તેઓ જ્ઞાન અને સંશોધનના કેન્દ્રો તરીકે સેવા આપે છે, અને આદિવાસી વિકાસ માટે થિંક ટેન્ક તરીકે કાર્ય કરે છે. TRIs આદિવાસી સાંસ્કૃતિક વારસાનું જતન કરે છે, જ્યારે પુરાવા-આધારિત આયોજન અને યોગ્ય કાયદા માટે રાજ્યોને સંશોધન-આધારિત ઇનપુટ્સ પૂરા પાડે છે. તેઓ આદિવાસી સમુદાયોની તેમજ આદિવાસી બાબતો સાથે સંકળાયેલ વ્યક્તિઓ અને સંસ્થાઓની ક્ષમતા નિર્માણ કરે છે. તેઓ માહિતીનો પ્રસાર પણ કરે છે અને આદિવાસી મુદ્દાઓ પર જાગૃતિ લાવે છે.

આદિકોશ એ આદિ વાણીની શબ્દ બેંક છે. તેમાં ચકાસાયેલ વક્તાઓ દ્વારા રેકોર્ડ કરાયેલ અને ભાષા ટીમ દ્વારા સમીક્ષા કરાયેલ શબ્દકોશની એન્ટ્રીઓ અને બોલાયેલા વાક્યોનો સમાવેશ થાય છે. મોડેલ્સને તાલીમ આપવા માટે તેનો ઉપયોગ કરતા પહેલા આદિકોશ દ્વારા રેકોર્ડ કરાયેલ સ્પીચને TRIs દ્વારા માન્ય કરવામાં આવે છે.

પ્લેટફોર્મની મુખ્ય વિશેષતાઓમાં સામેલ છે:

· ટેક્સ્ટ-ટુ-ટેક્સ્ટ અનુવાદ: સમર્થિત આદિવાસી ભાષાઓ અને હિન્દી તથા અંગ્રેજી જેવી ભાષાઓ વચ્ચે અનુવાદ.

· સ્પીચ-ટુ-ટેક્સ્ટ: બોલાયેલા શબ્દોને ટેક્સ્ટમાં રૂપાંતરિત કરે છે, જે મૌખિક-ભાષા દસ્તાવેજીકરણને સમર્થન આપે છે.

· સ્પીચ-ટુ-સ્પીચ અનુવાદ: સ્પીચ રેકગ્નિશન, અનુવાદ અને સ્પીચ સિન્થેસિસને જોડીને સ્પીચનો અનુવાદ કરે છે.

· ઓપ્ટિકલ કેરેક્ટર રેકગ્નિશન (OCR): અનુવાદ માટે છબીઓ અને સ્કેન કરેલા દસ્તાવેજોમાંથી ટેક્સ્ટ બહાર કાઢે છે.

· વીડિયો સબટાઇટલિંગ: આદિવાસી ભાષાઓમાં વીડિયો સામગ્રી અને જાહેર માહિતીના અનુવાદને સમર્થન આપે છે.

· ડિજિટલ શબ્દકોશો અને પ્રાઇમર્સ: શબ્દભંડોળ, અર્થો અને મૂળભૂત શીખવાના સંસાધનો પૂરા પાડે છે.

આદિવાસી ભાષાઓ: જ્ઞાન અને ઓળખનું સંરક્ષણ

વસ્તી ગણતરી 2011 મુજબ, ભારતમાં આશરે 10.45 કરોડ અનુસૂચિત જનજાતિના લોકો છે, જે દેશની વસ્તીના આશરે 8.6% છે. આ સમુદાયો વિશિષ્ટ ભાષાઓ અને સાંસ્કૃતિક પરંપરાઓ ધરાવે છે. આ ભાષાઓનું સંરક્ષણ કરવું મહત્વપૂર્ણ છે કારણ કે તે સદીઓ જૂની લોકકથાઓ, પરંપરાગત જ્ઞાન અને સમુદાયની ઓળખ વહન કરે છે. તેઓ માતૃભાષામાં પ્રારંભિક શિક્ષણને પણ સમર્થન આપે છે અને જંગલો, ખેતી, ઔષધિઓ અને જૈવવિવિધતાનું જ્ઞાન ભાવિ પેઢીઓ સુધી પહોંચાડવામાં મદદ કરે છે. આ ભાષાઓને ડિજિટલ રીતે સુલભ બનાવવાથી ભાષાના અવરોધો વધુ ઘટી શકે છે અને શિક્ષણ, આરોગ્ય સંભાળની માહિતી તથા જાહેર સેવાઓની સુલભતામાં સુધારો થઈ શકે છે.

આદિ વાણી દ્વારા આવરી લેવામાં આવેલી આદિવાસી ભાષાઓ

આદિ વાણી ભારતના વિવિધ પ્રદેશોમાં કુલ 13 આદિવાસી ભાષાઓ સાથે કામ કરે છે. નીચેનું કોષ્ટક દરેક ભાષા માટે પોર્ટલ પર દર્શાવેલ રાજ્ય, તેના કોર્પસના કદ અને લિપિને દર્શાવે છે. કેટલીક ભાષાઓ આદિ વાણી પ્રોજેક્ટ માટે ઓળખવામાં આવેલા રાજ્ય ઉપરાંત અન્ય ઘણા રાજ્યોમાં પણ બોલાય છે.

સાથે મળીને, આ ભાષાઓ ભારતની ભાષાકીય વિવિધતા અને લાખો વક્તાઓના અવાજનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે. કોર્પસના કદ રાજ્ય TRIs દ્વારા નોંધાયા મુજબ છે અને જેમ જેમ વધુ સમુદાય-માન્ય ડેટાનું યોગદાન આપવામાં આવે છે તેમ તેમ તે વધતા જાય છે.

આદિ વાણીની અસર: ભાષા અનુવાદથી પર

આદિ વાણીની ઉપયોગીતા શિક્ષણ, આરોગ્ય સંભાળ જાગૃતિ અને જાહેર સંચાર સુધી વિસ્તરેલી છે, જ્યાં ભાષા માહિતીને કેવી રીતે સમજવામાં આવે છે અને તેનો ઉપયોગ કેવી રીતે થાય છે તેના પર પ્રભાવ પાડી શકે છે.

માતૃભાષામાં શિક્ષણને સમર્થન

રાષ્ટ્રીય શિક્ષણ નીતિ 2020 જ્યાં પણ શક્ય હોય ત્યાં, ઓછામાં ઓછા ધોરણ 5 સુધી અને પ્રાધાન્યતઃ ધોરણ 8 અને તેનાથી આગળ સુધી શિક્ષણના માધ્યમ તરીકે ઘરની ભાષા, માતૃભાષા અથવા સ્થાનિક ભાષાનો ઉપયોગ કરવાની ભલામણ કરે છે.

આદિ વાણી 24 શબ્દકોશો અને અન્ય શીખવાના સંસાધનોની સાથે, આદિવાસી સંશોધન સંસ્થાઓ દ્વારા તૈયાર કરાયેલા 300 થી વધુ ભાષા પ્રાઇમર્સની સુલભતા પૂરી પાડે છે.

નેશનલ એજ્યુકેશન સોસાયટી ફોર ટ્રાઇબલ સ્ટુડન્ટ્સે 1.7 લાખથી વધુ વિદ્યાર્થીઓને સેવા આપતી 525 થી વધુ એકલવ્ય મોડેલ રેસિડેન્શિયલ સ્કૂલોમાં આ સંસાધનોના સંભવિત ઉપયોગ પર પણ પ્રકાશ પાડ્યો છે. શાળાના શિક્ષણમાં તેમનું એકીકરણ માતૃભાષા-આધારિત બહુભાષી શિક્ષણને સમર્થન આપી શકે છે અને વિદ્યાર્થીઓને તેમના ભાષાકીય વારસા સાથે જોડાવા માટે પ્રોત્સાહિત કરી શકે છે.

આરોગ્ય સંભાળ સંચારમાં સુધારો

જાહેર આરોગ્ય કાર્યક્રમોમાં, ખાસ કરીને રોગો, સ્ક્રીનીંગ પ્રક્રિયાઓ અને નિવારક પગલાં સમજાવવામાં ભાષાની સુલભતા મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવી શકે છે.

આદિ વાણીમાં સિકલ સેલ રોગ પર અનુવાદિત જાગૃતિ સંસાધનોનો સમાવેશ થાય છે, જે ઘણા આદિવાસી સમુદાયોમાં એક મુખ્ય આરોગ્ય ચિંતાનો વિષય છે.

1 જુલાઈ 2023 ના રોજ શરૂ કરાયેલ રાષ્ટ્રીય સિકલ સેલ એનિમિયા નાબૂદી મિશનનો ઉદ્દેશ્ય 2047 સુધીમાં જાહેર આરોગ્ય સમસ્યા તરીકે આ રોગને નાબૂદ કરવાનો છે. 16 જુલાઈ 2026 સુધીમાં, આદિવાસી પ્રભુત્વ ધરાવતા વિસ્તારોમાં 7.24 કરોડથી વધુ સ્ક્રીનીંગ કરવામાં આવ્યા હતા. આદિ વાણી સ્થાનિક ભાષાઓમાં જાગૃતિ અને સંચારને સમર્થન આપીને આવી આરોગ્ય પહેલોને પૂરક બની શકે છે.

આર્થિક સશક્તિકરણ: બજારો સુધીની પહોંચમાં સુધારો

ભાષાના અવરોધો બજારની માહિતી, ડિજિટલ સેવાઓ અને વ્યવસાયિક તકોની સુલભતાને મર્યાદિત કરી શકે છે. આદિ વાણીનો ઉદ્દેશ્ય આદિવાસી ભાષાઓમાં ઓનલાઇન માહિતીને વધુ સુલભ બનાવીને આ અંતરને દૂર કરવાનો છે. તેના અનુવાદ સાધનો આદિવાસી ઉદ્યોગસાહસિકોને બજારની માહિતી અને સરકારી સહાય કાર્યક્રમો સમજવામાં મદદ કરી શકે છે.

ભારત આદિવાસી ઉત્પાદકો માટે બજારની તકો પણ વિસ્તારી રહ્યું છે. 13 ઓગસ્ટ 2026 સુધીમાં, 28 રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોમાં 4,712 વન ધન વિકાસ કેન્દ્રો મંજૂર કરવામાં આવ્યા હતા, જે 12.94 લાખ લાભાર્થીઓને આવરી લે છે. આ કેન્દ્રો ઉત્પાદનોની પ્રક્રિયા, પેકેજિંગ, બ્રાન્ડિંગ અને માર્કેટિંગ દ્વારા આદિવાસી આજીવિકાને સમર્થન આપે છે.

ડિજિટલ બજારની પહોંચ પણ વધી રહી છે. 18 માર્ચ 2026 સુધીમાં, ટ્રાઇબ્સ ઇન્ડિયા ઇ-કોમર્સ પ્લેટફોર્મ પર આશરે 6,000 આદિવાસી ઉત્પાદનો ઉપલબ્ધ હતા, અને 1,339 ઉત્પાદનોને ઓપન નેટવર્ક ફોર ડિજિટલ કોમર્સ (ONDC) પર ઓનબોર્ડ કરવામાં આવ્યા હતા.

ભાષાના અવરોધોને ઘટાડીને, આદિ વાણી આ પ્રયાસોને પૂરક બની શકે છે અને આદિવાસી સમુદાયોને ડિજિટલ અર્થતંત્રમાં વધુ સરળતાથી ભાગ લેવામાં મદદ કરી શકે છે.

જાહેર સેવાઓ: સરકારી માહિતી સુલભ બનાવવી

ભાષાના અવરોધો સરકારી યોજનાઓ, સત્તાવાર દસ્તાવેજો અને જાહેર સેવાઓને સમજવામાં મુશ્કેલી ઊભી કરી શકે છે. આદિ વાણી આદિવાસી ભાષાઓમાં AI-સંચાલિત અનુવાદ દ્વારા આ સમસ્યાને ઉકેલવામાં મદદ કરે છે.

મંત્રાલયે આદિવાસી કલ્યાણ યોજનાઓ, કાર્યક્રમો અને પહેલો અંગેની માહિતી શોધવા અને સમજવામાં સરળતા રહે તે માટે 24 ઓગસ્ટ 2026 ના રોજ તેનો સત્તાવાર AI સંવાદ સહાયક 'જાગો' પણ લોન્ચ કર્યો હતો. સાથે મળીને, આ પહેલોનો ઉદ્દેશ્ય જાહેર માહિતીને, ખાસ કરીને દૂરના આદિવાસી વિસ્તારોમાં વધુ સુલભ બનાવવાનો છે.

સાંસ્કૃતિક સંરક્ષણ: આદિવાસી પરંપરાઓને જીવંત રાખવી

આદિ વાણી આદિવાસી ભાષાઓ, લોકગીતો, વાર્તાઓ અને મૌખિક પરંપરાઓનું દસ્તાવેજીકરણ કરવા માટે ટેકનોલોજી અને સમુદાયના જ્ઞાનને એકસાથે લાવે છે. મૂળ વક્તાઓ, વડીલો અને ભાષાશાસ્ત્રીઓ ભાષાના ડેટાનું યોગદાન આપે છે, જેની ચોકસાઈ સુનિશ્ચિત કરવા અને સ્થાનિક ઉપયોગને પ્રતિબિંબિત કરવા માટે નિષ્ણાતો દ્વારા સમીક્ષા કરવામાં આવે છે.

આદિવાસી બાબતોનું મંત્રાલય ભાષાઓ, મૌખિક પરંપરાઓ અને સ્વદેશી જ્ઞાન પ્રણાલીઓ સહિત આદિવાસી વારસાનું જતન, દસ્તાવેજીકરણ અને પ્રચાર કરવા માટે 29 TRIs ને નાણાકીય સહાય પણ પૂરી પાડે છે. સમુદાયોને સીધા સામેલ કરીને, આદિ વાણી અધિકૃત ડિજિટલ સંસાધનો બનાવવામાં મદદ કરે છે અને આદિવાસી સાંસ્કૃતિક વારસાને ભાવિ પેઢીઓ માટે વધુ સુલભ બનાવે છે.

રાષ્ટ્રીય આદિવાસી ભાષા ભંડારનું નિર્માણ

આદિવાસી બાબતોનું મંત્રાલય આદિ વાણીને અનુવાદથી આગળ વધારીને આદિવાસી ભાષાઓ માટે એક વ્યાપક રાષ્ટ્રીય સંસાધન તરીકે વિસ્તારવા માટે પગલાં લઈ રહ્યું છે.

15 ઓક્ટોબર 2026 ના રોજ, મંત્રાલયે આદિવાસી બાબતોના મંત્રાલયના સચિવ શ્રીમતી રંજના ચોપરાની અધ્યક્ષતામાં આદિવાસી ભાષાઓ પરના કાર્યકારી જૂથની પ્રથમ બેઠક બોલાવી હતી. આ જૂથમાં સેન્ટ્રલ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ ઇન્ડિયન લેંગ્વેજીસ, IITs, યુનિવર્સિટીઓ, ભાષા સંગઠનોના પ્રતિનિધિઓ અને લુપ્તપ્રાય ભાષાઓ પર કામ કરતા નિષ્ણાતોનો સમાવેશ થાય છે.

બેઠકમાં કોર્પસ, પ્રાઇમર્સ, શબ્દકોશો અને સમુદાયની વાર્તાઓને એકસાથે લાવીને આદિ વાણીને રાષ્ટ્રીય આદિવાસી ભાષા ભંડાર તરીકે સ્થાપિત કરવા અંગે ચર્ચા કરવામાં આવી હતી. મંત્રાલય કાર્યસૂચિની બાબતોનું વિતરણ કરશે અને આગળના કાર્ય માટે રોડમેપ તૈયાર કરશે.

કાર્યકારી જૂથ સમક્ષ મૂકવામાં આવેલા પ્રસ્તાવોમાં સામેલ છે:

· આદિવાસી ભાષાઓ અને ઉપલબ્ધ સંસાધનોની રાષ્ટ્રીય આધારરેખા તૈયાર કરવી.

· ડિજિટલ આર્કાઇવ્સ અને બહુભાષી શૈક્ષણિક સામગ્રી વિકસાવવી.

· પ્રશિક્ષિત આદિવાસી યુવાનોને સામેલ કરીને જિલ્લા-સ્તરીય સમુદાય સંસાધન જૂથોની સ્થાપના કરવી.

· TRIs, શૈક્ષણિક સંસ્થાઓ અને ભાષા નિષ્ણાતો વચ્ચે સહકાર મજબૂત કરવો.

· ત્રિમાસિક સમીક્ષાઓ સાથે બે વર્ષની કાર્ય યોજના અમલમાં મૂકવી.

અગાઉ, 24 ઓગસ્ટ 2026 ના રોજ મૈસુરમાં આદિવાસી ભાષાઓ અને સંગ્રહાલયો પરના રાષ્ટ્રીય સંમેલનમાં, iOS એપ્લિકેશન અને પાંચ ભાષાઓના ઉમેરા સાથે આદિ વાણીનું અપગ્રેડેડ વર્ઝન રજૂ કરવામાં આવ્યું હતું. આદિવાસી બાબતોના મંત્રાલયે ભાષા દસ્તાવેજીકરણ અને કોર્પસ વિકાસ પર સેન્ટ્રલ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ ઇન્ડિયન લેંગ્વેજીસ સાથે સમજૂતી કરાર પર પણ હસ્તાક્ષર કર્યા હતા. કર્ણાટક સરકાર અને કર્ણાટક રાજ્ય આદિવાસી સંશોધન સંસ્થાએ સંમેલનમાં જેનુકુરુબા ભાષામાં ધોરણ 1 ના પ્રાઇમર્સ બહાર પાડ્યા હતા.

આ પહેલોનો ઉદ્દેશ્ય હાલના ભાષાકીય સંશોધન અને સમુદાયના સંસાધનોને એક સામાન્ય રાષ્ટ્રીય માળખામાં એકસાથે લાવવાનો છે.

વધુ સર્વસમાવેશક ડિજિટલ ઇન્ડિયા તરફ

આદિ વાણીએ અનુવાદ સાધનો, શૈક્ષણિક સંસાધનો અને સમુદાય-નિર્મિત ભાષા ડેટા દ્વારા આદિવાસી ભાષાઓ માટે પ્રારંભિક ડિજિટલ પાયો સ્થાપિત કર્યો છે. જેમ જેમ દરેક ભાષાનો કોર્પસ વધે છે, તેમ તેમ મોડેલ્સને ફરીથી તાલીમ આપવામાં આવે છે અને અનુવાદની ચોકસાઈમાં સુધારો થાય છે.

ભારત વિકસિત ભારત 2047 તરફ આગળ વધી રહ્યું છે ત્યારે, આ પહેલ ભાષાકીય વિવિધતાના સંરક્ષણને ડિજિટલ સમાવેશના વ્યાપક ધ્યેય સાથે જોડે છે. આધુનિક તકનીકો દ્વારા આદિવાસી ભાષાઓને સુલભ બનાવવાથી સાંસ્કૃતિક સાતત્ય અને શિક્ષણ તથા જાહેર સેવાઓમાં ભાગીદારી બંનેને સમર્થન મળી શકે છે.

આગળનું પગલું એ સુનિશ્ચિત કરવાનું છે કે આ ડિજિટલ સંસાધનો જે સમુદાયોની ભાષાઓનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે તેમના રોજિંદા જીવનમાં ઉપયોગી સાધનો બને.

સંદર્ભો

આદિવાસી બાબતોનું મંત્રાલય

· https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2162846

· https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2323661

· https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2302927

· https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2298077

· https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2298790

· https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2241811

· https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2287698

· https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=1994794

· https://adivaani.tribal.gov.in/

· https://adivaani.tribal.gov.in/about-us

· https://adivaani.tribal.gov.in/resources/dictionary

· https://adivaani.tribal.gov.in/gallery/scd-awareness

· https://tritribal.gov.in/

શિક્ષણ મંત્રાલય

· https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2291329

પ્રધાનમંત્રી કાર્યાલય

· https://pmindia.gov.in/en/news_updates/pm-launches-national-sickle-cell-anaemia-elimination-mission-in-shahdol-madhya-pradesh/

પીડીએફ જોવા અહીં ક્લીક કરો

SM/NP/JD