શાક્યમુનિ બુદ્ધના પવિત્ર અવશેષો અરુણાચલ પ્રદેશમાં પ્રદર્શનના અંતિમ તબક્કાને ચિહ્નિત કરતા નામસાઈના ગોલ્ડન પેગોડા ખાતે પહોંચ્યા

શાક્યમુનિ બુદ્ધના પવિત્ર અવશેષો 14 નવેમ્બર 2026ના રોજ અરુણાચલ પ્રદેશના નામસાઈ ખાતે પહોંચ્યા હતા, જે રાજ્યમાં તેમના પ્રદર્શનના ત્રીજા અને અંતિમ તબક્કાની શરૂઆત દર્શાવે છે. પૂર્વ અરુણાચલ પ્રદેશમાં બૌદ્ધ આસ્થા અને વારસાના અગ્રણી કેન્દ્રોમાંના એક એવા ગોલ્ડન પેગોડા (કોંગમુ ખામ) ખાતે પવિત્ર અવશેષોનું વિધિવત સ્વાગત કરવામાં આવ્યું હતું અને તેમને પ્રતિષ્ઠિત કરવામાં આવ્યા હતા.

અરુણાચલ પ્રદેશના રાજ્યપાલ લેફ્ટનન્ટ જનરલ કૈવલ્ય ત્રિવિક્રમ પરનાઈક (નિવૃત્ત)એ નામસાઈના નાલુંગ હેલિપેડ ખાતે પવિત્ર અવશેષોનું સ્વાગત કર્યું હતું. તેમની સાથે નાયબ મુખ્યમંત્રી શ્રી ચૌના મેઈન, રાજ્યના મંત્રીઓ, જનપ્રતિનિધિઓ અને ધાર્મિક અગ્રણીઓ ઉપસ્થિત રહ્યા હતા. પવિત્ર અવશેષોને આદર અર્પણ કરવા માટે શ્રદ્ધાળુઓ અને સ્થાનિક સમુદાયના સભ્યો ગોલ્ડન પેગોડા તરફ જતા શોભાયાત્રાના માર્ગ પર એકત્ર થયા હતા.

સ્વાગત અને પ્રતિષ્ઠા સમારોહ બાદ ગોલ્ડન પેગોડા ખાતે પ્રદર્શનનું ઔપચારિક ઉદ્ઘાટન કરવામાં આવ્યું હતું. રાજ્યપાલે મુખ્ય અતિથિ તરીકે આ પ્રસંગની શોભા વધારી હતી. આ પ્રસંગે નાયબ મુખ્યમંત્રી શ્રી ચૌના મેઈન, ઈન્ટરનેશનલ બુદ્ધિસ્ટ કોન્ફેડરેશન (IBC)ના મહાનિદેશક શ્રી રાઘવ પ્રસાદ ભટનાગર, બૌદ્ધ સંઘના પૂજનીય સભ્યો અને અન્ય મહાનુભાવો ઉપસ્થિત રહ્યા હતા.

રાજ્યપાલે ભગવાન બુદ્ધના ઉપદેશોની સમકાલીન પ્રાસંગિકતા પર પ્રકાશ પાડ્યો

જનમેદનીને સંબોધતા, રાજ્યપાલે આ પ્રદર્શનને ગહન આધ્યાત્મિક અને સાંસ્કૃતિક મહત્વનો પ્રસંગ ગણાવ્યો હતો. તેમણે અવલોકન કર્યું હતું કે પવિત્ર અવશેષો ભગવાન બુદ્ધના જીવન, જ્ઞાનપ્રાપ્તિ અને શાશ્વત ઉપદેશોનું પ્રતીક છે.

રાજ્યપાલે સમકાલીન પડકારોનો સામનો કરવામાં બૌદ્ધ ઉપદેશોની પ્રાસંગિકતા પર પ્રકાશ પાડ્યો હતો. તેમણે નોંધ્યું હતું કે જ્યારે માનવતા સંઘર્ષ, અસહિષ્ણુતા અને હિંસાનો સામનો કરી રહી છે ત્યારે શાંતિ, કરુણા, પ્રજ્ઞા અને અહિંસાનો સંદેશ વિશેષ મહત્વ ધારણ કરે છે.

તેમણે લોકોને તેમના દૈનિક જીવનમાં આ મૂલ્યોને આત્મસાત કરવા અને સંવાદિતા, ગૌરવ અને પરસ્પર આદર પર આધારિત સમાજના નિર્માણમાં યોગદાન આપવા અનુરોધ કર્યો હતો.

રાજ્યપાલે ભારત સરકારના સંસ્કૃતિ મંત્રાલય, અરુણાચલ પ્રદેશ સરકાર, રાષ્ટ્રીય સંગ્રહાલય (નેશનલ મ્યુઝિયમ), નવી દિલ્હી, ઈન્ટરનેશનલ બુદ્ધિસ્ટ કોન્ફેડરેશન અને પ્રદર્શન સાથે સંકળાયેલા તમામ લોકોના સામૂહિક પ્રયાસોની પ્રશંસા કરી હતી. તેમણે સમગ્ર અરુણાચલ પ્રદેશમાં શ્રદ્ધાળુઓની નજીક પવિત્ર અવશેષો લાવવામાં તેમના યોગદાનને બિરદાવ્યું હતું.

નાયબ મુખ્યમંત્રી શ્રી ચૌના મેઈને અરુણાચલ પ્રદેશના સમૃદ્ધ અને વૈવિધ્યસભર બૌદ્ધ વારસા પર પ્રકાશ પાડ્યો હતો. તેમણે એવા રાજ્યમાં આ પ્રદર્શનના મહત્વને રેખાંકિત કર્યું હતું જ્યાં મહાયાન, વજ્રયાન અને થેરવાદ બૌદ્ધ પરંપરાઓ પેઢીઓથી વિકસી છે. તેમણે નામસાઈ ખાતે પવિત્ર અવશેષોના આગમનને શ્રદ્ધાળુઓ માટે પ્રાર્થના કરવાની અને ભગવાન બુદ્ધના ઉપદેશો સાથે પુનઃજોડાવાની એક દુર્લભ તક ગણાવી હતી.

આ પ્રસંગે, રાષ્ટ્રીય સંગ્રહાલય, નવી દિલ્હી અને ઈન્ટરનેશનલ બુદ્ધિસ્ટ કોન્ફેડરેશન દ્વારા આયોજિત બે વિશેષ પ્રદર્શનોનું ગોલ્ડન પેગોડાના ધ્યાન કેન્દ્ર ખાતે ઉદ્ઘાટન કરવામાં આવ્યું હતું.

ઈન્ટરનેશનલ બુદ્ધિસ્ટ કોન્ફેડરેશન દ્વારા આયોજિત “અનઅર્થિંગ ધ સેક્રેડ પિપરાહવા: ધ સ્ટોરી ઓફ ધ હોલી બુદ્ધ રેલિક્સ એન્ડ ધેર ડિસ્કવરી” શીર્ષક હેઠળનું પ્રદર્શન પિપરાહવા અવશેષોનું ઐતિહાસિક, પુરાતત્વીય અને આધ્યાત્મિક મહત્વ રજૂ કરે છે. તે ઉત્તર પ્રદેશના પિપરાહવા ખાતે થયેલી પુરાતત્વીય શોધો અને બૌદ્ધ અવશેષોની પૂજાની ચિરસ્થાયી પરંપરાને દર્શાવે છે.

આ પ્રદર્શન પિપરાહવા રત્ન સંગ્રહની સફર અને એક સદીથી વધુ સમય બાદ 2025માં ભારતમાં તેના પરત ફરવા પર પણ પ્રકાશ પાડે છે. તે મુલાકાતીઓને ભારતના બૌદ્ધ વારસાના જતન અને સંરક્ષણનું મહત્વ સમજવાની તક પૂરી પાડે છે.

રાષ્ટ્રીય સંગ્રહાલય, નવી દિલ્હી દ્વારા ક્યુરેટ કરાયેલ “ક્રોસરોડ્સ ઓફ ધમ્મ: ક્લાસિકલ લેગસીઝ, લિવિંગ આર્ટ, એન્ડ એન્થ્રોપોલોજિકલ પર્સ્પેક્ટિવ્સ” શીર્ષક હેઠળનું બીજું પ્રદર્શન બૌદ્ધ ધર્મના સમૃદ્ધ કલાત્મક, ઐતિહાસિક અને સાંસ્કૃતિક વારસાને પ્રદર્શિત કરે છે. તે બૌદ્ધ પરંપરાઓના વિકાસ અને કલા, સંસ્કૃતિ તથા સમાજ પર તેમના સતત પ્રભાવને ઉજાગર કરે છે.

સાથે મળીને, આ પ્રદર્શનો પવિત્ર અવશેષ પ્રદર્શનના આધ્યાત્મિક અનુભવને પૂરક બનાવે છે. તેઓ શ્રદ્ધાળુઓ, વિદ્યાર્થીઓ, વિદ્વાનો અને મુલાકાતીઓને ભગવાન બુદ્ધના જીવન અને ઉપદેશો તથા ભારતના સમૃદ્ધ બૌદ્ધ વારસા વિશેની તેમની સમજને વધુ ગાઢ બનાવવાની તક આપે છે.

પશ્ચિમ કામેંગ જિલ્લાના બોમડિલામાં લોઅર ગોમ્પા તરીકે પણ ઓળખાતા થુબચોગ ગત્સેલ લિંગ (TGL) મઠ ખાતે છ દિવસીય પ્રદર્શનના સફળ સમાપન બાદ પવિત્ર અવશેષોનું નામસાઈ ખાતે આગમન થયું છે.

8 થી 13 નવેમ્બર 2026 દરમિયાન યોજાયેલા આ પ્રદર્શનને શ્રદ્ધાળુઓ તરફથી અભૂતપૂર્વ પ્રતિસાદ મળ્યો હતો. આ સમયગાળા દરમિયાન 35,000થી વધુ શ્રદ્ધાળુઓએ પ્રાર્થના કરવા, આશીર્વાદ મેળવવા અને પવિત્ર અવશેષોને શ્રદ્ધાંજલિ અર્પણ કરવા માટે મઠની મુલાકાત લીધી હતી.

બૌદ્ધ ભિક્ષુઓ, વરિષ્ઠ નાગરિકો, દિવ્યાંગજનો અને પશ્ચિમ કામેંગ જિલ્લાના વિવિધ ભાગો તથા પડોશી વિસ્તારોમાંથી આવેલા શ્રદ્ધાળુઓએ ઊંડી આસ્થા અને શ્રદ્ધા સાથે જાહેર દર્શનમાં ભાગ લીધો હતો.

જિલ્લા વહીવટીતંત્રે વ્યવસ્થિત જાહેર દર્શનની સુવિધા માટે અને વિવિધ વિસ્તારોના શ્રદ્ધાળુઓને પ્રદર્શનની મુલાકાત લેવાની તક મળે તે સુનિશ્ચિત કરવા માટે મતવિસ્તાર મુજબ સહભાગિતાની વ્યવસ્થા કરી હતી.

બોમડિલા ખાતે ઉમટેલી વિશાળ જનમેદનીએ પવિત્ર અવશેષોના ગહન આધ્યાત્મિક મહત્વ અને આ પ્રદેશની ચિરસ્થાયી બૌદ્ધ પરંપરાઓને પ્રતિબિંબિત કરી હતી.

13 નવેમ્બરના રોજ જાહેર દર્શનના સમાપન બાદ, 14 નવેમ્બરની સવારે પવિત્ર અવશેષોને નામસાઈ તરફની તેમની આગળની યાત્રા માટે વિધિવત વિદાય આપવામાં આવી હતી.

અરુણાચલ પ્રદેશમાં પવિત્ર અવશેષોનું પ્રદર્શન 31 ઓક્ટોબર 2026ના રોજ ઐતિહાસિક ગાડેન નામગ્યાલ લહાત્સે (તવાંગ મઠ) ખાતે શરૂ થયું હતું. ઉદ્ઘાટન સમારોહમાં કેન્દ્રીય સંસ્કૃતિ અને પર્યટન મંત્રી શ્રી ગજેન્દ્ર સિંહ શેખાવત, અરુણાચલ પ્રદેશના મુખ્યમંત્રી શ્રી પેમા ખાંડુ, પૂજનીય બૌદ્ધ ભિક્ષુઓ અને અન્ય મહાનુભાવો ઉપસ્થિત રહ્યા હતા.

તવાંગ ખાતેનું પ્રદર્શન 7 નવેમ્બર 2026 સુધી ચાલ્યું હતું અને તેમાં 31,000થી વધુ શ્રદ્ધાળુઓએ ભાગ લીધો હતો.

ત્યારબાદ બોમડિલા ખાતેના પ્રદર્શનમાં 35,000થી વધુ શ્રદ્ધાળુઓએ મુલાકાત લેતા, બંને સ્થળોએ કુલ શ્રદ્ધાળુઓની સંખ્યા 66,000ને વટાવી ગઈ છે.

13 વર્ષના અંતરાલ બાદ અરુણાચલ પ્રદેશમાં પવિત્ર અવશેષોના પરત ફરવાથી સમગ્ર રાજ્યના બૌદ્ધ સમુદાયોને ભગવાન બુદ્ધને શ્રદ્ધાંજલિ અર્પણ કરવાની એક અમૂલ્ય તક મળી છે.

આ પ્રદર્શને વિવિધ બૌદ્ધ પરંપરાઓ અને સાંસ્કૃતિક પૃષ્ઠભૂમિના શ્રદ્ધાળુઓને એકસાથે લાવ્યા છે. તેણે અરુણાચલ પ્રદેશના લોકોને ભારતના વ્યાપક બૌદ્ધ વારસા સાથે જોડતા ચિરસ્થાયી આધ્યાત્મિક અને સાંસ્કૃતિક બંધનોને પણ પુનઃપુષ્ટ કર્યા છે.

પવિત્ર અવશેષો 14 થી 20 નવેમ્બર 2026 સુધી જાહેર દર્શન માટે ગોલ્ડન પેગોડા (કોંગમુ ખામ), નામસાઈ ખાતે પ્રતિષ્ઠિત રહેશે.

ગોલ્ડન પેગોડા અરુણાચલ પ્રદેશમાં થેરવાદ બૌદ્ધ આસ્થા અને સાધનાનું એક મહત્વપૂર્ણ કેન્દ્ર છે. નામસાઈ ખાતેનું પ્રદર્શન પૂર્વ અરુણાચલ પ્રદેશ અને પડોશી વિસ્તારોના શ્રદ્ધાળુઓને પ્રાર્થના કરવાની અને પવિત્ર અવશેષોને શ્રદ્ધાંજલિ અર્પણ કરવાની તક પૂરી પાડશે.

પ્રદર્શનના સમાપન બાદ, પવિત્ર અવશેષો 21 નવેમ્બર 2026ના રોજ રાષ્ટ્રીય સંગ્રહાલય, નવી દિલ્હી ખાતે પરત ફરવા માટે નિર્ધારિત છે.

આ પ્રદર્શનનું આયોજન ભારત સરકારના સંસ્કૃતિ મંત્રાલય દ્વારા અરુણાચલ પ્રદેશ સરકાર, રાષ્ટ્રીય સંગ્રહાલય, નવી દિલ્હી અને ઈન્ટરનેશનલ બુદ્ધિસ્ટ કોન્ફેડરેશન (IBC), નવી દિલ્હીના સહયોગથી કરવામાં આવી રહ્યું છે.

તવાંગ, બોમડિલા અને નામસાઈ ખાતેનું પ્રદર્શન અરુણાચલ પ્રદેશમાં બૌદ્ધ પરંપરાઓની વિવિધતાની ઉજવણી પણ કરે છે અને ભગવાન બુદ્ધના સાર્વત્રિક સંદેશ — શાંતિ, કરુણા, જ્ઞાન, અહિંસા અને સંવાદિતાને વધુ સુદૃઢ બનાવે છે.

SM/IJ/JT

સોશિયલ મીડિયા પર અમને ફોલો કરો :  @PIBAhmedabad    /pibahmedabad1964    /pibahmedabad  pibahmedabad1964[at]gmail[dot]com