કચ્છની પરંપરાગત હસ્તકલા, અજરખ પ્રિન્ટિંગ અને હાથશાળને વૈશ્વિક ઓળખ અપાવવા માટે સરકાર પ્રતિબદ્ધ છે: કેન્દ્રીય કાપડ મંત્રી શ્રી ગિરિરાજ સિંહ

કેન્દ્રીય કાપડ મંત્રી શ્રી ગિરિરાજ સિંહે કચ્છની તેમની બે દિવસીય મુલાકાત દરમિયાન, આજે ગુજરાતના કચ્છ જિલ્લાના વિવિધ હસ્તકલા અને હાથશાળ કેન્દ્રોની મુલાકાત લીધી હતી. આ મુલાકાત દરમિયાન, તેમણે કચ્છની સમૃદ્ધ પરંપરાગત કળા, હસ્તકલા, અજરખ બ્લોક પ્રિન્ટિંગ અને હાથશાળ વારસા નિહાળ્યા હતા તથા આ ક્ષેત્રની વિકાસ સંભાવનાઓ અને પડકારો પર સ્થાનિક કારીગરો, વણકરો, ઉદ્યોગસાહસિકો, ડિઝાઇનરો અને નિકાસકારો સાથે ચર્ચાઓ કરી હતી.

તેમની મુલાકાતની શરૂઆતમાં, કેન્દ્રીય મંત્રીએ ભુજ તાલુકાના અજરખપુર ખાતે લિવિંગ એન્ડ લર્નિંગ ડિઝાઇન સેન્ટર (LLDC) ક્રાફ્ટ મ્યુઝિયમની મુલાકાત લીધી હતી. ત્યાં, તેમણે કચ્છની પરંપરાગત હસ્તકલા, ક્રાફ્ટ ટેકનિક અને સમૃદ્ધ કળા તથા સંસ્કૃતિને પ્રદર્શિત કરતી કલાકૃતિઓનું નિરીક્ષણ કર્યું હતું, અને આ પ્રદેશની વિશિષ્ટ હસ્તકલા પરંપરાઓ વિશે માહિતી મેળવી હતી.

તદઉપરાંત, શ્રી સિંહે LLDC ઓડિટોરિયમ ખાતે યોજાયેલા ‘શિલ્પ સંવાદ’ કાર્યક્રમમાં ભાગ લીધો હતો. આ પ્રસંગે, તેમણે PCs, બિન-સરકારી સંસ્થાઓ (NGOs), ઉદ્યોગસાહસિકો, નિકાસકારો, ખરીદદારો, ડિઝાઇનરો, એવોર્ડ વિજેતાઓ અને MCP કારીગરોના પ્રતિનિધિઓ સાથે સીધી વાતચીત કરી હતી. ચર્ચાઓ હસ્તકલા ક્ષેત્રના સર્વાંગી વિકાસ, કારીગરો સામેના પડકારો, તેમના ઉત્પાદનો માટે બહેતર બજાર પહોંચ પૂરી પાડવા, નિકાસની તકો વધારવા અને પરંપરાગત શિલ્પકલાને સમકાલીન ડિઝાઇન અને વૈશ્વિક બજારોની માંગ સાથે જોડવા જેવા મહત્વપૂર્ણ મુદ્દાઓ પર કેન્દ્રિત હતી.

કેન્દ્રીય મંત્રીએ ત્યારબાદ પ્રખ્યાત અજરખ કારીગર ડૉ. ઇસ્માઇલ ખત્રીના કાર્યસ્થળ અને નિવાસસ્થાનની મુલાકાત લીધી હતી. તેમણે અજરખ હેન્ડ બ્લોક પ્રિન્ટિંગ યુનિટનું નિરીક્ષણ કર્યું હતું અને આ પરંપરાગત કળા સ્વરૂપમાં સામેલ ટેકનિક અને પ્રક્રિયાઓ તેમજ કારીગરોના કામ વિશે માહિતી મેળવી હતી. આ પ્રસંગે, તેમણે ‘ચલો અજરખપુર’ પહેલ હેઠળ કાર્યરત એફ્લુઅન્ટ ટ્રીટમેન્ટ પ્લાન્ટ (ETP) ની પણ મુલાકાત લીધી હતી અને તેના સંચાલન તથા પર્યાવરણ સંરક્ષણમાં તેની ભૂમિકા વિશે જાણકારી મેળવી હતી.

ત્યારબાદ, કેન્દ્રીય મંત્રીએ ભુજ તાલુકાના પ્રખ્યાત હાથશાળ ગામ ભુજડીની મુલાકાત લીધી હતી. અહીં, તેઓ હાથશાળ ક્ષેત્રની પ્રતિષ્ઠિત એવોર્ડ વિજેતા હસ્તીઓ, શ્રી દયાલ કુડેજા, શ્રી ચમન પ્રેમજી અને વરિષ્ઠ વણકર શ્રી વિશ્રામ વાલજીને મળ્યા હતા. તેમણે વિવિધ પરંપરાગત વણાટ ટેકનિક, સ્થાનિક ક્રાફ્ટ વારસા અને વણકરોના યોગદાન વિશે માહિતી મેળવી હતી.

કચ્છની તેમની મુલાકાત દરમિયાન, શ્રી ગિરિરાજ સિંહે ભુજમાં સ્મૃતિવન ભૂકંપ સ્મારક અને સંગ્રહાલયની પણ મુલાકાત લીધી હતી. તેમણે 2001ના વિનાશક ભૂકંપની યાદોને સાચવતા આ સ્મારક અને સંગ્રહાલયનું નિરીક્ષણ કર્યું હતું, અને આ આપત્તિમાં જીવ ગુમાવનારાઓને શ્રદ્ધાંજલિ અર્પણ કરી હતી.

કેન્દ્રીય કાપડ મંત્રીની આ મુલાકાત કચ્છની પરંપરાગત હસ્તકલા, અજરખ પ્રિન્ટિંગ અને હાથશાળ ઉદ્યોગને પ્રોત્સાહન આપવા તથા રાષ્ટ્રીય અને આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે સ્થાનિક કારીગરો માટે નવી તકો ઊભી કરવાની સરકારની પ્રતિબદ્ધતાને પ્રતિબિંબિત કરે છે.

આ મુલાકાતમાં પરંપરાગત કારીગરો અને વણકરો સાથે સીધો સંપર્ક સ્થાપિત કરવા, તેમની જરૂરિયાતોને સમજવા અને હસ્તકલા ક્ષેત્રમાં બજાર જોડાણો, ડિઝાઇન ઇનોવેશન, કૌશલ્ય વિકાસ અને નિકાસ પ્રમોશનને મજબૂત કરવાની તકો શોધવા પર વિશેષ ભાર મૂકવામાં આવ્યો હતો.