એક રાષ્ટ્ર, એક રેશનકાર્ડ

પોર્ટેબિલિટીથી સમાવેશ સુધી: અનાજની પહોંચમાં પરિવર્તન

એક રાષ્ટ્ર એક રાશન કાર્ડ (ONORC) યોજના 2019માં ખાદ્ય અને જાહેર વિતરણ વિભાગ દ્વારા શરૂ કરવામાં આવી હતી. તે જાહેર વિતરણ વ્યવસ્થા (PDS) માં એક મોટો સુધારો છે, જે રાષ્ટ્રીય ખાદ્ય સુરક્ષા કાયદા (NFSA) હેઠળ આવરી લેવામાં આવેલા રાશન કાર્ડ અને લાભાર્થીઓની રાષ્ટ્રવ્યાપી પોર્ટેબિલિટીને સક્ષમ બનાવે છે. NFSA સબસિડીવાળા ખાદ્ય અનાજ માટે કાનૂની હકદારી સ્થાપિત કરે છે, જ્યારે TPDS આ અનાજ પાત્ર લાભાર્થીઓને વહેંચે છે. લક્ષિત જાહેર વિતરણ વ્યવસ્થા (TPDS) સુધારા હેઠળ, ONORC લાભાર્થીઓને દેશમાં ગમે ત્યાં તેમના હકદાર અનાજ સુધી પહોંચવા સક્ષમ બનાવવા માટે ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ કરે છે. આ પહેલે સ્થળાંતરિત વસ્તી માટે સામાજિક સુરક્ષાને મજબૂત બનાવી છે અને વધુ સંકલિત, સમાવિષ્ટ અને લાભાર્થી-કેન્દ્રિત કલ્યાણ વિતરણ પ્રણાલીના વિઝનને આગળ ધપાવ્યું છે.

• નવા રેશનકાર્ડની જરૂર વગર દેશભરમાં કોઈપણ વાજબી ભાવની દુકાનમાંથી અનાજના હક મેળવવાની સુવિધા આપે છે. રાજ્યોમાં અનાજના હક પોર્ટેબલ બનાવે છે.
• રહેઠાણ બદલ્યા પછી સ્થળાંતરિત કામદારો અને પરિવારોને પીડીએસ લાભો મેળવવામાં સહાય કરે છે.
• લાભાર્થીઓ જ્યાં પણ રહેતા હોય ત્યાં તેમને સબસિડીવાળા અનાજની પહોંચ સુનિશ્ચિત કરે છે.
• દેશભરમાં NFSA લાભાર્થીઓ માટે PDS સુલભતાને મજબૂત બનાવે છે.

પોર્ટેબિલિટી સીમાચિહ્નો

ONORC એ અનાજની સુલભતા સીમલેસ, પોર્ટેબલ અને દેશવ્યાપી બનાવીને PDSમાં પરિવર્તન લાવ્યું છે.

• ONORC તમામ 36 રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોમાં લાગુ કરવામાં આવ્યું છે, જે PMGKAY લાભાર્થીઓના 100% લાભાર્થીઓને આવરી લે છે.
• ONORC દર મહિને આશરે 3.27 કરોડ પોર્ટેબિલિટી વ્યવહારોની સુવિધા આપે છે .
• તેની સ્થાપના પછી, તેણે 233 કરોડથી વધુ આંતર-રાજ્ય અને રાજ્યની અંદર પોર્ટેબિલિટી વ્યવહારો રેકોર્ડ કર્યા છે, જેમાં 614 LMT થી વધુ ખાદ્યાન્નનું વિતરણ કરવામાં આવ્યું છે.

પીડીએસ હેઠળ પારદર્શિતા અને ડિલિવરી મજબૂત બનાવવી

સરકારે પારદર્શિતા અને છેલ્લા માઇલ સુધી ડિલિવરીમાં સુધારો કરવા માટે ડિજિટલ પ્રમાણીકરણ, ડેટા-આધારિત લક્ષ્યીકરણ અને ટેકનોલોજી-સક્ષમ વિતરણ સાથે રાશન પોર્ટેબિલિટીને પૂરક બનાવી છે.

• 100% ડિજિટાઇઝેશન: ઓક્ટોબર 2026 સુધીમાં, બધા રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોમાં રેશન કાર્ડ અને લાભાર્થી ડેટાબેઝ 100% ડિજિટાઇઝ્ડ છે, જે લગભગ 78.65 કરોડ લાભાર્થીઓને આવરી લે છે, અને રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોના જાહેર પારદર્શિતા પોર્ટલ પર સુલભ છે. કેન્દ્રીય પ્રણાલીમાં 20.51 કરોડ રેશન કાર્ડમાંથી 98.8% (20.27 કરોડ) આધાર-સીડ કરવામાં આવ્યા છે. આધાર સાથે જોડાયેલા લાભાર્થીઓની કુલ સંખ્યા 76.97 કરોડ છે. 30 સપ્ટેમ્બર 2026 સુધીમાં, 71.52 કરોડ લાભાર્થીઓ એટલે કે કુલ લાભાર્થીઓના 91%ના સંદર્ભમાં ઇ-કેવાયસી કરવામાં આવ્યું છે.
• પારદર્શક ફરિયાદ નિવારણ: પારદર્શિતા પોર્ટલ, ઓનલાઈન ફરિયાદ પ્રણાલી અને ટોલ-ફ્રી હેલ્પલાઈન બધા રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોમાં કાર્યરત છે.
• કોમ્પ્યુટરાઈઝ્ડ સપ્લાય ચેઈન: દેશભરમાં ઓનલાઈન ખાદ્યાન્ન ફાળવણી લાગુ કરવામાં આવી છે, જ્યારે 31 રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોમાં સપ્લાય ચેઈન કોમ્પ્યુટરાઈઝ્ડ છે.
• ePoS-સક્ષમ FPS : કુલ 5.51 લાખ વાજબી ભાવની દુકાનો (FPS)માંથી, 99.8% (5.50 લાખ) e-PoS ઉપકરણો સાથે કાર્યરત છે.
• રાઇટફુલ ટાર્ગેટિંગ અને ડી-ડુપ્લિકેશન: એડવાન્સ્ડ આધાર અને પીડીએસ ડેટા એનાલિટિક્સે 5.95 કરોડ શંકાસ્પદ રેકોર્ડને ફ્લેગ કર્યા, જેના કારણે રાઇટફુલ ટાર્ગેટિંગ V1 માટે 2.58 કરોડ ડુપ્લિકેટ અથવા અયોગ્ય એન્ટ્રીઓ કાઢી નાખવામાં આવી. રાઇટફુલ ટાર્ગેટિંગ વર્ઝન 3.63 ને ફ્લેગ કરવામાં આવ્યું અને 68 લાખ ડિલીટ કરવામાં આવ્યા.
• નિર્મલ અને સક્ષમ: પીડીએસમાં ઓટોમેશન સાથે રાશન ટ્રાન્સપોર્ટ અને હેન્ડલિંગ-ઇનકમમાં સહાય માટેની યોજના (સાર્થક-પીડીએસ) છત્ર યોજના હેઠળ, આ પહેલો ડેટા આર્કિટેક્ચર/એનાલિટિક્સ (નિર્મલ) અને રીઅલ-ટાઇમ ડેટા ઇન્ટિગ્રેશનને મજબૂત બનાવે છે, જેમાં વાહન સ્થાન ટ્રેકિંગ સિસ્ટમ્સ (સક્ષમ)નો સમાવેશ થાય છે, ખરીદીથી વિતરણ સુધી. સાર્થક-પીડીએસ એકીકૃત, નાગરિક-કેન્દ્રિત અને આંતર-સંચાલિત પીડીએસ આર્કિટેક્ચર બનાવતી વખતે, રાજ્યની અંદરની હિલચાલ, હેન્ડલિંગ અને એફપીએસ ડીલર માર્જિન માટે નાણાકીય સહાય પૂરી પાડે છે. આ યોજનાનો ઉદ્દેશ 31 માર્ચ 2031 સુધી NFSA હેઠળ છેલ્લા માઇલ ડિલિવરી સુનિશ્ચિત કરવાનો, લિકેજ ઘટાડવાનો અને ખાદ્ય સુરક્ષાને મજબૂત બનાવવાનો છે.
• જાહેર વિતરણ વ્યવસ્થામાં ટેકનોલોજી દ્વારા આધુનિકીકરણ અને સુધારા માટેની યોજના (SMART-PDS): SARTHAK-PDS હેઠળ, SMART-PDS એક સંકલિત કેન્દ્રીય પ્રણાલી દ્વારા રાજ્ય/યુટી-સ્તરના ટેકનોલોજી અંતરને સંબોધતી વખતે, રેશન કાર્ડ, વિતરણ, પુરવઠા શૃંખલા અને ફરિયાદ નિવારણને ડિજિટલી રીતે એકીકૃત કરે છે.

મેરા રેશન એપ્લિકેશન: તમારી આંગળીના ટેરવે અનાજની પહોંચ

ONORC હેઠળ ટેકનોલોજી-સંચાલિત TPDS સુધારાના ભાગ રૂપે, વિભાગે મેરા રાશન મોબાઇલ એપ્લિકેશન શરૂ કરી. 13 ભાષાઓમાં ઉપલબ્ધ, આ એપ્લિકેશન લાભાર્થીઓને મહત્વપૂર્ણ રાશન-સંબંધિત માહિતી અને સેવાઓ ઍક્સેસ કરવામાં મદદ કરે છે.

મુખ્ય સુવિધાઓમાં સામેલ છે:

• માસિક અનાજ હકદારીની વિગતો તપાસો
• ભૂતકાળના વ્યવહારની વિગતો જુઓ
• આધાર-સીડિંગ સ્થિતિ ચકાસો
• રાષ્ટ્રીય પોર્ટેબિલિટી માટે યોગ્યતા તપાસો
• ONORC માટે સ્વેચ્છાએ નોંધણી કરાવો
• GPS નો ઉપયોગ કરીને નજીકની વાજબી કિંમતની દુકાનો (FPS) શોધો
• નકશા દ્વારા નજીકના FPS પર નેવિગેટ કરો

મેરા રેશન એપ્લિકેશન લાભાર્થીઓ, ખાસ કરીને સ્થળાંતર કરનારાઓને, નજીકના FPS શોધવામાં અને નવા વિસ્તારમાં તેમના અનાજના હક મેળવવામાં મદદ કરે છે.

સમાવિષ્ટ અને પ્રતિષ્ઠિત ખાદ્ય સુરક્ષા તરફ

ONORC એ ખાદ્યાન્નની સુલભતા પોર્ટેબલ, રાષ્ટ્રવ્યાપી અને ટેકનોલોજી-સક્ષમ બનાવીને જાહેર વિતરણ વ્યવસ્થામાં પરિવર્તન લાવ્યું છે. વ્યાપક પોર્ટેબિલિટી વ્યવહારો સાથે, તમામ 36 રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોમાં તેનો અમલ, ખાદ્ય સુરક્ષાને મજબૂત બનાવવામાં તેની વધતી ભૂમિકાને પ્રતિબિંબિત કરે છે. ડિજિટલાઇઝ્ડ લાભાર્થી ડેટાબેઝ, ePoS-સક્ષમ વાજબી ભાવની દુકાનો, SARTHAK-PDS ફ્રેમવર્ક અને મેરા રેશન એપ્લિકેશન સાથે, સિસ્ટમ વધુ પારદર્શક, સંકલિત અને લાભાર્થી-કેન્દ્રિત બની રહી છે.

સામૂહિક રીતે, આ સુધારાઓ છેલ્લા માઇલ સુધી ડિલિવરીને મજબૂત બનાવી રહ્યા છે અને ખાતરી કરી રહ્યા છે કે ખાદ્ય સુરક્ષા લાભાર્થીઓ જ્યાં પણ રહે છે અને કામ કરે છે ત્યાં પહોંચે છે.

સંદર્ભ

ગ્રાહક બાબતો અને જાહેર વિતરણ મંત્રાલય

https://nfsa.gov.in/doc/FAQ_for_Mera_Ration_2.pdf
https://sansad.in/getFile/annex/271/AU2600_K4DMRC.pdf?source=pqars

https://www.pib.gov.in/PressReleaseDetail.aspx?PRID=2269182®=6&lang=1

https://sansad.in/getFile/lsapps/loksabhaquestions/annex/188/AU4010_m1EVEQ.pdf?source=lsapps

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2265788®=3&lang=1
https://dfpd.gov.in/distribution-of-food-grains/en?utm
https://dfpd.gov.in/distribution-of-food-grains/en

AU2771_yEm7WG.pdf

મારી યોજના

https://www.myscheme.gov.in/schemes/onorc

PIB બેકગ્રાઉન્ડર્સ

https://www.pib.gov.in/FactsheetDetails.aspx?Id=150838®=3&lang=1

https://www.pib.gov.in/PressNoteDetails.aspx?id=158774&NoteId=158774&ModuleId=3®=48&lang=2

PDF જોવા માટે અહીં ક્લિક કરો

SM/BS/JT

સોશિયલ મીડિયા પર અમને ફોલો કરો :  @PIBAhmedabad    /pibahmedabad1964    /pibahmedabad  pibahmedabad1964[at]gmail[dot]com