RBI, અમદાવાદ ક્ષેત્રીય કાર્યાલય દ્વારા સાપુતારા ખાતે ડાંગ જિલ્લામાં 'નાણાકીય સમાવેશ અને આર્થિક વિકાસ' અંગે બીજી ઉચ્ચ-સ્તરીય સમીક્ષા બેઠકનું આયોજન કરાયું

રિઝર્વ બેંક ઓફ ઈન્ડિયા (RBI), અમદાવાદ ક્ષેત્રીય કાર્યાલય દ્વારા 02 નવેમ્બર 2026ના રોજ સાપુતારા ખાતે ડાંગ જિલ્લામાં 'નાણાકીય સમાવેશ અને આર્થિક વિકાસ' અંગે બીજી ઉચ્ચ-સ્તરીય સમીક્ષા બેઠકનું આયોજન કરવામાં આવ્યું હતું. આ બેઠકની અધ્યક્ષતા RBI અમદાવાદના ક્ષેત્રીય નિદેશક શ્રી અમરેશ રંજને કરી હતી. બેંક ઓફ બરોડાના એક્ઝિક્યુટિવ ડિરેક્ટર શ્રી લાલ સિંહ આ બેઠકમાં વિશેષ અતિથિ તરીકે ઉપસ્થિત રહ્યા હતા. આ ઉપરાંત, નાબાર્ડ (NABARD)ના મુખ્ય મહાપ્રબંધક શ્રી જી. વી. સુનીલ કુમાર અને સ્ટેટ બેંક ઓફ ઈન્ડિયાના મુખ્ય મહાપ્રબંધક શ્રી બાલાજી કુમાર સિંહસામંતાએ પણ આ બેઠકમાં ભાગ લીધો હતો. આ બેઠકમાં જિલ્લામાં કાર્યરત બેંકોના રાજ્ય વડાઓ, જિલ્લા વહીવટીતંત્રના વરિષ્ઠ પ્રતિનિધિઓ અને જિલ્લામાં કાર્યરત બિન-સરકારી સંસ્થાઓ (NGOs)ના પ્રતિનિધિઓ પણ સહભાગી થયા હતા.

આ બેઠક જિલ્લામાં નાણાકીય સમાવેશ અને આર્થિક પ્રવૃત્તિને અસર કરતા મૂળભૂત પડકારો પર ચર્ચા કરવા અને ટકાઉ આજીવિકા વિકાસ માટે લક્ષિત હસ્તક્ષેપો ઓળખવા માટે બોલાવવામાં આવી હતી. બેઠક દરમિયાન, ક્ષેત્રીય નિદેશકે બેંકોને પરંપરાગત ધિરાણ-કેન્દ્રિત અભિગમથી આગળ વધવાની અને એક સંકલિત વિકાસ વ્યૂહરચના અપનાવવાની જરૂરિયાત પર ભાર મૂક્યો, જે સંસ્થાકીય ધિરાણની પહોંચ પર્યાપ્ત માળખાગત સુવિધાઓ, કૌશલ્ય વિકાસ, એકત્રીકરણ અને બજાર જોડાણો દ્વારા પૂરક બને.

તેમણે ભારપૂર્વક જણાવ્યું કે ડાંગની વિશિષ્ટ ભૌગોલિક અને આર્થિક લાક્ષણિકતાઓ - જેમાં પહાડી ભૂપ્રદેશ, છૂટાછવાયા વસવાટો, ખેતીલાયક જમીનની મર્યાદિત ઉપલબ્ધતા અને જોડાણ (કનેક્ટિવિટી) સંબંધિત મર્યાદાઓનો સમાવેશ થાય છે - તે જિલ્લાના વિકાસ માટે આગવા પડકારો ઊભા કરે છે. આથી, આ પડકારોનો સામનો કરવા માટે જિલ્લાની સ્થાનિક પરિસ્થિતિઓ અને જરૂરિયાતોને અનુરૂપ એક સુનિશ્ચિત અભિગમ અપનાવવો અનિવાર્ય છે.

ક્ષેત્રીય નિદેશકે જિલ્લાના સાંસ્કૃતિક વારસા પર આધારિત પ્રવાસન ક્ષેત્રે રહેલી નોંધપાત્ર સંભાવનાઓ પર પ્રકાશ પાડ્યો હતો અને ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે તેનો અસરકારક ઉપયોગ સ્થાનિક સમુદાયો માટે રોજગારી અને આજીવિકાની નવી તકોનું સર્જન કરી શકે છે. તેમણે જિલ્લામાં ટેલિકોમ્યુનિકેશન કનેક્ટિવિટીને વધુ મજબૂત કરવાની આવશ્યકતા પર પણ ભાર મૂક્યો હતો; તેમણે નાણાકીય સેવાઓ સુધીની પહોંચ વધારવા, આર્થિક પ્રવૃત્તિઓને પ્રોત્સાહન આપવા અને સર્વાંગી વિકાસને વેગ આપવામાં તેના મહત્વનો ઉલ્લેખ કર્યો હતો.

બેઠક દરમિયાન, સ્વ-સહાય જૂથો (SHGs) ને મજબૂત અને સશક્ત બનાવવામાં 'ગુજરાત લાઈવલીહૂડ પ્રમોશન કંપની' (GLPC) ની મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા પર પ્રકાશ પાડવામાં આવ્યો હતો. આ ઉપરાંત, GLPC ને વિનંતી કરવામાં આવી હતી કે તેઓ સ્વ-સહાય જૂથો માટે ધિરાણ જોડાણ (credit linkage) સુલભ બનાવે અને તેમના ઉત્પાદનોના માર્કેટિંગને પ્રોત્સાહન આપવા, તેમની બજારક્ષમતા વધારવા તથા આવકના ટકાઉ સ્ત્રોતો સુનિશ્ચિત કરવા માટે તેમને યોગ્ય બજારો સાથે જોડવામાં સહાય કરે.

બેઠકમાં ઉપસ્થિત અન્ય મહાનુભાવોએ એ વાત પર પણ ભાર મૂક્યો કે નાણાકીય સમાવેશક પહેલની સફળતા ફક્ત બેંકિંગ સેવાઓ અને સંસ્થાકીય ધિરાણની સુલભતા સુનિશ્ચિત કરવા સુધી મર્યાદિત ન હોવી જોઈએ, પરંતુ ડાંગના લોકોના સામાજિક-આર્થિક સુખાકારીમાં નક્કર સુધારામાં પરિણમવી જોઈએ. તેમણે ટકાઉ આજીવિકાની તકો બનાવવા, સક્ષમ ઉદ્યોગોને પ્રોત્સાહન આપવા, બજાર જોડાણોને મજબૂત બનાવવા અને લાભદાયી બજારોમાં પ્રવેશને સરળ બનાવવાના મહત્વ પર પ્રકાશ પાડ્યો. તેમણે વધુમાં ભાર મૂક્યો કે આ પ્રયાસો આખરે આવકમાં વધારો, આર્થિક પ્રવૃત્તિઓમાં સ્થાનિક સમુદાયોની વધુ ભાગીદારી અને લાંબા ગાળાની આજીવિકા સુરક્ષામાં પરિણમશે.

બેઠકના એક દિવસ પહેલાં, ક્ષેત્રીય નિદેશકે નાબાર્ડ (NABARD) ના અધિકારીઓ સાથે મળીને સ્થાનિક ઉદ્યોગસાહસિકો, સ્વ-સહાય જૂથો (SHGs) ના અગ્રણીઓ અને ખેડૂત ઉત્પાદક સંગઠનો (FPOs) ના પ્રતિનિધિઓ સાથે વાતચીત કરી, જેથી પાયાના સ્તરે તેમને જે પડકારો અને કાર્યકારી અવરોધોનો સામનો કરવો પડે છે, તે વિશે પ્રત્યક્ષ જાણકારી મેળવી શકાય.