રાષ્ટ્રીય રક્ષા યુનિવર્સિટીએ સુવા, ફિજી ખાતે ફિજી અને વ્યાપક પેસિફિક ક્ષેત્રના અધિકારીઓ માટે ત્રણ વિશિષ્ટ ક્ષમતા-નિર્માણ કાર્યક્રમોનું ઉદ્ઘાટન કર્યું

આંતરરાષ્ટ્રીય કાયદો અને સુરક્ષા, માનસિક સુખાકારી, અને સાયબર સુરક્ષા તથા આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સમાં વિશિષ્ટ કાર્યક્રમો દ્વારા નવ દેશોના 180 સહભાગીઓને સાંકળતી મહિનો ચાલનારી પહેલ

પ્રધાનમંત્રી શ્રી નરેન્દ્ર મોદીના મહાસાગર (MAHASAGAR - મ્યુચ્યુઅલ એન્ડ હોલિસ્ટિક એડવાન્સમેન્ટ ફોર સિક્યોરિટી એન્ડ ગ્રોથ એક્રોસ રીજન્સ) ના વિઝનથી પ્રેરિત થઈને, જે ક્ષમતા-નિર્માણ, સંસ્થાકીય સહયોગ અને જ્ઞાનના આદાન-પ્રદાનને આંતરરાષ્ટ્રીય જોડાણના કેન્દ્રમાં રાખે છે, રાષ્ટ્રીય રક્ષા યુનિવર્સિટી (RRU), રાષ્ટ્રીય મહત્વની સંસ્થાએ ફિજીમાં એક મહિનાના ક્ષમતા-નિર્માણ પખવાડિયા/પહેલનો પ્રારંભ કર્યો છે. આ પહેલ ફિજી સરકારના સિવિલ સર્વિસ મંત્રાલયના સહયોગથી, ફિજી સ્થિત ભારતીય હાઈકમિશનના સહયોગથી હાથ ધરવામાં આવી રહી છે.

આંતરરાષ્ટ્રીય કાયદો અને સુરક્ષા, મનોવૈજ્ઞાનિક સુખાકારી, અને સાયબર સુરક્ષા તથા આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સમાં ત્રણ વિશિષ્ટ કાર્યક્રમોનો સમાવેશ કરતી આ પહેલનો ઉદ્દેશ્ય વ્યવસાયિક ક્ષમતાઓને મજબૂત કરવાનો, સંસ્થાકીય સજ્જતા વધારવાનો અને ભારત, ફિજી અને વ્યાપક પ્રશાંત ક્ષેત્ર વચ્ચે કાયમી જોડાણોને પ્રોત્સાહન આપવાનો છે.

ઉદ્ઘાટન સમારોહમાં ફિજીના પબ્લિક સર્વિસ કમિશનના ચેરમેન શ્રી લ્યુક રોકોવાડા; ફિજી સ્થિત ભારતના હાઈકમિશનર શ્રી સુનીત મહેતા; ફિજી સરકારના સિવિલ સર્વિસ મંત્રાલયના પર્મેનન્ટ સેક્રેટરી શ્રી પીટા ટાગીકાકીરેવા અને આરઆરયુ (RRU)ના વાઇસ ચાન્સેલર ડૉ. બિમલ એન. પટેલ (વર્ચ્યુઅલી) ઉપસ્થિત રહ્યા હતા. આ પહેલમાં ફિજી સહિત નવ દેશોના આશરે 180 અધિકારીઓની ભાગીદારીની પરિકલ્પના કરવામાં આવી છે.

આ પ્રસંગે ફિજીના પબ્લિક સર્વિસ કમિશનના ચેરમેન શ્રી લ્યુક રોકોવાડાએ ફિજીના માનવ સંસાધન વિકાસ અને સંસ્થાકીય ક્ષમતા-નિર્માણમાં ભારતના લાંબા સમયના યોગદાનને બિરદાવ્યું હતું અને ભારતને ફિજીના સૌથી મોટા ક્ષમતા-નિર્માણ ભાગીદાર તરીકે સ્વીકાર્યું હતું. તેમણે ફિજી અને અન્ય પ્રશાંત દ્વીપ દેશોમાં વિશિષ્ટ તાલીમની તકો પૂરી પાડવા માટે રાષ્ટ્રીય રક્ષા યુનિવર્સિટીના પ્રયાસોની પ્રશંસા કરી હતી અને વ્યાવસાયિક ક્ષમતાઓ, સંસ્થાકીય અસરકારકતા અને દ્વિપક્ષીય સહયોગને મજબૂત કરવામાં આવી પહેલોના મહત્વ પર ભાર મૂક્યો હતો.

ફિજી સ્થિત ભારતના હાઈકમિશનર શ્રી સુનીત મહેતાએ આંતરરાષ્ટ્રીય સહયોગના મહત્વપૂર્ણ પરિમાણ તરીકે પ્રશાંત દ્વીપ દેશો સાથે સતત અને સાર્થક જોડાણના મહત્વ પર ભાર મૂક્યો હતો. તેમણે વિશિષ્ટ શિક્ષણ, વ્યાવસાયિક તાલીમ અને સંસ્થાકીય ક્ષમતા-નિર્માણ દ્વારા પ્રશાંત, ખાસ કરીને ફિજી પ્રત્યે ભારતની પ્રતિબદ્ધતાને આગળ વધારવામાં રાષ્ટ્રીય રક્ષા યુનિવર્સિટીના યોગદાન પર પ્રકાશ પાડ્યો હતો. તેમણે વધુમાં ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે આવી પહેલો રાજદ્વારી સદ્ભાવનાને કાયમી સંસ્થાકીય ભાગીદારી, જ્ઞાનના આપ-લે અને લોકો-સાથે-લોકોના જોડાણમાં પરિવર્તિત કરવા માટેનો એક સાર્થક માર્ગ પૂરો પાડે છે.

સભાને સંબોધતા, રાષ્ટ્રીય રક્ષા યુનિવર્સિટીના વાઇસ-ચાન્સેલર અને ઇન્ટરનેશનલ ટ્રિબ્યુનલ ફોર ધ લો ઓફ ધ સી (ITLOS) ના જજ એચ.ઈ. જજ બિમલ એન. પટેલે આંતરરાષ્ટ્રીય કાનૂની માળખાં અને જાહેર સંસ્થાઓ દ્વારા તેમના અસરકારક ઉપયોગ વચ્ચેના અંતરને પૂરવાની આવશ્યકતા પર ભાર મૂક્યો હતો.

તેમણે જણાવ્યું હતું કે, “આંતરરાષ્ટ્રીય કાનૂની મુત્સદ્દીગીરી, વિદ્વત્તા અને શિક્ષણ ક્ષેત્રે મારા કામે એક સરળ દ્રઢ વિશ્વાસને મજબૂત કર્યો છે: આંતરરાષ્ટ્રીય કાયદો લોકોને ત્યારે જ શ્રેષ્ઠ સેવા આપે છે જ્યારે જાહેર સંસ્થાઓ પાસે તેને વ્યવહારમાં મૂકવાનું જ્ઞાન હોય. રાષ્ટ્રીય રક્ષા યુનિવર્સિટીના વાઇસ ચાન્સેલર અને ઇન્ટરનેશનલ ટ્રિબ્યુનલ ફોર ધ લો ઓફ ધ સી ના જજ તરીકે, હું તે જ્ઞાનને મજબૂત કરવા માટે વિશેષ મૂલ્ય આપું છું.”

પ્રાદેશિક ક્ષમતા-નિર્માણ માટે ત્રણ વિશિષ્ટ કાર્યક્રમો

મહિનો ચાલનારી આ પહેલ કાનૂની સમજ, માનવ સ્થિતિસ્થાપકતા અને તકનીકી ક્ષમતાઓને આવરી લેતી સમકાલીન સંસ્થાકીય અને સુરક્ષા સજ્જતાના ત્રણ પૂરક પરિમાણોને સંબોધવા માટે વિભાવનાત્મક બનાવવામાં આવી છે.

પ્રથમ કાર્યક્રમ, ફંડામેન્ટલ્સ ઓફ ઇન્ટરનેશનલ લો એન્ડ સિક્યોરિટી પર 10-દિવસીય ક્ષમતા-નિર્માણ કાર્યક્રમ, 9 પ્રશાંત દેશોના 60 સહભાગીઓ સાથે ફિજીમાં 2 નવેમ્બર 2026 ના રોજ શરૂ થયો હતો. આ કાર્યક્રમનો ઉદ્દેશ્ય સહભાગીઓને આંતરરાષ્ટ્રીય કાયદાના પાયાના સિદ્ધાંતો અને સમકાલીન વિકાસ, ઉભરતા સુરક્ષા પડકારો સાથે તેમના જોડાણ અને ઉભરતી પ્રાદેશિક તથા વૈશ્વિક ચિંતાઓથી પરિચિત કરવાનો છે. તે વ્યવહારુ આંતરદ્રષ્ટિ અને સંસ્થાકીય દ્રષ્ટિકોણ સાથે વિભાવનાત્મક સમજને સાંકળવા પર વિશેષ ભાર મૂકે છે, જેનાથી સમકાલીન સુરક્ષા મુદ્દાઓના કાનૂની પરિમાણોની સરાહના કરવાની અને તેને નેવિગેટ કરવાની સહભાગીઓની ક્ષમતા મજબૂત થાય છે.

બીજો કાર્યક્રમ, સ્વાસ્થ્ય અને મનોવૈજ્ઞાનિક સુખાકારી માટે સ્ટ્રેસ મેનેજમેન્ટ પર 6-દિવસીય ક્ષમતા-નિર્માણ કાર્યક્રમ, 16-23 નવેમ્બર 2026 દરમિયાન આયોજિત કરવામાં આવ્યો છે. તે સ્ટ્રેસ મેનેજમેન્ટ, માઇન્ડફુલનેસ, બર્નઆઉટ અટકાવવા, મનોવૈજ્ઞાનિક સ્થિતિસ્થાપકતા અને પીઅર સપોર્ટ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરશે. ફિજીની વિશિષ્ટ નબળાઈઓને ઓળખીને, આ કાર્યક્રમ માંગજનક વ્યાવસાયિક વાતાવરણમાં કાર્યરત કર્મચારીઓની ડિજિટલ તણાવ અને મનોવૈજ્ઞાનિક સુખાકારી સંબંધિત ઉભરતી ચિંતાઓની સાથે આબોહવા પરિવર્તન, કુદરતી આપત્તિઓ અને વિસ્થાપનની મનોવૈજ્ઞાનિક અસરોની પણ તપાસ કરશે.

ત્રીજો કાર્યક્રમ, સાયબર સુરક્ષા અને આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ પર 5-દિવસીય ક્ષમતા-નિર્માણ કાર્યક્રમ, 24-30 નવેમ્બર 2026 દરમિયાન આયોજિત કરવામાં આવ્યો છે. તેનો ઉદ્દેશ્ય સાયબર સુરક્ષા, સાયબર ક્રાઇમ તપાસ, ડિજિટલ ફોરેન્સિક્સ, નેટવર્ક સુરક્ષા, સાયબર કાયદો અને આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સના જવાબદાર ઉપયોગમાં સહભાગીઓની તકનીકી અને વ્યાવસાયિક ક્ષમતાઓને વધારવાનો છે. વ્યવહારુ નિદર્શન અને સંબંધિત સાધનો, તકનીકો અને પદ્ધતિઓનો સંપર્ક આ કાર્યક્રમના અભિન્ન અંગો હશે.

સામૂહિક રીતે, આ ત્રણેય કાર્યક્રમો આંતરરાષ્ટ્રીય ક્ષમતા-નિર્માણ માટે આરઆરયુ (RRU) ના સંકલિત અભિગમને પ્રતિબિંબિત કરે છે, અને સ્વીકારે છે કે અસરકારક સંસ્થાકીય સજ્જતા માટે કાનૂની માળખાંની સચોટ સમજ, સ્થિતિસ્થાપક માનવ સંસાધનો અને સીમલેસ રીતે બદલાતા તકનીકી પડકારોનો પ્રતિસાદ આપવાની ક્ષમતા જરૂરી છે.

વૈશ્વિક ક્ષમતા-નિર્માણમાં આરઆરયુનું યોગદાન

રાષ્ટ્રીય રક્ષા યુનિવર્સિટી કાયદા અમલીકરણ અને સુરક્ષા કર્મચારીઓ માટે વિશિષ્ટ શૈક્ષણિક કાર્યક્રમો અને વ્યાવસાયિક તાલીમ દ્વારા ભારતની વૈશ્વિક ક્ષમતા-નિર્માણ પહેલમાં એક મહત્વપૂર્ણ સંસ્થાકીય યોગદાનકર્તા તરીકે ઉભરી આવી છે.

વિદેશ મંત્રાલય, ભારત સરકારના સહયોગથી, ઇન્ડિયન ટેકનિકલ એન્ડ ઇકોનોમિક કોઓપરેશન (ITEC) કાર્યક્રમ હેઠળ, આરઆરયુ એ ફોરેન્સિક્સ, સાયબર શિક્ષણ અને પોલીસિંગ સહિતના વિવિધ ક્ષેત્રોમાં 94 ભાગીદાર દેશોના 3,200 થી વધુ કાયદા અમલીકરણ અધિકારીઓને વિશિષ્ટ તાલીમ આપી છે.

વધુમાં, દક્ષિણ એશિયા, દક્ષિણપૂર્વ એશિયા, આફ્રિકા અને ઓશેનિયાના 18 દેશોના 52 વિદ્યાર્થીઓ હાલમાં કાયદા અમલીકરણ વ્યાવસાયિકો માટે રચાયેલ યુનિવર્સિટીના નિયમિત બે-વર્ષના માસ્ટર્સ કાર્યક્રમોનો અભ્યાસ કરી રહ્યા છે. આ પહેલોએ આંતરરાષ્ટ્રીય જ્ઞાનના આદાન-પ્રદાન, આંતર-સાંસ્કૃતિક શિક્ષણ અને કાયમી સંસ્થાકીય સંબંધોને પ્રોત્સાહન આપવાની સાથે વિશિષ્ટ વ્યાવસાયિક ક્ષમતાઓના વિકાસની સુવિધા આપી છે.

ફિજી અને અન્ય પ્રશાંત દ્વીપ દેશો સાથેના તેના સતત જોડાણ દ્વારા, આરઆરયુ આ સંસ્થાકીય પહોંચને વિસ્તારવા અને આંતરરાષ્ટ્રીય કાયદો, દરિયાઈ સુરક્ષા, પોલીસિંગ, આપત્તિ વ્યવસ્થાપન, સાયબર સુરક્ષા, સંરક્ષણ અભ્યાસ અને વ્યાવસાયિક શિક્ષણ સહિતના સહિયારા હિતના ક્ષેત્રોમાં સહયોગના વધુ માર્ગો શોધવા માંગે છે.

મહાસાગર (MAHASAGAR) ના વ્યાપક વિઝનને અનુરૂપ, આ પહેલ જ્ઞાન-સહભાગિતા, માનવ સંસાધન વિકાસ અને સંસ્થાકીય સહયોગ દ્વારા તેના પ્રશાંત ભાગીદારો પ્રત્યે ભારતની બદ્ધતાને આગળ વધારવામાં એક સ્પષ્ટ યોગદાન રજૂ કરે છે.