સામાજિક ન્યાય અને આધિકારિકતા મંત્રાલય, ભારત સરકાર, દેશના પશ્ચિમ ક્ષેત્રમાં મુખ્ય કલ્યાણ, સામાજિક સશક્તિકરણ અને સામાજિક સંરક્ષણ યોજનાઓના અમલીકરણની વ્યાપક સમીક્ષા કરવા માટે કાલે દીવ ખાતે દાદરા અને નગર હવેલી અને દમણ અને દીવ (DNH&DD) ના કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશમાં પ્રાદેશિક સમીક્ષા બેઠક (RRM) બોલાવશે.

આ બેઠકમાં રાજસ્થાન, ગોવા અને મહારાષ્ટ્ર રાજ્યોના વરિષ્ઠ પ્રતિનિધિઓ સાથે દાદરા અને નગર હવેલી અને દમણ અને દીવના કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશ પ્રશાસનના વરિષ્ઠ અધિકારીઓ એકઠા થશે.

સામાજિક ન્યાય અને આધિકારિકતા મંત્રાલયના સચિવ શ્રી સુધાંશ પંત બેઠકને સંબોધિત કરશે અને પ્રાદેશિક સમીક્ષા બેઠકના મુખ્ય અમલીકરણની પ્રાથમિકતાઓ અને ઉદ્દેશ્યોની રૂપરેખા આપશે.

DNH&DD ના યુટીના માનનીય પ્રશાસક શ્રી પ્રફુલ પટેલના માર્ગદર્શન હેઠળ, કેટલાક વરિષ્ઠ અધિકારીઓ આ પ્રાદેશિક સમીક્ષા બેઠકમાં ભાગ લઈ રહ્યા છે. આમાં સામાજિક કલ્યાણ વિભાગના સચિવ શ્રી આશિષ મોહન, કલેક્ટર દીવ શ્રી રાહુલ દેવ બૂરા અને નિયામક-સહ-નાયબ સચિવ સામાજિક કલ્યાણ વિભાગ શ્રી પુનીત કુલેશ્રેષ્ઠનો સમાવેશ થાય છે.

સહભાગી રાજ્યોના વરિષ્ઠ પ્રતિનિધિઓ જેમાં શ્રી લલિત કુમાર, નિયામક સામાજિક કલ્યાણ વિભાગ, રાજસ્થાન સરકાર; શ્રી દીપક દેસાઈ, નિયામક સામાજિક કલ્યાણ વિભાગ, ગોવા સરકાર; સુશ્રી દીપા મુધોળ મુંધે, કમિશનર સામાજિક કલ્યાણ વિભાગ, મહારાષ્ટ્ર સરકાર અને મહારાષ્ટ્ર સરકાર હેઠળના નિયામક સુશ્રી સોનાલી મુળે વિચાર-વિમર્શમાં ભાગ લેશે.

પ્રાદેશિક સમીક્ષા બેઠકમાં હાજરી આપનારા મંત્રાલયના વરિષ્ઠ અધિકારીઓમાં અપર સચિવ શ્રીમતી દેબોલિના ઠાકુર, સંયુક્ત સચિવો શ્રી સજીશ કુમાર એન., શ્રી પ્રવીણ કુમાર થિંદ, ડૉ. સંદીપ રેવાજી રાઠોડ, ડેપ્યુટી ડાયરેક્ટર જનરલ શ્રીમતી પ્રતિમા ગુપ્તા અને નિયામક શ્રી ગૌરવ સિંહ રાજાવાત તેમજ મંત્રાલયના અન્ય વરિષ્ઠ અધિકારીઓનો સમાવેશ થાય છે.

પ્રાદેશિક સમીક્ષા બેઠકનો ઉદ્દેશ્ય મંત્રાલય, સહભાગી રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશ પ્રશાસન વચ્ચે સંસ્થાકીય સંકલનને મજબૂત કરવાનો છે અને ખાસ કરીને છેવાડાના માનવી સુધી પહોંચ, લાભાર્થી કવરેજ અને સંતૃપ્તિ, સંસાધનોનો કાર્યક્ષમ ઉપયોગ અને માપી શકાય તેવા પરિણામો પર વિશેષ ભાર મૂકીને સામાજિક ન્યાય અને સશક્તિકરણ કાર્યક્રમોનું અસરકારક, પારદર્શક, જવાબદારીપૂર્વકનું અને પરિણામ-લક્ષી અમલીકરણ સુનિશ્ચિત કરવાનો છે.

આ બેઠક પ્રગતિના યોજનાવાર મૂલ્યાંકન, અમલીકરણની ખામીઓ અને પડકારોની ઓળખ, શ્રેષ્ઠ પદ્ધતિઓના આદાન-પ્રદાન અને પાત્ર લાભાર્થીઓને લાભો પહોંચાડવામાં સુધારો કરવા માટે સમયબદ્ધ સુધારાત્મક તેમજ અનુવર્તી પગલાંના ઘડતર માટે એક સંસ્થાકીય મંચ પૂરો પાડશે.

મુખ્ય કાર્યક્રમોની યોજનાવાર સમીક્ષા

પ્રાદેશિક સમીક્ષા બેઠકમાં સામાજિક ન્યાય અને આધિકારિકતા વિભાગના મુખ્ય કાર્યક્રમોની વિગતવાર યોજનાવાર સમીક્ષા કરવામાં આવશે, જેમાં પ્રધાનમંત્રી અનુસૂચિત જાતિ અભ્યુદય યોજના (PM-AJAY), નાગરિક અધિકાર સંરક્ષણ અધિનિયમ, 1955 અને અનુસૂચિત જાતિ અને અનુસૂચિત જનજાતિ (અત્યાચાર નિવારણ) અધિનિયમ, 1989 હેઠળ અમલીકરણ મશીનરીને મજબૂત કરવાના ઉપાયો, અને નેશનલ એક્શન પ્લાન ફોર ડ્રગ ડિમાન્ડ રિડક્શન (NAPDDR) નો સમાવેશ થાય છે.

આ સમીક્ષા શારીરિક અને નાણાંકીય પ્રગતિ, લાભાર્થી કવરેજ અને સંતૃપ્તિ, ભંડોળનો ઉપયોગ, સંસ્થાકીય પ્રણાલી, વૈધાનિક સુરક્ષાના અમલીકરણ, જાગૃતિ અને આઉટરીચના ઉપાયો, પુનર્વસન અને સામાજિક પુનઃસંકલન પહેલો તેમજ નશા મુક્ત ભારત અભિયાન (NMBA) સાથેના જોડાણનું મૂલ્યાંકન કરશે.

એક વિગતવાર ચર્ચા અને ઓપન-હાઉસ સત્ર લાભાર્થીઓની ઓળખ અને સંતૃપ્તિ, આંતર-વિભાગીય સંકલન, મોનિટરિંગ અને ડેટા મેનેજમેન્ટ, ભંડોળનો ઉપયોગ, ફરિયાદ નિવારણ અને શ્રેષ્ઠ પદ્ધતિઓ તેમજ પુનરાવર્તિત મોડલ્સના પ્રસાર સાથે સંકળાયેલા અમલીકરણના પડકારોની તપાસ કરવા અને વ્યવહારુ ઉકેલો ઓળખવાની તક પૂરી પાડશે. આ સત્ર જ્યાં પણ જરૂર હોય ત્યાં સમયબદ્ધ સુધારાત્મક ઉપાયો વિકસાવવા પર પણ ધ્યાન કેન્દ્રિત કરશે.

શિષ્યવૃત્તિ, વરિષ્ઠ નાગરિક કલ્યાણ અને નમસ્તે (NAMASTE) ની સમીક્ષા

દિવસભર ચાલનારા વિચાર-વિમર્શમાં શિષ્યવૃત્તિ યોજનાઓ, અટલ વયો અભ્યુદય યોજના (AVYAY) અને નેશનલ એક્શન ફોર મિકેનાઇઝ્ડ સેનિટેશન ઇકોસિસ્ટમ (NAMASTE) સહિત કલ્યાણ અને સામાજિક સશક્તિકરણની મુખ્ય પહેલો આવરી લેવામાં આવશે.

શિષ્યવૃત્તિ યોજનાઓની સમીક્ષા લાભાર્થી કવરેજ, અરજી અને ચકાસણી પ્રક્રિયાઓ, સહાયની સમયસર ચુકવણી, ડાયરેક્ટ બેનિફિટ ટ્રાન્સફર (DBT) સંબંધિત મુદ્દાઓ અને પાત્ર વિદ્યાર્થીઓ, ખાસ કરીને જેઓ હાલના કવરેજથી બહાર રહ્યા છે તેમના સુધી પહોંચ મજબૂત કરવાના ઉપાયો પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરશે.

AVYAY હેઠળ, સમીક્ષા વરિષ્ઠ નાગરિકોના કલ્યાણ, સંરક્ષણ અને સશક્તિકરણ સંબંધિત પહેલોનું મૂલ્યાંકન કરશે, જેમાં સંસ્થાકીય સંભાળ, સક્રિય વૃદ્ધાવસ્થા, સામાજિક સુરક્ષા, સુલભતા, સહાયક સેવાઓ અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશ પ્રશાસનના કાર્યક્રમો અને હસ્તક્ષેપો સાથેના જોડાણનો સમાવેશ થાય છે.

NAMASTE ની સમીક્ષા સફાઈ કામદારો અને કચરો વીણનારાઓની ઓળખ અને પ્રોફાઇલિંગ, વ્યવસાયિક સુરક્ષા અને ગૌરવ, સામાજિક સુરક્ષા અને આરોગ્ય લાભો સુધી પહોંચ, સેનિટેશન કામગીરીનું યાંત્રિકીકરણ, ક્ષમતા નિર્માણ, આજીવિકા સહાય અને અન્ય કલ્યાણકારી તેમજ સામાજિક સુરક્ષા યોજનાઓ સાથેના જોડાણ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરશે.

છેવાડાના માનવી સુધી પહોંચ અને માપી શકાય તેવા પરિણામો પર ધ્યાન

એક સમર્પિત પરિણામ સમીક્ષા સત્ર પાત્ર લાભાર્થીઓના કવરેજ અને સંતૃપ્તિની મર્યાદા, સેવા વિતરણની ગુણવત્તા અને સમયસરતા, અમલીકરણની અડચણો, જાગૃતિ અને આઉટરીચ પ્રણાલી, ટેકનોલોજી-સક્ષમ મોનિટરિંગ, ફરિયાદ નિવારણ અને પ્રતિસાદ પ્રણાલી, અને કેન્દ્ર સરકારની યોજનાઓ તેમજ રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશ પ્રશાસન દ્વારા અમલમાં મુકાયેલા કાર્યક્રમો વચ્ચેના સંકલનનું મૂલ્યાંકન કરશે.

છેવાડાના માનવી સુધી પહોંચ અને માપી શકાય તેવા પરિણામો પર વિશેષ ભાર મૂકવામાં આવશે, જેનો ઉદ્દેશ્ય એ સુનિશ્ચિત કરવાનો છે કે સરકારી હસ્તક્ષેપો લક્ષિત લાભાર્થીઓના જીવનમાં મૂર્ત સુધારામાં પરિણમે.

આ બેઠક સહભાગી રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશ માટે પ્રાથમિકતા વાળા હસ્તક્ષેપો અને ચોક્કસ કાર્યવાહીના મુદ્દાઓને ઓળખશે, જેમાં અમલીકરણ પ્રણાલીને મજબૂત કરવા, આઉટરીચ સુધારવા, લાભાર્થીઓની ઓળખમાં ખામીઓને દૂર કરવા અને લાભોનું સમયસર તેમજ પારદર્શક વિતરણ સુનિશ્ચિત કરવા પર ભાર મૂકવામાં આવશે.

આગળનો માર્ગ

સમાપન સત્ર વિચાર-વિમર્શમાંથી ઉભરી આવતા મુખ્ય અવલોકનો, પ્રાથમિકતાઓ અને ભલામણોને એકીકૃત કરશે. આગળના માર્ગમાં કાર્યવાહીના મુદ્દાઓ અને જવાબદારીઓને આખરી ઓપ આપવો, મંત્રાલય, રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશ પ્રશાસન વચ્ચે મજબૂત સંકલન, અમલીકરણના મુદ્દાઓનો સમયબદ્ધ ઉકેલ, શારીરિક અને નાણાકીય પ્રગતિનું સુધારેલું મોનિટરિંગ અને સંબંધિત સત્તાવાળાઓ દ્વારા અનુવર્તી એક્શન ટેકન રિપોર્ટ્સ (ATRs) સબમિટ કરવાનો સમાવેશ થશે.

આ પ્રાદેશિક સમીક્ષા બેઠક પશ્ચિમ ક્ષેત્રમાં સામાજિક ન્યાય, સામાજિક સશક્તિકરણ અને સામાજિક સંરક્ષણ કાર્યક્રમોના અસરકારક અમલીકરણ માટે સંસ્થાકીય માળખાને વધુ મજબૂત કરશે તેવી અપેક્ષા છે. તે સમાવેશી વિકાસ, સામાજિક સુરક્ષા, ગૌરવ, સમાન તક અને સમાજના સંવેદનશીલ તેમજ વંચિત વર્ગોના સશક્તિકરણ પ્રત્યે સરકારની બદ્ધતાને પણ પુનર્જીવિત કરશે, જેનું સતત ધ્યાન એ સુનિશ્ચિત કરવા પર રહેશે કે સરકારી યોજનાઓના લાભો છેવાડાના માનવી સુધી પહોંચે.

SM/BS/JD

(રીલીઝ આઈડી: 2320927) મુલાકાતી સંખ્યા : 35