IIT ગાંધીનગરના ડૉ. કિરણ સી. પટેલ સેન્ટર ફોર સસ્ટેનેબલ ડેવલપમેન્ટ (KPCSD) દ્વારા નેશનલ વાઇલ્ડલાઇફ વીક 2026 ના ભાગરૂપે 2 થી 4 ઓક્ટોબર, 2026 દરમિયાન "જૈવવિવિધતા સંરક્ષણ અને સતત વિકાસ માટે વાઇલ્ડલાઇફ ફોટોગ્રાફી અને ફિલ્મ નિર્માણ" પર ત્રણ દિવસીય પ્રેક્ટિકલ વર્કશોપનું આયોજન કરવામાં આવ્યું હતું. IIT ગાંધીનગર સમુદાયના વિદ્યાર્થીઓ, સ્ટાફ અને રહેવાસીઓને એકસાથે લાવીને, આ વર્કશોપનો ઉદ્દેશ્ય વન્યજીવો અને જૈવવિવિધતા પ્રત્યે ઊંડી સમજણ કેળવવાનો હતો, સાથે જ ફોટોગ્રાફી અને ફિલ્મ નિર્માણ કુદરતના દસ્તાવેજીકરણ, જાગૃતિ અને સંરક્ષણ માટે શક્તિશાળી સાધનો તરીકે કેવી રીતે સેવા આપી શકે છે તેની શોધ કરવાનો હતો.

KPCSD ના કોઓર્ડિનેટર પ્રો. સી. એન. પાંડેએ સ્વાગત અને ઉદ્ઘાટન સંબોધન કર્યું હતું, જેમાં તેમણે નેશનલ વાઇલ્ડલાઇફ વીકના મહત્વ અને પ્રકૃતિ તથા વન્યજીવો સાથે વધુ ઊંડો સંબંધ કેળવવાની જરૂરિયાત પર ભાર મૂક્યો હતો. તેમણે વન્યજીવ સંરક્ષણની ભાવનાને મહાત્મા ગાંધીના અહિંસાના સિદ્ધાંતો સાથે જોડી હતી, જેમાં તમામ જીવન સ્વરૂપો પ્રત્યે કરુણા, આદર અને પ્રેમ પર ભાર મૂકવામાં આવ્યો હતો.

"પ્રકૃતિ પ્રત્યેની સમજણ આખરે આપણા કુદરતી પર્યાવરણ પ્રત્યે વધુ કાળજી અને જવાબદારીમાં પરિણમવી જોઈએ. વન્યજીવો સાથે વધુ ઊંડો સંબંધ કેળવવાથી આપણે માત્ર તેની સુંદરતા જ નહીં પરંતુ તેના રક્ષણ પ્રત્યેની આપણી જવાબદારી પણ સમજી શકીએ છીએ," પ્રો. સી. એન. પાંડે, કોઓર્ડિનેટર, KPCSD એ જણાવ્યું હતું.

ત્યારબાદ ચાર દાયકાથી વધુનો અનુભવ ધરાવતા જાણીતા વાઇલ્ડલાઇફ ફોટોગ્રાફર, વિઝ્યુઅલ આર્ટિસ્ટ અને પ્રકૃતિ શિક્ષક શ્રી મુકેશ એ. આચાર્ય દ્વારા વર્કશોપની રૂપરેખા રજૂ કરવામાં આવી હતી. તેમણે "એક્શન, સ્ટોરી અને સાયન્સ" ને એકસાથે લાવવાના મહત્વ વિશે વાત કરી, જ્યાં ફોટોગ્રાફ્સને વૈજ્ઞાનિક સમજણ દ્વારા સમર્થન મળે છે અને તે સંરક્ષણના મહત્વપૂર્ણ સંદેશાઓ પહોંચાડી શકે છે.

"એક્શન, સ્ટોરી અને સાયન્સનું એકસાથે આવવું ફોટોગ્રાફીને માત્ર દ્રશ્ય આકર્ષણથી આગળ વધારીને પ્રકૃતિને સમજવા અને સંરક્ષણ સંદેશાઓ પહોંચાડવા માટેનું એક અર્થપૂર્ણ માધ્યમ બનાવે છે," શ્રી મુકેશ એ. આચાર્યએ જણાવ્યું હતું.

રિસોર્સ પર્સન્સમાં શ્રી મુકેશ એ. આચાર્ય, શ્રી વિલ્કિસ જેમ્સે, શ્રી આયુષ દુધિયા અને શ્રી અરિજિત રિવ્સનો સમાવેશ થતો હતો, જેમણે ત્રણેય દિવસ દરમિયાન સહભાગીઓ સાથે ફોટોગ્રાફી, ફિલ્મ નિર્માણ અને પ્રકૃતિ સંરક્ષણ માટેનું તેમનું જ્ઞાન, અનુભવ અને પેશન શેર કર્યું હતું. સહભાગીઓને વાઇલ્ડલાઇફ પ્રોટેક્શન એક્ટ વિશે વધુ જાણવા માટે અને વધુ મહત્વપૂર્ણ રીતે, તેમની આસપાસના કુદરતી સંસાધનો અને જૈવવિવિધતાના મૂલ્યને સમજવા માટે પણ પ્રોત્સાહિત કરવામાં આવ્યા હતા.

ત્રણ દિવસ દરમિયાન, સહભાગીઓએ ફોટોગ્રાફી અને કમ્પોઝિશનના મૂળભૂત સિદ્ધાંતો, કેમેરા સાધનો અને તકનીકો, વન્યજીવ વર્તણૂક અને ફીલ્ડ ક્રાફ્ટ, ફોટો એડિટિંગ અને જવાબદાર વાઇલ્ડલાઇફ ફોટોગ્રાફીની શોધ કરી હતી. સહભાગીઓને ઇન્દ્રોડા નેચર પાર્ક, ગાંધીનગરની ફીલ્ડ મુલાકાત અને IIT ગાંધીનગર કેમ્પસમાં ફોટોગ્રાફી સત્રો દ્વારા જૈવવિવિધતા જોવા અને વાઇલ્ડલાઇફ ફોટોગ્રાફીનો પ્રત્યક્ષ અનુભવ કરવાની તક પૂરી પાડવામાં આવી હતી.

રિસોર્સ પર્સન્સે ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે ફોટોગ્રાફી માટે ખૂબ જ ધીરજ અને સતત શીખવાની જરૂર છે. લાઇટ, એક્સપોઝર, ISO અને ફોટોગ્રાફીના ઘણા સાધનો શીખવા માટે વર્ષોની પ્રેક્ટિસ અને અવલોકન લાગે છે. તેમણે એ પણ ઉલ્લેખ કર્યો કે IIT ગાંધીનગર પોતે જૈવવિવિધતાથી સમૃદ્ધ છે અને સહભાગીઓ પાસે કેમ્પસમાં ફોટોગ્રાફી દ્વારા અવલોકન કરવાનું, શોધવાનું અને શીખવાનું ચાલુ રાખવાની ઉત્તમ તક છે.

વર્કશોપનું સમાપન બે થીમ્સ, 'વાઇલ્ડ ફીટ એન્ડ ફર' અને 'કલર્સ એન્ડ ટેક્સચર્સ ઓફ નેચર' પર  આધારિત મંત્રમુગ્ધ કરનાર ચિત્રો દર્શાવતા ફોટોગ્રાફી પ્રદર્શન અને કુદરતી વિશ્વની સુંદરતા અને વિવિધતાની થીમ પર શ્રી મુકેશ એ. આચાર્ય દ્વારા ઉત્તરાખંડની વેલી ઓફ ફ્લાવર્સના ફોટોગ્રાફ્સના વિશેષ ફોટોગ્રાફી પ્રદર્શન સાથે થયું હતું.

વર્કશોપે દર્શાવ્યું હતું કે પ્રકૃતિના ચિત્રો લેવા એ જૈવવિવિધતાને સમજવાની, મૂલવવાની અને તેનું સંરક્ષણ કરવાની વધુ ઊંડી યાત્રાની શરૂઆત હોઈ શકે છે. તેણે સહભાગીઓને તેમની આસપાસના વાતાવરણને વધુ નજીકથી જોવા, તેમની આસપાસના કુદરતી સંસાધનોની કદર કરવા અને તેમના રક્ષણમાં તેમની ભૂમિકાને ઓળખવા માટે પ્રોત્સાહિત કર્યા હતા.

આવી પહેલો દ્વારા, IIT ગાંધીનગર ખાતેનું ડૉ. કિરણ સી. પટેલ સેન્ટર ફોર સસ્ટેનેબલ ડેવલપમેન્ટ ઉચ્ચ સ્તરની પર્યાવરણીય જાગૃતિને પ્રોત્સાહન આપવા અને લોકો અને પ્રકૃતિ વચ્ચેના બંધનને મજબૂત કરવાનો ઉદ્દેશ્ય રાખે છે, જેથી વધુ ટકાઉ ભવિષ્યમાં યોગદાન આપી શકાય.

(રીલીઝ આઈડી: 2319415) મુલાકાતી સંખ્યા : 18