ભારતની સુપરકમ્પ્યુટિંગ સફર 1990 ના દાયકાની શરૂઆતમાં 'પરમ 8000' થી 2015માં શરૂ કરાયેલ રાષ્ટ્રીય સુપરકમ્પ્યુટિંગ મિશન (NSM) હેઠળ રાષ્ટ્રીય ઇકોસિસ્ટમ સુધી વિસ્તરી છે. સપ્ટેમ્બર 2026 સુધીમાં 68 PF ની ક્ષમતાવાળા 40 સુપરકમ્પ્યુટર્સ સાથે, NSM ઉચ્ચ-પ્રદર્શન કમ્પ્યુટિંગ (HPC) ની ઍક્સેસને વિસ્તૃત કરી રહ્યું છે. આ મિશનએ સ્વદેશી સર્વર્સ, સોફ્ટવેર, કૂલિંગ અને નેટવર્કિંગ તકનીકો પણ વિકસાવી છે, જે કોમ્પ્યુટેશનલ બાયોલોજી, હવામાન આગાહી અને આબોહવા મોડેલિંગ, આપત્તિ વ્યવસ્થાપન, મોટા ડેટા એનાલિટિક્સ અને એસ્ટ્રોફિઝિક્સ જેવા ક્ષેત્રોમાં એપ્લિકેશનોને ટેકો આપે છે.

ભારતની સુપરકમ્પ્યુટિંગ ક્ષમતાઓનું નિર્માણ

પાકની ઉપજની આગાહી કરવાથી અને રોગચાળાને ટ્રેક કરવાથી લઈને દવાની શોધને વેગ આપવા અને નદીના પૂરને કારણે અસરગ્રસ્ત વિસ્તારોની આગાહી કરવા સુધી, ઉચ્ચ-પ્રદર્શન કમ્પ્યુટિંગ રોજિંદા જીવનને અસર કરતી સામાજિક એપ્લિકેશનોને સમર્થન આપે છે. તેઓ વિશાળ ડેટાસેટ્સની પ્રક્રિયા કરવામાં મદદ કરે છે અને આબોહવા, અવકાશ, આરોગ્યસંભાળ અને એન્જિનિયરિંગમાં જટિલ સિમ્યુલેશનને સમર્થન આપે છે. તેઓ ઝડપી વિશ્લેષણને પણ સક્ષમ કરે છે અને સંશોધકોને વધુને વધુ જટિલ વૈજ્ઞાનિક પડકારોનો સામનો કરવામાં મદદ કરે છે. વૈજ્ઞાનિક શોધ અને તકનીકી નવીનતાને વેગ આપવા માટે તે આવશ્યક બની રહ્યું છે.

સુપરકમ્પ્યુટર્સ એ ઉચ્ચ-પ્રદર્શન કમ્પ્યુટિંગ સિસ્ટમ્સ છે જે અસાધારણ ગતિએ જટિલ ગણતરીઓ પર પ્રક્રિયા કરવા માટે રચાયેલ છે. તેઓ એકસાથે અનેક ગણતરીઓ કરવા માટે મોટી સંખ્યામાં પ્રોસેસરોને જોડે છે. આ સંશોધકોને વિશાળ ડેટાસેટ્સનું વિશ્લેષણ કરવા અને અત્યાધુનિક સિમ્યુલેશન્સને કાર્યક્ષમ રીતે ચલાવવા માટે સક્ષમ બનાવે છે. તેથી સુપરકોમ્પ્યુટર્સ અદ્યતન વૈજ્ઞાનિક સંશોધન અને વ્યૂહાત્મક એપ્લિકેશનો માટે મહત્વપૂર્ણ માળખાગત સુવિધા પૂરી પાડે છે.

ભારતની વધતી જતી ડિજિટલ ઇકોસિસ્ટમ અદ્યતન કમ્પ્યુટિંગ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરની માંગને વેગ આપી રહી છે. ભારત વિશ્વના લગભગ 20% ડેટાનું ઉત્પાદન કરે છે. આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ, હવામાન આગાહી અને અવકાશ સંશોધન જેવા કાર્યક્રમો માટે નોંધપાત્ર કમ્પ્યુટિંગ ક્ષમતાઓની જરૂર પડે છે. તેથી સરકાર સંશોધન સંસ્થાઓમાં સુપરકમ્પ્યુટિંગની પહોંચનો વિસ્તાર કરી રહી છે. આ પ્રયાસ સ્વદેશી ક્ષમતાઓને મજબૂત બનાવે છે અને ભારતના આત્મનિર્ભર ભારતના દ્રષ્ટિકોણને સમર્થન આપે છે.

રાષ્ટ્રીય સુપરકોમ્પ્યુટિંગ મિશન પાછળની વ્યૂહરચના

ભારતે દેશની કમ્પ્યુટિંગ ક્ષમતાઓને મજબૂત બનાવવા માટે એપ્રિલ 2015માં રાષ્ટ્રીય સુપરકોમ્પ્યુટિંગ મિશન (NSM) શરૂ કર્યું. આ મિશન લગભગ ₹4,500 કરોડના ખર્ચે શરૂ કરવામાં આવ્યું હતું. તે વિજ્ઞાન અને ટેકનોલોજી વિભાગ (DST) અને ઇલેક્ટ્રોનિક્સ અને માહિતી ટેકનોલોજી મંત્રાલય (MeitY) દ્વારા સંયુક્ત રીતે સંચાલિત છે.

આ મિશનનો ઉદ્દેશ્ય સુપરકોમ્પ્યુટિંગમાં આત્મનિર્ભરતા બનાવવા અને ભારતની ઉચ્ચ-પ્રદર્શન કમ્પ્યુટિંગ ક્ષમતાઓને મજબૂત બનાવવાનો છે. તે વૈજ્ઞાનિક અને તકનીકી ક્ષેત્રોમાં સંશોધન, વિકાસ અને સમસ્યાનું નિરાકરણ માટે સુપરકમ્પ્યુટિંગના ઉપયોગને પ્રોત્સાહન આપે છે. તે સામાજિક એપ્લિકેશનો માટે ઉકેલોના વિકાસને પણ સમર્થન આપે છે. આ મિશન ભારતમાં વૈશ્વિક સ્તરે સ્પર્ધાત્મક સુપરકોમ્પ્યુટિંગ ઇકોસિસ્ટમ સ્થાપિત કરવાનો પ્રયાસ કરે છે.

સેન્ટર ફોર ડેવલપમેન્ટ ઓફ એડવાન્સ્ડ કમ્પ્યુટિંગ (C-DAC), પુણે અને ઇન્ડિયન ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ સાયન્સ (IISc), બેંગલુરુ આ મિશનનો અમલ કરે છે. NSM સ્વદેશી સુપરકોમ્પ્યુટિંગ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર બનાવવા માટે ત્રણ સમવર્તી તબક્કાઓનો સમાવેશ કરતો 'બિલ્ડ અભિગમ' અનુસરે છે : એસેમ્બલી, ઉત્પાદન અને ડિઝાઇન અને ઉત્પાદન સપોર્ટ. આ અભિગમ સ્વદેશી ક્ષમતાઓના વિકાસ સાથે કમ્પ્યુટિંગ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરના વિસ્તરણને જોડે છે.

મિશનની વર્તમાન સ્થિતિ

NSM હેઠળ, ભારતે સુપરકમ્પ્યુટિંગમાં આત્મનિર્ભરતા પ્રાપ્ત કરવા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરતી ઇકોસિસ્ટમ સ્થાપિત કરી છે. તે સુપરકમ્પ્યુટર ડિઝાઇન, વિકાસ, ઉત્પાદન, સિસ્ટમ સોફ્ટવેર અને વિશિષ્ટ એપ્લિકેશનોને આવરી લે છે. આ વધતી જતી સ્વદેશી ક્ષમતા આયાતી તકનીકો પર નિર્ભરતા ઘટાડી શકે છે. તે ભારતના સ્થાનિક ઉચ્ચ-પ્રદર્શન કમ્પ્યુટિંગ ઇકોસિસ્ટમને પણ મજબૂત બનાવે છે.

ભારતભરની વિવિધ શૈક્ષણિક/સંશોધન સંસ્થાઓમાં 123 PFથી વધુની સંચિત ક્ષમતાવાળા કુલ 50 સુપરકમ્પ્યુટર સ્થાપિત કરવાની યોજના ધરાવે છે. આ સિસ્ટમો તેમની પ્રક્રિયા ક્ષમતાના આધારે વિવિધ ગણતરી જરૂરિયાતોને પૂર્ણ કરે છે.

PARAM  શ્રેણીનો વિકાસ

C-DAC દ્વારા વિકસિત અને 1991માં રજૂ કરાયેલ PARAM 8000, 1 ગીગાફ્લોપની ગતિ સાથે સ્વદેશી સુપરકમ્પ્યુટિંગમાં ભારતનો પ્રવેશ દર્શાવે છે. તેણે PARAM  શ્રેણીનો પાયો નાખ્યો, જે 54 ટેરાફ્લોપ્સ પર PARAM યુવા જેવી વધુને વધુ શક્તિશાળી સિસ્ટમો દ્વારા વિકસિત થઈ, જે કોમ્પ્યુટેશનલી સઘન એપ્લિકેશનોને ટેકો આપે છે. આનાથી હવામાન આગાહી, જે વાતાવરણીય પરિસ્થિતિઓની આગાહી કરે છે, અને કોમ્પ્યુટેશનલ ફ્લુઇડ ડાયનેમિક્સ, જે પ્રવાહી પ્રવાહનો અભ્યાસ કરે છે, વગેરે જેવી એપ્લિકેશનોને ટેકો મળ્યો. આ શ્રેણીએ પાછળથી સ્થાનિક સંશોધન અને આંતરરાષ્ટ્રીય તૈનાતી બંને માટે ભારતની સુપરકોમ્પ્યુટિંગ ક્ષમતાઓનો વિસ્તાર કર્યો.

કમ્પ્યુટિંગ ક્ષમતાનું વિસ્તરણ

સપ્ટેમ્બર 2026 સુધીમાં, ભારતે 68 PFની સંયુક્ત ક્ષમતા ધરાવતા 40 સુપર કમ્પ્યુટર તૈનાત કર્યા હતા. આમાં 1 PFથી વધુની 13 હાઇ-એન્ડ સિસ્ટમ્સનો સમાવેશ થાય છે. વધુમાં, 12 મિડ-રેન્જ સિસ્ટમ્સની ક્ષમતા 500 TF અને 1 PF વચ્ચે છે. અન્ય 15 સિસ્ટમ્સની ક્ષમતા 500 TF કરતાં ઓછી છે. આ મશીનો સ્થાનિક રીતે બનાવવામાં આવ્યા છે અને સમગ્ર દેશમાં કાર્યરત કરવામાં આવ્યા છે. આ મિશન માળખાગત સુવિધાઓ, એપ્લિકેશનો, સંશોધન અને વિકાસ અને માનવ સંસાધન વિકાસને આગળ વધારવાનું ચાલુ રાખે છે.

 

NSM હેઠળ સુપરકમ્પ્યુટિંગના રાષ્ટ્રીય કાર્યક્રમો

NSM હેઠળ તૈનાત સુપરકમ્પ્યુટર મોટા પાયે સિમ્યુલેશન અને ઝડપી ડેટા પ્રોસેસિંગને સપોર્ટ કરે છે, જે વિવિધ ક્ષેત્રોમાં રાષ્ટ્રીય એપ્લિકેશનોને સક્ષમ બનાવે છે.

1. જીનોમિક્સ અને ડ્રગ ડિસ્કવરી પ્લેટફોર્મ: તે દવાઓ શોધવા અને તેનું પરીક્ષણ કરવામાં મદદ કરવા માટે મોટા પરમાણુઓના સમૂહનો અભ્યાસ કરે છે. તેનો ઉપયોગ કોવિડ-19 દરમિયાન હાલની દવાઓની તપાસ કરવા અને હૃદયના જોખમ જેવી આડઅસરોની આગાહી કરવા માટે કરવામાં આવ્યો હતો.
2. શહેરી પર્યાવરણ નિર્ણય સહાય પ્રણાલી: તે હવામાન અને વાયુ પ્રદૂષણને ટ્રેક કરવા માટે વિગતવાર મોડેલનો ઉપયોગ કરે છે. તે ભારે વરસાદ અને પ્રદૂષણની આગાહી કરે છે જેથી શહેરો તૈયાર રહી શકે અને નુકસાન ઘટાડી શકે.
3. સિસ્મિક ઇમેજિંગ સ્યુટ: તેનો ઉદ્દેશ્ય સપાટીના માળખાને મેપ કરવા માટે અદ્યતન અલ્ગોરિધમનો ઉપયોગ કરીને તેલ અને ગેસ સંશોધનને સુધારવાનો છે. તેનું પ્રદર્શન વાણિજ્યિક સિસ્મિક ઇમેજિંગ સાધનો સાથે મેળ ખાય છે.
4. નદીના તટપ્રદેશો માટે પૂરની આગાહી માટે પ્રારંભિક ચેતવણી પ્રણાલી: તે ડેટા વિશ્લેષણ અને આગાહી મોડેલોનો ઉપયોગ કરીને પૂરની આગાહી 2 દિવસ અગાઉથી કરે છે. તેનો ઉપયોગ મહાનદી નદીના તટપ્રદેશ માટે સમુદાયો અને માળખાગત સુવિધાઓના રક્ષણ માટે થઈ રહ્યો છે.
5. ફોરેસ્ટ ફાયર સ્પ્રેડ મોડેલ: તે સેટેલાઇટ રિમોટ સેન્સિંગને કોમ્પ્યુટેશનલ મોડેલ સાથે જોડીને આગાહી કરે છે કે જંગલની આગ કેવી રીતે ફેલાશે. HPC સિસ્ટમનો ઉપયોગ કરીને સિક્કિમ હિમાલય જેવા પ્રદેશોમાં તેનું પરીક્ષણ કરવામાં આવ્યું છે.
6. મટીરિયલ સાયન્સ અને કોમ્પ્યુટેશનલ કેમિસ્ટ્રી એપ્લિકેશન્સ: તે એક એવો સ્યુટ પૂરો પાડે છે જે અણુઓ, પરમાણુઓ અને એલોયના સિમ્યુલેશનને મંજૂરી આપે છે. આ તેમના વર્તનના અભ્યાસને સરળ બનાવે છે.

આ એપ્લિકેશનો દર્શાવે છે કે કેવી રીતે ભારતનું વિકસતું HPC ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર સંશોધનને મજબૂત બનાવી રહ્યું છે, પુરાવા-આધારિત નિર્ણય લેવાને સમર્થન આપી રહ્યું છે અને આરોગ્ય, પર્યાવરણ, ઊર્જા અને અદ્યતન વિજ્ઞાનમાં જટિલ પડકારોનો સામનો કરી રહ્યું છે.

સિદ્ધિઓ: NSM હેઠળ વિકસિત સ્વદેશી ઘટકો

NSM હેઠળ, સુપરકમ્પ્યુટિંગમાં આત્મનિર્ભરતા પ્રાપ્ત કરવાના કેન્દ્રિત ધ્યેય સાથે એક સંપૂર્ણ ઇકોસિસ્ટમ સ્થાપિત કરવામાં આવી છે. તેમાં, અન્ય બાબતોની સાથે, મહત્વપૂર્ણ સુપરકમ્પ્યુટિંગ પેટા-ઘટકોની ડિઝાઇન, વિકાસ અને ઉત્પાદનનો સમાવેશ થાય છે, જે નીચે મુજબ છે:

1. રુદ્ર સર્વર્સ શ્રેણી: તે એક મુખ્ય સુપરકમ્પ્યુટિંગ ઘટક છે. તે જટિલ ગણતરીઓ, સિમ્યુલેશન અને AI વર્કલોડ ચલાવવા માટે જરૂરી પ્રોસેસિંગ પાવર પૂરો પાડે છે. તેને C-DAC દ્વારા સ્વદેશી રીતે ડિઝાઇન અને વિકસાવવામાં આવ્યું છે, તેની ટેકનોલોજી ઉત્પાદન માટે ભારતીય ઇલેક્ટ્રોનિક્સ મેન્યુફેક્ચરિંગ સર્વિસીસ (EMS) ભાગીદારોને ટ્રાન્સફર કરવામાં આવી છે.

પરમ રુદ્ર શ્રેણી: સ્વદેશી સુપરકોમ્પ્યુટિંગને આગળ વધારવું

NSMનો એક મુખ્ય સીમાચિહ્નરૂપ PARAM રુદ્ર સુપરકમ્પ્યુટર્સનો વિકાસ છે, જે સ્વદેશી રીતે ડિઝાઇન અને ઉત્પાદિત રુદ્ર સર્વર્સ અને સ્વદેશી સિસ્ટમ સોફ્ટવેર સ્ટેકનો ઉપયોગ કરીને બનાવવામાં આવ્યા છે. તેઓ ખગોળશાસ્ત્ર, ભૌતિક વિજ્ઞાન, અણુ ભૌતિકશાસ્ત્ર અને પૃથ્વી વિજ્ઞાનમાં અદ્યતન સંશોધન જેવા વિશાળ શ્રેણીના કાર્યક્રમોને સમર્થન આપે છે. સપ્ટેમ્બર 2026 સુધીમાં, PARAM રુદ્ર સુપરકોમ્પ્યુટર્સમાં 6,000 રુદ્ર સર્વર્સ તૈનાત કરવામાં આવ્યા હતા, અને બીજા 1,500 સર્વર્સ ઉત્પાદન હેઠળ છે.

1. હાઇ-સ્પીડ ઇન્ટરકનેક્ટ નેટવર્ક : કમ્પ્યુટર નોડ્સ વચ્ચે એક હાઇ-સ્પીડ ઇન્ટર-કોમ્યુનિકેશન નેટવર્ક વિકસાવવામાં આવ્યું છે અને તેનું પરીક્ષણ કરવામાં આવ્યું છે, જે 100 Gbps અને 200 Gbpsની ઝડપે છે. તે કમ્પ્યુટિંગ નોડ્સ વચ્ચે ડેટા ટ્રાન્સફર અને કોમ્યુનિકેશનને વધારે છે, જે ભારતની સુપરકોમ્પ્યુટિંગ ક્ષમતાઓને મજબૂત બનાવે છે.
2. સ્વદેશી ઠંડક ટેકનોલોજી: ઠંડક ટેકનોલોજી સ્વદેશી રીતે વિકસાવવામાં આવી છે અને તેનું પ્રદર્શન કરવામાં આવ્યું છે અને તે હવે ઉપયોગમાં લેવાના તબક્કામાં છે. તે ઉચ્ચ-પ્રદર્શન કમ્પ્યુટિંગ સિસ્ટમ્સના કાર્યકારી તાપમાનને જાળવવા અને વધુ સારી શક્તિ કાર્યક્ષમતા માટે મહત્વપૂર્ણ છે.
3. હાઇ પર્ફોર્મન્સ કમ્પ્યુટિંગ (HPC) સિસ્ટમ સોફ્ટવેર: એક સંપૂર્ણ HPC સિસ્ટમ સોફ્ટવેર સ્ટેક વિકસાવવામાં આવ્યો છે અને સુપરકોમ્પ્યુટિંગ સિસ્ટમ્સ સાથે સંકલિત કરવામાં આવ્યો છે જેથી તેમના કાર્યક્ષમ સંચાલન અને સંચાલનને ટેકો મળે.
4. PARAM Shavak: તે એક સુપરકોમ્પ્યુટિંગ-ઇન-એ-બોક્સ છે જે ભારતમાં એન્જિનિયરિંગ કોલેજો અને યુનિવર્સિટીઓમાં વિદ્યાર્થીઓ અને સંશોધકોની HPC અને AI કમ્પ્યુટિંગ જરૂરિયાતોને પૂર્ણ કરવા માટે ડિઝાઇન, વિકસિત અને ઉત્પાદિત કરવામાં આવ્યું છે.
5. રાષ્ટ્રીય જરૂરિયાતો માટે HPC એપ્લિકેશનો: HPC એપ્લિકેશનો જીનોમિક્સ અને ડ્રગ શોધ જેવા ક્ષેત્રોમાં વિકસાવવામાં આવી છે અને ઉપયોગમાં લેવામાં આવી છે. આ એપ્લિકેશનો ભારત હવામાન વિભાગ (IMD), કેન્દ્રીય જળ આયોગ (CWC), કેન્દ્રીય પ્રદૂષણ નિયંત્રણ બોર્ડ (CPCB) અને આયુષ મંત્રાલય સહિત સંસ્થાઓને ટેકો આપે છે.

મુખ્ય કમ્પ્યુટિંગ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરથી લઈને રાષ્ટ્રીય જરૂરિયાતોને સંબોધતી એપ્લિકેશનો સુધી, NSM દેશમાં અદ્યતન કમ્પ્યુટિંગ તકનીકો વિકસાવવા અને તેનો ઉપયોગ કરવાની ભારતની ક્ષમતાને વિસ્તૃત કરી રહ્યું છે.

ભારતમાં ઉચ્ચ-પ્રદર્શન કમ્પ્યુટિંગ માટે કુશળ કાર્યબળનું નિર્માણ

સુપરકોમ્પ્યુટિંગ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરની પહોંચ વિસ્તરતી જાય છે તેમ, NSM આ સંસાધનોનો અસરકારક રીતે ઉપયોગ કરવા માટે જરૂરી કુશળતા પણ વિકસાવી રહ્યું છે. NSM ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરે 400 થી વધુ સંસ્થાઓમાં 16,000 થી વધુ સંશોધકો (2,900 થી વધુ પીએચડી વિદ્વાનો સહિત) ને ટેકો આપ્યો છે. સપ્ટેમ્બર 2026 સુધીમાં, આ સિસ્ટમો 15 મિલિયનથી વધુ કમ્પ્યુટ જોબ્સ (જટિલ કાર્યો અથવા સુપરકોમ્પ્યુટરને સોંપેલ સિમ્યુલેશન) પૂર્ણ કરી લેશે અને 1,990 થી વધુ સંશોધન પ્રકાશનોમાં ફાળો આપશે.

કુશળ વપરાશકર્તા આધારને વધુ વિસ્તૃત કરવા માટે, મિશને તાલીમ અને શીખવાની પહેલોની શ્રેણી વિકસાવી છે:

• HPC અને ડીપ લર્નિંગ જાગૃતિ કાર્યક્રમો: વિદ્યાર્થીઓ, સંશોધકો અને ફેકલ્ટીઓને હાઇ-પર્ફોર્મન્સ કમ્પ્યુટિંગ (HPC) અને ડીપ લર્નિંગ (DL)નો પરિચય કરાવવા માટે NSM સંસ્થાઓ સાથે સમગ્ર ભારતમાં વર્કશોપ યોજવામાં આવે છે.
• હેકાથોન્સ અને બુટકેમ્પ્સ: HPC અને DL હેકાથોન્સ અને બુટકેમ્પ્સ વ્યવહારુ અનુભવ પ્રદાન કરે છે અને HPC, આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) અને જનરેટિવ AIમાં સમસ્યાનું નિરાકરણ લાવવા માટે પ્રોત્સાહિત કરે છે.
• ફેકલ્ટી વિકાસ અને ગુણવત્તા સુધારણા કાર્યક્રમો: ઓલ-ઇન્ડિયા કાઉન્સિલ ફોર ટેકનિકલ એજ્યુકેશન (AICTE) ના સહયોગથી, કમ્પ્યુટર વિજ્ઞાન સિવાયના શિક્ષકો સહિત ફેકલ્ટીઓને HPC, AI, મશીન લર્નિંગ (ML) અને DL માં તાલીમ આપવામાં આવે છે.
• EduHPC વર્કશોપ: વાર્ષિક વર્કશોપ ભારતભરની સંસ્થાઓના ફેકલ્ટીઓને HPC માં વ્યાપક તાલીમ પૂરી પાડે છે.
• હાઇ-પર્ફોર્મન્સ સાયન્ટિફિક કમ્પ્યુટિંગ કોર્સ: નેશનલ પ્રોગ્રામ ઓન ટેકનોલોજી એન્હાન્સ્ડ લર્નિંગ (NPTEL) હેઠળ, SWAYAM પ્લેટફોર્મ પર એક સ્ટ્રક્ચર્ડ કોર્સ, શીખનારાઓને HPC માં મજબૂત પાયો બનાવવામાં મદદ કરે છે.
• HPC શિક્ષા પોર્ટલ: આ પોર્ટલ HPC સંસાધનો, રેકોર્ડ કરેલા વ્યાખ્યાનો અને શિક્ષણ સામગ્રીની ઍક્સેસ પ્રદાન કરે છે, જે વિદ્યાર્થીઓ અને શિક્ષકોને વ્યવહારુ અનુભવ મેળવવા માટે સક્ષમ બનાવે છે.
• NSM યુઝર્સ ફોરમ: આ ફોરમ NSM સાઇટ્સના વપરાશકર્તાઓને ટેકનિકલ સમસ્યાઓની ચર્ચા કરવા, પ્રશ્નોનું નિરાકરણ લાવવા અને જ્ઞાન અને શ્રેષ્ઠ પ્રથાઓ શેર કરવા માટે એક પ્લેટફોર્મ પૂરું પાડે છે.

નેશનલ નોલેજ નેટવર્ક (NKN)

NKN રાષ્ટ્રીય સુપરકમ્પ્યુટિંગ મિશન હેઠળ ભારતના સુપરકમ્પ્યુટિંગ ઇકોસિસ્ટમની કરોડરજ્જુ તરીકે સેવા આપે છે. તે હાઇ-સ્પીડ રાષ્ટ્રીય નેટવર્ક દ્વારા શૈક્ષણિક અને સંશોધન સંસ્થાઓમાં સુપરકમ્પ્યુટિંગ સુવિધાઓને જોડે છે. આ સંશોધકો અને સંસ્થાઓને અદ્યતન કમ્પ્યુટિંગ સંસાધનો ઍક્સેસ કરવા અને ભૌગોલિક સીમાઓ પાર સહયોગ કરવા સક્ષમ બનાવે છે. નેટવર્ક કમ્પ્યુટેશનલ સંસાધનો, સંશોધન ક્ષમતાઓ અને વૈજ્ઞાનિક જ્ઞાનની વહેંચણીને મજબૂત બનાવે છે. આ કનેક્ટેડ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર દ્વારા, મિશન સમગ્ર ભારતમાં હાઇ-પર્ફોર્મન્સ કમ્પ્યુટિંગની ઍક્સેસનો વિસ્તાર કરી રહ્યું છે.

આ પહેલો વિશિષ્ટ કમ્પ્યુટિંગ સંસ્થાઓથી આગળ વધીને HPC કૌશલ્યોનો વિસ્તાર કરી રહી છે અને અદ્યતન કમ્પ્યુટિંગનો ઉપયોગ કરવા માટે સજ્જ વ્યાપક કાર્યબળનું નિર્માણ કરી રહી છે.

આગળ વધો

ભારતનું સુપરકમ્પ્યુટિંગ ઇકોસિસ્ટમ કમ્પ્યુટિંગ ક્ષમતામાં વધારો કરીને, દેશમાં વધુ અદ્યતન ટેકનોલોજીઓ વિકસાવીને અને સંશોધકો, શિક્ષણવિદો અને ઉદ્યોગ માટે ઉચ્ચ-પ્રદર્શન કમ્પ્યુટિંગ (HPC) ને વધુ સુલભ બનાવીને નોંધપાત્ર રીતે વિકાસ પામવા માટે તૈયાર છે. આ મિશનનું ધ્યાન ઝડપી, ઉર્જા-કાર્યક્ષમ અને વિશ્વસનીય સિસ્ટમો બનાવવા, ભારતીય હાર્ડવેર અને સોફ્ટવેર ક્ષમતાઓને મજબૂત બનાવવા અને કુશળ વ્યાવસાયિકો વિકસાવવા પર રહેશે. આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) અને HPCનું વધુ એકીકરણ હવામાન અને આબોહવા, આરોગ્યસંભાળ, કૃષિ, ઉર્જા, દવા શોધ, એન્જિનિયરિંગ અને વૈજ્ઞાનિક સંશોધન જેવા ક્ષેત્રોમાં મહત્વપૂર્ણ પડકારોનો સામનો કરવામાં મદદ કરશે. સરકાર, શિક્ષણવિદો, ઉદ્યોગ, સ્ટાર્ટઅપ્સ અને સંશોધન સંસ્થાઓને એકસાથે લાવીને, ભારત અદ્યતન કમ્પ્યુટિંગને વ્યવહારુ ઉકેલોમાં ફેરવી શકે છે, નવીનતા અને આર્થિક વૃદ્ધિને વેગ આપી શકે છે અને એક સુરક્ષિત, ટકાઉ અને આત્મનિર્ભર સુપરકોમ્પ્યુટિંગ ઇકોસિસ્ટમ બનાવી શકે છે.

સંદર્ભ

વિજ્ઞાન અને ટેકનોલોજી વિભાગ

• https://nsmindia.in/applications/
• https://dst.gov.in/national-supercomputing-mission-1
• https://dst.gov.in/pm-launches-country-1st-indigenously-build-supercomputer
• https://www.pib.gov.in/PressReleaseDetail.aspx?PRID=1709875®=3&lang=1
• https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2212885®=48&lang=2
• https://www.pib.gov.in/PressReleaseIframePage.aspx?PRID=2201437®=48&lang=2
• https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2198307®=48&lang=2
• https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2198307®=48&lang=2
• https://dst.gov.in/sites/default/files/NSM%20Achievements%20book%20design%2016725.pdf

 

ઇલેક્ટ્રોનિક્સ અને આઇટી મંત્રાલય

• https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2158517®=48&lang=2
• https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=1926942&lang=2®=48
• https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2212879®=48&lang=2
• https://www.pib.gov.in/PressReleaseDetail.aspx?PRID=2201437®=3&lang=1
• https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2201437®=3&lang=2

સેન્ટર ફોર ડેવલપમેન્ટ ઓફ એડવાન્સ્ડ કમ્પ્યુટિંગ

183. https://www.cdac.in/index.aspx?id=hpc_ss_supercomputing_systems

પીડીએફ જોવા માટે અહીં ક્લિક કરો

પીઆઈબી સંશોધન

 

SM/BS/GP/JT

 

સોશિયલ મીડિયા પર અમને ફોલો કરો :  @PIBAhmedabad    /pibahmedabad1964    /pibahmedabad