પોસ્ટેડ ઓન:
25 SEP 2026 4:12PM by PIB Ahmedabad
એક તાલીમબદ્ધ, ટેકનોલોજી-સક્ષમ અને વ્યાવસાયિક રીતે સક્ષમ ખાનગી સુરક્ષા ક્ષેત્ર માટે માનનીય કેન્દ્રીય ગૃહમંત્રી શ્રી અમિત શાહના વિઝનને અનુરૂપ, જે પ્રતિભાવની અસરકારક પ્રથમ હરોળ તરીકે સેવા આપી શકે અને જાહેર સુરક્ષા સંસ્થાઓને પૂરક બનાવી શકે, રાષ્ટ્રીય રક્ષા યુનિવર્સિટી (RRU) અને સેન્ટ્રલ એસોસિએશન ઓફ પ્રાઇવેટ સિક્યુરિટી ઇન્ડસ્ટ્રી (CAPSI) એ ભારતના નિયમનકારી, ઓપરેશનલ અને તકનીકી જરૂરિયાતોને અનુરૂપ પ્રસ્તાવિત "ભારત ગોલ્ડ સ્ટાન્ડર્ડ" પર કેન્દ્રિત, ખાનગી સુરક્ષા વ્યાવસાયિકોની તાલીમ, મૂલ્યાંકન અને વ્યાવસાયિક પ્રમાણપત્ર માટે સ્વદેશી માળખું વિકસાવવા માટે સામંજસ્ય કરાર (MoU) પર હસ્તાક્ષર કર્યા છે.
_20260925161736_8b06d9.jpeg)
વ્યાવસાયિક ધોરણો માટે એકેડેમિયા-ઉદ્યોગ ભાગીદારી
આ MoU RRU ની શૈક્ષણિક, તાલીમ, સંશોધન, સિમ્યુલેશન અને મૂલ્યાંકન ક્ષમતાઓને CAPSI ના ઉદ્યોગ નેટવર્ક અને ઓપરેશનલ જરૂરિયાતોની સમજ સાથે એકસાથે લાવે છે, તાલીમ આપતી સંસ્થા અને રોજગાર આપતા ઉદ્યોગને સમાન ધોરણો-વિકાસ માળખામાં મૂકે છે. ગાંધીનગરમાં RRU કેમ્પસ ખાતે હસ્તાક્ષર સમારોહ દરમિયાન, વાઇસ ચાન્સેલર પ્રો. બિમલ એન. પટેલે ભારતમાં ખાનગી સુરક્ષાના વ્યાવસાયિકીકરણની વ્યાપક દિશા પર CAPSI પ્રતિનિધિમંડળ સાથે વાર્તાલાપ કર્યો હતો. RRU પક્ષે SICSM ના ડિરેક્ટર શ્રી નિમેશ દવે અને કોઓર્ડિનેટર લેફ્ટનન્ટ કર્નલ બી. એસ. રાવ તથા યુનિવર્સિટીના અન્ય પ્રતિનિધિઓ ઉપસ્થિત રહ્યા હતા.
CAPSI ના પ્રતિનિધિમંડળનું નેતૃત્વ CAPSI ના ચેરમેન કુંવર વિક્રમ સિંહે કર્યું હતું અને તેમાં શ્રી મહેશ શર્મા, સેક્રેટરી જનરલ, CAPSI; શ્રી અનિલ પુરી, રાષ્ટ્રીય ઉપપ્રમુખ, CAPSI; શ્રી વી. વી. કટ્ટી, પ્રમુખ, CAPSI; કર્નલ એ. કે. સિંહ, સીઓઓ, SSSDC; ડૉ. શીતલ નાયર, પ્રમુખ, CAPSI ગુજરાત ચેપ્ટર; ડૉ. આર. કે. ત્યાગી અને શ્રી આર. પી. ચૌહાણ, રાષ્ટ્રીય ઉપપ્રમુખ, CAPSI; શ્રી સંજીવ ભારદ્વાજ, રાષ્ટ્રીય સચિવ (સુધારા), CAPSI; શ્રી અનિલ રાય, માનદ સચિવ, SAG; શ્રી રાજેશ પિલ્લાઈ, જનરલ સેક્રેટરી, CAPSI ગુજરાત; શ્રી આઈ. પી. સિંહ, વાઇસ પ્રેસિડેન્ટ, CAPSI ગુજરાત; શ્રી રાજેશ યાદવ, ડેપ્યુટી જનરલ સેક્રેટરી, CAPSI ગુજરાત; અને શ્રી આર. કે. ચતુર્વેદી, ટ્રેઝરર, SAG નો સમાવેશ થતો હતો.

RRU નું એડવાન્સ્ડ સિક્યુરિટી સ્કિલ્સ ટ્રેનિંગ સેન્ટર: જ્યાં ધોરણ ક્ષમતા બને છે
આ પહેલ માટેનું સંસ્થાકીય એન્જિન RRU નું એડવાન્સ્ડ સિક્યુરિટી સ્કિલ્સ ટ્રેનિંગ સેન્ટર હશે, જેને યુવા નવોદિતો, પ્રગતિ ઇચ્છતા કાર્યરત સુરક્ષા કર્મચારીઓ, નાગરિક સુરક્ષામાં સંક્રમણ કરી રહેલા ભૂતપૂર્વ સૈનિકો અને ભૂતપૂર્વ પોલીસ કર્મચારીઓ, ખાનગી સુરક્ષા એજન્સીના માલિકો અને મેનેજરો તથા જોખમ, પાલન (કમ્પ્લાયન્સ) અને ફેસિલિટી મેનેજમેન્ટમાં કામ કરતા વ્યાવસાયિકો માટે ઉદ્યોગ-અનુરૂપ મંચ તરીકે કલ્પના કરવામાં આવી છે. આ કેન્દ્ર સિમ્યુલેશન, પ્રયોગશાળા એક્સપોઝર, પરિસ્થિતિ-આધારિત શિક્ષણ અને શારીરિક સજ્જતા સાથે કાનૂની અને ઓપરેશનલ પાયાને જોડીને તાલીમને પરંપરાગત વર્ગખંડના શિક્ષણથી આગળ લઈ જાય છે. તેની તાલીમ ઇકોસિસ્ટમમાં ડ્રાઇવિંગ અને ફાયરિંગ સિમ્યુલેટર, OSINT અને ટેકનોલોજી લેબોરેટરી, ડ્રોન તાલીમ, K9 એક્સપોઝર, દરિયાઈ-સુરક્ષા સુવિધાઓ, એક સમર્પિત પ્રાઇવેટ સિક્યુરિટી લેબ, મૂટ-કોર્ટ એક્સપોઝર અને માનવ-પ્રદર્શન ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરનો સમાવેશ થાય છે.
આ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર ખાનગી સુરક્ષા તાલીમને તે વાતાવરણને પ્રતિબિંબિત કરવા માટે સક્ષમ બનાવે છે જેમાં સુરક્ષા હવે વાસ્તવમાં પૂરી પાડવામાં આવે છે. શારીરિક ચોકીદારી (ફિઝિકલ ગાર્ડિંગ) વધુને વધુ CCTV એનાલિટિક્સ, ઇલેક્ટ્રોનિક એક્સેસ કંટ્રોલ, એલાર્મ સિસ્ટમ્સ, ડ્રોન, ડિજિટલ કમ્યુનિકેશન્સ અને AI-સક્ષમ મંચો સાથે સંકલિત થઈ રહી છે. તદનુસાર, આ માળખું ટેકનોલોજી સાક્ષરતાને મુખ્ય વ્યાવસાયિક યોગ્યતા તરીકે ગણશે, જે કર્મચારીઓને પરંપરાગત રક્ષણ કાર્યો સુધી મર્યાદિત રહેવાને બદલે અટકાવ, શોધ, રિપોર્ટિંગ, એસ્કેલેશન અને પ્રથમ પ્રતિભાવમાં ક્ષમતા વિકસાવવા માટે સક્ષમ બનાવશે.
_20260925161839_252068.jpeg)
રોજગારથી વ્યાવસાયિક વ્યવસાય સુધી
સ્કિલ સેન્ટરનું મહત્વ માત્ર તે કેટલા લોકોને તાલીમ આપી શકે છે તેમાં નથી, પરંતુ વ્યક્તિગત સુરક્ષા કર્મચારીની આસપાસ તે જે વ્યાવસાયિક આર્કિટેક્ચર બનાવવાનું લક્ષ્ય રાખે છે તેમાં રહેલું છે. પ્રસ્તાવિત પ્રણાલી તાલીમને વ્યવહારુ મૂલ્યાંકન અને પ્રમાણપત્ર સાથે જોડવા માગે છે જેથી કોર્સમાં હાજરીથી અનુમાન લગાવવાને બદલે ક્ષમતાનું પ્રદર્શન થાય. તે કર્મચારીઓને એન્ટ્રી-લેવલ ગાર્ડિંગ અને સાઇટ ફરજોમાંથી સુપરવાઇઝરી હોદ્દા, K9, ડ્રોન, OSINT અને ટેકનોલોજી-સક્ષમ સુરક્ષા જેવા ક્ષેત્રોમાં વિશિષ્ટ કાર્યો, અને આખરે સંચાલકીય, સલાહકાર અને સાહસિક ભૂમિકાઓ સુધી પ્રગતિ કરવા સક્ષમ બનાવી શકે છે. ટ્રેનર્સની તાલીમ, એક્ઝિક્યુટિવ એજ્યુકેશન અને સતત વ્યાવસાયિક વિકાસ, બદલામાં, આ ક્ષમતાઓને દેશભરની ખાનગી સુરક્ષા સંસ્થાઓમાં લઈ જઈ શકે છે.

પરિણામ એક સ્પષ્ટ વ્યાવસાયિક પ્રગતિ છે:
ડિપ્લોયમેન્ટ → કૌશલ્ય → મૂલ્યાંકન → પ્રમાણપત્ર → વિશેષજ્ઞતા → વ્યાવસાયિક ગતિશીલતા.
કર્મચારીઓ માટે, આ નોકરીમાંથી કારકિર્દી તરફનો માર્ગ બનાવે છે. નોકરીદાતાઓ માટે, તે લોકોને જવાબદારીઓ સાથે સરખાવવા માટે વધુ વિશ્વસનીય આધાર પૂરો પાડે છે. સુરક્ષા ઇકોસિસ્ટમ માટે, તે કાર્યબળની સંભાવના ઊભી કરે છે જે ઉત્તરોત્તર તાલીમબદ્ધ, મૂલ્યાંકન કરેલ, વિશિષ્ટ અને ટેકનોલોજી-સક્ષમ છે.
વર્કફોર્સ સ્કેલથી રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા ક્ષમતા સુધી
મોટી તક આ ક્ષેત્રના વિશાળ પાયામાં રહેલી છે. CAPSI ભારતની ખાનગી સુરક્ષા વર્કફોર્સને આશરે 10 મિલિયન (1 કરોડ) કર્મચારીઓ તરીકે વર્ણવે છે, જે ઔદ્યોગિક સુવિધાઓ, નાણાંકીય સંસ્થાઓ, કોર્પોરેટ સ્થાપનો, હોસ્પિટલો, શૈક્ષણિક કેમ્પસ, લોજિસ્ટિક્સ નેટવર્ક અને અન્ય જાહેર-સન્મુખ જગ્યાઓ પર તૈનાત છે. આ પાયા પર, વ્યાવસાયિક ક્ષમતા, પ્રાથમિક પ્રતિભાવ ક્ષમતા, તકનીકી સાક્ષરતા અને સુપરવાઇઝરી ધોરણોમાં ક્રમિક સુધારાઓ પણ ખાનગી સુરક્ષા ઉદ્યોગની બહાર પણ અસરો પેદા કરી શકે છે.
તેથી ભારત ગોલ્ડ સ્ટાન્ડર્ડની કલ્પના માત્ર બીજા પ્રમાણપત્ર તરીકે કરવામાં આવી નથી, પરંતુ વ્યાખ્યાયિત વ્યાવસાયિક યોગ્યતાઓ, સંરચિત અભ્યાસક્રમો, લાયક તાલીમદાતાઓ, વ્યવહારુ શિક્ષણ, વિશ્વસનીય મૂલ્યાંકન, વ્યાવસાયિક પ્રમાણપત્ર અને સતત શિક્ષણ ધરાવતા ભારતીય વ્યાવસાયિક ઇકોસિસ્ટમ તરીકે કરવામાં આવી છે — જે બદલાતી ટેકનોલોજીઓ, જોખમો અને ઓપરેટિંગ વાતાવરણ સાથે વિકસિત થવામાં સક્ષમ છે.
આ ભાગીદારી દ્વારા, RRU અને CAPSI ભારતના ખાનગી સુરક્ષા ક્ષેત્રના વ્યાપક પરિવર્તનને આગળ વધારવા માંગે છે: ગાર્ડિંગથી વ્યાવસાયિક સુરક્ષા સુધી; હાજરી-આધારિત તાલીમથી મૂલ્યાંકન કરેલ ક્ષમતા સુધી; મેનપાવર ડિપ્લોયમેન્ટથી ટેકનોલોજી-સક્ષમ ક્ષમતા સુધી; અલગ-અલગ રોજગારથી સંરચિત વ્યાવસાયિક ગતિશીલતા સુધી; અને બાહ્ય બેન્ચમાર્ક પર નિર્ભરતાથી રાષ્ટ્રીય અને, આખરે, વૈશ્વિક સુસંગતતા મેળવવા માટે સક્ષમ ભારતીય ધોરણ સુધી.
ભારતનો પાયો, ભારતની સુરક્ષા જરૂરિયાતો, ભારતનું વ્યાવસાયિક ધોરણ.