ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਖੇਤਰ (ਐੱਨਸੀਆਰ) ਵਿੱਚ ਉਦਯੋਗਿਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਤੋਂ ਹਵਾ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਦੇ ਆਪਣੇ ਨਿਰੰਤਰ ਯਤਨਾਂ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ, ਐੱਨਸੀਆਰ  ਅਤੇ ਨਾਲ ਲੱਗਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹਵਾ ਗੁਣਵੱਤਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਕਮਿਸ਼ਨ (ਸੀਏਕਿਊਐੱਮ) ਨੇ 03.09.2026 ਨੂੰ ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ ਨੂਹ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਉਦਯੋਗਿਕ ਨਿਰੀਖਣ ਮੁਹਿੰਮ ਚਲਾਈ।

ਇਸ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਨਿਰੀਖਣ ਮੁਹਿੰਮ ਲਈ ਸੀਏਕਿਊਐੱਮ ਦੇ ਅੱਠ ਫਲਾਇੰਗ ਸਕੁਐਡ, ਹਰਿਆਣਾ ਰਾਜ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਕੰਟਰੋਲ ਬੋਰਡ (HSPCB) ਅਤੇ ਰਾਜ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਤਾਇਨਾਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ। ਟੀਮਾਂ ਨੇ ਲਾਗੂ ਵਾਤਾਵਰਣ ਨਿਯਮਾਂ ਅਤੇ ਸੰਚਾਲਨ ਲਈ ਸਹਿਮਤੀ (CTO) ਦੇ ਤਹਿਤ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਸ਼ਰਤਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕਰਨ ਲਈ ਨੂਹ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ 35 ਉਦਯੋਗਿਕ ਇਕਾਈਆਂ/ਪਰਿਸਰਾਂ ਦਾ ਨਿਰੀਖਣ ਕੀਤਾ।

ਨਿਰੀਖਣ ਮੁਹਿੰਮ ਵਿੱਚ ਗੈਰ-ਪਾਲਣਾ ਦੇ ਕਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮਾਮਲੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਏ। ਨਿਰੀਖਣ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ 35 ਯੂਨਿਟਾਂ ਵਿੱਚੋਂ, 17 ਯੂਨਿਟਾਂ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀਆਂ ਪਾਈਆਂ ਗਈਆਂ, 11 ਯੂਨਿਟਾਂ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦੀਆਂ ਪਾਈਆਂ ਗਈਆਂ, ਅਤੇ 7 ਯੂਨਿਟਾਂ ਨਿਰੀਖਣ ਸਮੇਂ ਬੰਦ/ਗੈਰ-ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਪਾਈਆਂ ਗਈਆਂ। 11 ਪਾਲਣਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਯੂਨਿਟਾਂ ਵਿੱਚੋਂ, 10 ਯੂਨਿਟਾਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦੀਆਂ ਪਾਈਆਂ ਗਈਆਂ, ਜਦੋਂ ਕਿ 1 ਯੂਨਿਟ ਸੁਧਾਰ ਲਈ ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ਾਂ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਪਾਈ ਗਈ।

ਨਿਰੀਖਣ ਦੌਰਾਨ, ਹਵਾ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਘਟਾਉਣ ਦੇ ਉਪਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਕਈ ਉਲੰਘਣਾਵਾਂ ਵੇਖੀਆਂ ਗਈਆਂ। ਕੁਝ ਯੂਨਿਟਾਂ 'ਤੇ ਗਿੱਲੇ ਸਕ੍ਰਬਰ ਨੁਕਸਦਾਰ ਜਾਂ ਅਢੁਕਵੇਂ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਪਾਏ ਗਏ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲੀਕੇਜ ਅਤੇ ਅਢੁਕਵੇਂ ਪਾਣੀ ਦੇ ਪ੍ਰਵਾਹ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਗੈਰ-ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਜਾਂ ਮਾੜੀ ਦੇਖਭਾਲ ਵਾਲੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਸਟੈਟਿਕ ਪ੍ਰੀਸੀਪੀਟੇਟਰ (ESP) ਸਿਸਟਮ ਵੀ ਦੇਖੇ ਗਏ। ਕੁਝ ਯੂਨਿਟਾਂ ਵਿੱਚ, ਅਢੁਕਵੇਂ ਸਟੈਕ/ਚਿਮਨੀ ਪ੍ਰਬੰਧ ਅਤੇ ਬਾਇਲਰਾਂ/ਥਰਮਿਕ ਤਰਲ ਹੀਟਰਾਂ ਲਈ ਅਢੁੱਕਵੇਂ ਸਟੈਕ ਉਚਾਈ ਦੇਖੀ ਗਈ।

ਨਿਰੀਖਣ ਟੀਮਾਂ ਨੂੰ ਉੱਡਦੀ ਧੂੜ ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਨ ਲਈ ਨਾਕਾਫ਼ੀ ਉਪਾਵਾਂ ਦੇ ਕਈ ਮਾਮਲੇ ਵੀ ਮਿਲੇ। ਕਨਵੇਅਰ ਬੈਲਟਾਂ ਨੂੰ ਢੁਕਵੇਂ ਢੱਕਣ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਪਾਇਆ ਗਿਆ, ਪਾਣੀ ਦੇ ਛਿੜਕਾਅ ਅਤੇ ਧੂੜ ਨੂੰ ਦਬਾਉਣ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧ ਨਾਕਾਫ਼ੀ ਸਨ, ਸੀਮਾ ਵਿੰਡਬ੍ਰੇਕਰ ਨਾਕਾਫ਼ੀ ਸਨ ਅਤੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸੜਕਾਂ ਕੱਚੀਆਂ ਪਾਈਆਂ ਗਈਆਂ, ਜਿਸਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਧੂੜ ਉਡਦੀ ਸੀ। ਕੁਝ ਯੂਨਿਟਾਂ 'ਤੇ ਗੈਰ-ਅਨੁਕੂਲ ਡੀਜੀ ਸੈੱਟ ਵੀ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਪਾਏ ਗਏ।

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਉਦਯੋਗਿਕ ਕਾਰਜਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਕੜ ਦੀ ਵਰਤੋਂ/ਸਾੜਨ ਅਤੇ ਬਾਇਲਰਾਂ/ਥਰਮਿਕ ਫਲੂਇਡ ਹੀਟਰਾਂ ਵਿੱਚ ਗੈਰ-ਮਨਜ਼ੂਰਸ਼ੁਦਾ ਤਰਲ ਈਂਧਣ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਦੇਖੇ ਗਏ। ਨਿਰੀਖਣ ਟੀਮਾਂ ਨੇ ਅਜਿਹੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦਾ ਵੀ ਨਿਰੀਖਣ ਕੀਤਾ ਜਿੱਥੇ ਲੋੜੀਂਦਾ ਔਨਲਾਈਨ ਨਿਰੰਤਰ ਨਿਕਾਸ ਨਿਗਰਾਨੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ (OCEMS) ਸਥਾਪਿਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਸਟੈਕ ਨਿਕਾਸ ਨਿਗਰਾਨੀ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਪਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ ਜਾਂ ਜਮ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਕਰਵਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ।

ਟੀਮਾਂ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਬਾਇਲਰ/ਥਰਮਿਕ ਫਲੂਇਡ ਹੀਟਰ ਜਾਂ ਹੋਰ ਮਸ਼ੀਨਰੀ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਸੀ.ਟੀ.ਓ ਦੇ ਅਧੀਨ ਆਉਣ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਚਲਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਨਿਰੀਖਣ ਦੌਰਾਨ, ਉਦਯੋਗਿਕ ਅਹਾਤਿਆਂ/ਸ਼ੈੱਡ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸੰਘਣਾ ਧੂੰਆਂ/ਫੂਮਸ (fumes) ਵੀ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ।

ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਉਦਯੋਗਿਕ ਨਿਰੀਖਣ ਮੁਹਿੰਮ ਦੇ ਮੁੱਢਲੇ ਮੁਲਾਂਕਣ ਤੋਂ ਪਤਾ ਚੱਲਦਾ ਹੈ ਕਿ 17 ਯੂਨਿਟਾਂ ਵਿੱਚ ਦੇਖੇ ਗਏ ਗੈਰ-ਪਾਲਣਾ ਨਾਕਾਫ਼ੀ ਹਵਾ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਨਿਯੰਤਰਣ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ, ਉਡਦੀ ਧੂੜ ਦੇ ਨਿਕਾਸ, ਗੈਰ-ਅਨੁਕੂਲ ਡੀਜੀ ਸੈੱਟ, ਗੈਰ-ਮਨਜ਼ੂਰਸ਼ੁਦਾ ਈਂਧਣ ਦੀ ਵਰਤੋਂ, ਨਿਕਾਸ ਨਿਗਰਾਨੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਦੀ ਘਾਟ ਅਤੇ ਸੀ.ਟੀ.ਓ ਸ਼ਰਤਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਨਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਹਨ।

ਕਮਿਸ਼ਨ ਨੇ ਦੁਹਰਾਇਆ ਹੈ ਕਿ ਐੱਨਸੀਆਰ  ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਉਦਯੋਗਿਕ ਇਕਾਈਆਂ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਵਾਤਾਵਰਣ ਨਿਯਮਾਂ ਅਤੇ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਰੈਗੂਲੇਟਰੀ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਦੀ ਸਖਤੀ ਨਾਲ ਪਾਲਣਾ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਹਵਾ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਨਿਯੰਤਰਣ ਯੰਤਰਾਂ ਨੂੰ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣਾ, ਢੁਕਵੇਂ ਉੱਡਦੀ ਧੂੜ ਦੇ ਦਮਨ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣਾ, ਸਿਰਫ਼ ਪ੍ਰਵਾਨਿਤ ਈਂਧਣ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨਾ, ਅਨੁਕੂਲ ਡੀਜੀ ਸੈੱਟਾਂ ਨੂੰ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣਾ, ਲੋੜੀਂਦੀਆਂ ਨਿਕਾਸ ਨਿਗਰਾਨੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਚਲਾਉਣਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।

ਸੀਏਕਿਊਐੱਮ (CAQM) ਨੇ ਅੱਗੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਅਜਿਹੀਆਂ ਨਿਰੀਖਣ ਮੁਹਿੰਮਾਂ ਜ਼ਮੀਨੀ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਪਾਲਣਾ ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਸੁਧਾਰਾਤਮਕ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਦੀ ਲੋੜ ਵਾਲੇ ਪਾੜਿਆਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਵਿਧੀ ਹੈ। ਕਮਿਸ਼ਨ ਪੂਰੇ ਐੱਨਸੀਆਰ  ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੀਆਂ ਤੀਬਰ ਨਿਰੀਖਣ ਮੁਹਿੰਮਾਂ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਕਰੇਗਾ ਤਾਂ ਜੋ ਇਹ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕੇ ਕਿ ਉਲੰਘਣਾਵਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਸਬੰਧਿਤ ਏਜੰਸੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸੁਧਾਰਾਤਮਕ ਅਤੇ ਲਾਗੂਕਰਣ ਵਾਲੀ ਕਾਰਵਾਈ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ।

***************

ਵੀਐੱਮ/ਟੀਵਾਈ/ਏਕੇ

(Release ID: 2306872) ਵਿਜ਼ੀਟਰ ਕਾਊਂਟਰ : 8