કેન્દ્રીય કૃષિ અને ખેડૂત કલ્યાણ અને ગ્રામીણ વિકાસ મંત્રી શ્રી શિવરાજ સિંહ ચૌહાણે આજે કૃષિ ભવન, નવી દિલ્હી ખાતે મધ્યપ્રદેશના કૃષિ અને બાગાયત મંત્રીઓ સાથે વર્ચ્યુઅલ સમીક્ષા બેઠક યોજી હતી. આ બેઠકમાં મધ્યપ્રદેશમાં ઉનાળુ મગની ખરીદી, ખેડૂતો માટે ટેકાના ભાવના લાભો અને પ્રધાનમંત્રી ફસલ બીમા યોજનાના અમલીકરણ સંબંધિત મુદ્દાઓની સમીક્ષા કરવામાં આવી હતી. બેઠક દરમિયાન શ્રી ચૌહાણે જણાવ્યું હતું કે, મધ્યપ્રદેશ સરકારની વિનંતી પર, ભારત સરકારે શરૂઆતમાં 2026 ની સીઝન માટે 4,54,580 મેટ્રિક ટન ઉનાળુ મગની ખરીદીને મંજૂરી આપી હતી. ત્યારબાદ, ખેડૂતોના હિતને ધ્યાનમાં રાખીને, વધારાના 84,492 મેટ્રિક ટનને મંજૂરી આપવામાં આવી હતી. આ વધારાની મંજૂરીથી રાજ્ય સરકાર પર કોઈ નાણાકીય બોજ પડ્યો નથી.

આ સાથે, 2026 ની સીઝનમાં મધ્યપ્રદેશ માટે ઉનાળુ મગની કુલ મંજૂર ખરીદીનો જથ્થો 5,39,072 મેટ્રિક ટન થયો હતો. ખરીદીનો સમયગાળો હવે પૂર્ણ થઈ ગયો છે, જેમાં રાજ્યમાં 5.33 લાખ મેટ્રિક ટન મગની ખરીદી નોંધાઈ છે. ખરીદી મંજૂર કરાયેલી મર્યાદામાં રહી હતી, અને તમામ ઇચ્છુક અને નોંધાયેલા ખેડૂતો તેમની ઉપલબ્ધ ઉપજ વેચવામાં સક્ષમ બન્યા હતા. ખરીદીએ ખેડૂતોને એમએસપી પર તેમની ઉપજના વાજબી ભાવ મેળવવા માટે સક્ષમ બનાવ્યા, જેણે તેમને સીધો નાણાકીય લાભ આપ્યો.

ખરીદીની કામગીરી મુખ્યત્વે નાફેડ (NAFED) અને એનસીસીએફ (NCCF) દ્વારા હાથ ધરવામાં આવી હતી, જેમાં ખેડૂતોને સમયસર ચૂકવણી કરવા અને સમગ્ર પ્રક્રિયા દરમિયાન પારદર્શિતા જાળવવા પર વિશેષ ભાર મૂકવામાં આવ્યો હતો. આ ખરીદીએ ગ્રામીણ અર્થતંત્રને મજબૂત બનાવવામાં પણ યોગદાન આપ્યું હતું. મધ્યપ્રદેશમાં અગાઉના વર્ષની સરખામણીમાં મગની ખરીદીમાં સુધારેલી કામગીરી પણ નોંધાઈ છે. ઉનાળા 2025 દરમિયાન, 4,19,692 મેટ્રિક ટનની મંજૂર ક્ષમતા સામે, રાજ્યએ 3,93,123.79 મેટ્રિક ટનની ખરીદી કરી હતી. ઉનાળા 2026 માં, મંજૂર ક્ષમતા અને વાસ્તવિક ખરીદી બંનેમાં વધારો થયો છે. શ્રી ચૌહાણે જણાવ્યું હતું કે આ સુધારો ખેડૂતો માટે વધુ સપોર્ટ અને બજારમાં વધતા આત્મવિશ્વાસને પ્રતિબિંબિત કરે છે.

પાક વીમા અમલીકરણની સમીક્ષા આ બેઠકમાં પ્રધાનમંત્રી ફસલ બીમા યોજના હેઠળ મધ્યપ્રદેશમાં પુનર્ગઠિત હવામાન આધારિત પાક વીમા યોજના (RWBCIS) ના અમલીકરણની પણ સમીક્ષા કરવામાં આવી હતી. રાજ્ય સરકારે યોજનાના અમલીકરણ માટે ટર્મ શીટને આખરી ઓપ આપવા વિનંતી કરી હતી. શ્રી ચૌહાણે જણાવ્યું હતું કે કેન્દ્ર સરકારે આ સંદર્ભમાં જરૂરી પગલાં લીધાં છે, રાજ્ય સરકારને ટર્મ શીટ પૂરી પાડી છે, અને તેના વહેલા અમલીકરણ માટે વિનંતી કરી છે.

આ બેઠકમાં મધ્યપ્રદેશમાં વિન્ડ્સ (WINDS) સિસ્ટમના અમલીકરણની પ્રગતિની પણ સમીક્ષા કરવામાં આવી હતી. સંબંધિત કેન્દ્રીય વિભાગે સિસ્ટમના અમલીકરણ અંગે સમયાંતરે રાજ્ય સરકારને પત્ર લખ્યો છે, પરંતુ રાજ્યમાં તેનું રોલઆઉટ હજુ બાકી છે. અધિકારીઓએ નોંધ્યું હતું કે વિન્ડ્સ (WINDS) વિના RWBCIS નો અસરકારક અમલ મુશ્કેલ બનશે અને સિસ્ટમને શક્ય વહેલી તકે કાર્યરત કરવાની જરૂરિયાત પર ભાર મૂક્યો હતો.

બેઠકમાં પીએમએફબીવાય (PMFBY) હેઠળ ટેકનોલોજી આધારિત ઉપજ આકારણીના ઉપયોગ અંગે પણ ચર્ચા કરવામાં આવી હતી. મધ્યપ્રદેશ હાલમાં મુખ્ય પાકો માટે ટેકનોલોજી આધારિત ઉપજ આકારણીનો ઉપયોગ કરી રહ્યું છે. કેન્દ્ર સરકારે ટેકનોલોજી આધારિત મોડલ્સની ગ્રાઉન્ડ-ટ્રુથિંગ અને પુનઃકેલિબ્રેશન સક્ષમ કરવા માટે ક્રોપ કટીંગ પ્રયોગો (Crop Cutting Experiments) ફરીથી રજૂ કરવાનું સૂચન કર્યું હતું.

સંકલન સુધારવા અને ઉપજ આકારણીની વિશ્વસનીયતા વધારવા માટે ટેકનોલોજી આધારિત આકારણીઓને ક્ષેત્ર-સ્તરના ડેટા સાથે જોડતા મિશ્ર અભિગમની પણ ભલામણ કરવામાં આવી હતી. શ્રી ચૌહાણે જણાવ્યું હતું કે ખેડૂતોના હિતમાં ખરીદી, ચુકવણી અને પાક વીમા પ્રણાલીને વધુ મજબૂત કરવા કેન્દ્ર અને રાજ્ય સરકારો મળીને કામ કરશે. તેમણે જણાવ્યું હતું કે ખેડૂતોની આવક અને કૃષિ બજારમાં તેમના વિશ્વાસને મજબૂત કરવા માટે સમયસર ખરીદી, ખાતરીપૂર્વકની એમએસપી અને અસરકારક પાક વીમા સિસ્ટમ આવશ્યક છે.

SM/NP/JD

(રીલીઝ આઈડી: 2304019) મુલાકાતી સંખ્યા : 8