વિકાસ કમિશનર (હેન્ડલૂમ)ની ઓફિસ, કાપડ મંત્રાલય, ભારત સરકાર દ્વારા આજે ડૉ. અંબેડકર ઇન્ટરનેશનલ સેન્ટર, નવી દિલ્હી ખાતે 'IIHT SUTRA 2026' – ઇન્ડિયન ઇન્સ્ટિટ્યુટ્સ ઓફ હેન્ડલૂમ ટેકનોલોજીના પ્રથમ રાષ્ટ્રીય કોન્કલેવનું આયોજન કરવામાં આવ્યું હતું.

પોતાના પ્રકારના પ્રથમ રાષ્ટ્રીય મંચ તરીકે પરિકલ્પિત, IIHT SUTRA 2026એ નીતિ ઘડવૈયાઓ, શિક્ષણવિદો, ઉદ્યોગ સાહસિકો, સંશોધન સંસ્થાઓ, વિશિષ્ટ ભૂતપૂર્વ વિદ્યાર્થીઓ અને વિદ્યાર્થીઓને હેન્ડલૂમ શિક્ષણના ભવિષ્ય અને ભારતની હેન્ડલૂમ ઇકોસિસ્ટમને મજબૂત બનાવવામાં તેની ભૂમિકા વિશે વિચાર-વિમર્શ કરવા માટે એકમંચ પર લાવી દીધા.

"IIHTs: વીવિંગ ધ ફ્યુચર ઓફ ધ ઇન્ડિયન હેન્ડલૂમ સેક્ટર – એજ્યુકેટ. ઇનોવેટ. ટ્રાન્સફોર્મ." (IIHTs: ભારતીય હાથશાળ ક્ષેત્રના ભવિષ્યનું વણાટ - શિક્ષણ. નવીનતા. પરિવર્તન.) ની થીમ હેઠળ આયોજિત આ કોન્કલેવ ઇન્ડિયન ઇન્સ્ટિટ્યુટ્સ ઓફ હેન્ડલૂમ ટેકનોલોજી (IIHTs) ને ટેકનિકલ શિક્ષણ, સંશોધન, નવીનતા, સાહસિકતા અને ઉદ્યોગ સહયોગ માટે ઉત્કૃષ્ટતાના કેન્દ્રો (Centres of Excellence) તરીકે પુનઃસ્થાપિત કરવા તરફ એક મહત્વપૂર્ણ પગલું દર્શાવે છે.

આ કોન્કલેવનું ઉદ્ઘાટન કેન્દ્રીય કાપડ મંત્રી શ્રી ગિરિરાજ સિંહ દ્વારા કાપડ મંત્રાલયના સચિવ શ્રીમતી નીલમ શમી રાવ, વિકાસ કમિશનર (હેન્ડલૂમ) ડૉ. બીના એમ. અને સરકાર, ઉદ્યોગ, શિક્ષણ જગત અને હેન્ડલૂમ ક્ષેત્રનું પ્રતિનિધિત્વ કરતા અન્ય મહાનુભાવોની ઉપસ્થિતિમાં કરવામાં આવ્યું હતું.
 

જનમેદનીને સંબોધતા કેન્દ્રીય કાપડ મંત્રી શ્રી ગિરિરાજ સિંહે ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે ભારતનું હાથશાળ ક્ષેત્ર દેશના સાંસ્કૃતિક વારસાની ઉત્તમ અભિવ્યક્તિઓમાંનું એક છે અને સાથે સાથે આજીવિકા, મહિલા સશક્તિકરણ, નિકાસ અને ટકાઉ આર્થિક વિકાસનો મહત્વપૂર્ણ સ્ત્રોત પણ છે. તેમણે અવલોકન કર્યું હતું કે ભારતની હાથશાળ પરંપરાઓનું રક્ષણ તકનીકી પ્રગતિ, નવીનતા, સાહસિકતા અને સંશોધન સાથે હાથ મિલાવીને થવું જોઈએ. તેમણે ઉત્પાદકતા વધારવા, ડિઝાઇન નવીનતા, તકનીકી અપગ્રેડેશન અને હાથશાળ ક્ષેત્રની લાંબા ગાળાની સ્પર્ધાત્મકતાને ટેકો આપવા સક્ષમ એવા કુશળ ટેકનોક્રેટ્સ વિકસાવવામાં IIHTs ની મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા પર ભાર મૂક્યો હતો.

કેન્દ્રીય મંત્રીએ રેખાંકિત કર્યું હતું કે છ કેન્દ્રીય IIHTs અને પાંચ રાજ્ય IIHTs એ છેલ્લા સાત દાયકામાં કુશળ વ્યાવસાયિકોની પેઢીઓ તૈયાર કરી છે જેઓ આજે ઉદ્યોગ, સાહસિકતા, નિકાસ, સંશોધન અને જાહેર સંસ્થાઓમાં નોંધપાત્ર યોગદાન આપી રહ્યા છે. તેમણે બી.ટેક કાર્યક્રમોનો તાજેતરનો વિસ્તાર, સંશોધન પહેલોને મજબૂત બનાવવી, પ્રયોગશાળાઓ અને ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરનું આધુનિકીકરણ, વિદ્યાર્થી સહાયતાના પગલાં અને IIHTs દ્વારા હાથ ધરવામાં આવેલા આંતરરાષ્ટ્રીય તાલીમ કાર્યક્રમોની પણ નોંધ લીધી હતી.

પોતાના સંબોધનમાં, કાપડ મંત્રાલયના સચિવ શ્રીમતી નીલમ શમી રાવે ઉભરતી ટેકનોલોજી સાથે અભ્યાસક્રમોને સુસંગત બનાવીને, ઉદ્યોગ ભાગીદારીને મજબૂત કરીને, વ્યાવહારિક સંશોધનને પ્રોત્સાહન આપીને અને નવીનતા-સંચાલિત શિક્ષણને પ્રોત્સાહિત કરીને હાથશાળ શિક્ષણનું સતત આધુનિકીકરણ કરવાની જરૂરિયાત પર ભાર મૂક્યો હતો. તેમણે અવલોકન કર્યું હતું કે IIHTs એ એવી સંસ્થાઓ તરીકે વિકસિત થવું જોઈએ જે ગ્રેજ્યુએટ્સને માત્ર રોજગાર માટે જ નહીં પરંતુ ટેક્સટાઇલ અને હેન્ડલૂમ ક્ષેત્રોમાં સાહસિકતા, નેતૃત્વ અને સંશોધન માટે પણ તૈયાર કરવા સક્ષમ હોય.

સહભાગીઓનું સ્વાગત કરતા, વિકાસ કમિશનર (હેન્ડલૂમ) ડૉ. બીના એમ., IAS એ IIHT SUTRA ને ઇન્ડિયન ઇન્સ્ટિટ્યુટ્સ ઓફ હેન્ડલૂમ ટેકનોલોજી માટે સહયોગી રાષ્ટ્રીય મંચ બનાવવાના હેતુથી કાપડ મંત્રાલયની લાંબા ગાળાની સંસ્થાકીય પહેલ તરીકે વર્ણવી હતી. તેમણે જણાવ્યું હતું કે આ પહેલ સરકાર, ઉદ્યોગ, શિક્ષણ જગત, સંશોધન સંસ્થાઓ અને ભૂતપૂર્વ વિદ્યાર્થીઓ વચ્ચે ભાગીદારીને મજબૂત કરવાનો પ્રયાસ કરે છે, જ્યારે IIHTs ને હાથશાળ ક્ષેત્રમાં નવીનતા, સ્થિરતા, સાહસિકતા અને તકનીકી પ્રગતિને ટેકો આપતી ભવિષ્ય માટે સક્ષમ સંસ્થાઓ તરીકે ઉભરી આવવા માટે સક્ષમ બનાવે છે.

ઉદ્ઘાટન સત્રનું એક મુખ્ય આકર્ષણ પૂરક ક્ષેત્રોમાં સંસ્થાકીય સહયોગને મજબૂત કરવા માટે રચાયેલા ત્રણ વ્યૂહાત્મક સામૂહિક સમજૂતી કરારો (MoUs) ની આપ-લે હતી:

• ગ્રાસિમ ઇન્ડસ્ટ્રીઝ લિમિટેડ – અભ્યાસક્રમ સમૃદ્ધિ, ઇન્ટર્નશિપ, ઇન્ડસ્ટ્રી એક્સપોઝર, કૌશલ્ય વિકાસ અને સહયોગી પહેલો માટે ઉદ્યોગ ભાગીદારી.
• નોર્ધન ઇન્ડિયા ટેક્સટાઇલ રિસર્ચ એસોસિએશન (NITRA) – સહયોગી સંશોધન, પરીક્ષણ, નવીનતા, તકનીકી સહાય અને ક્ષમતા નિર્માણ માટે સંશોધન અને ટેકનોલોજી ભાગીદારી.
• ઇન્ડિયન ઇન્સ્ટિટ્યુટ ઓફ મેનેજમેન્ટ (IIM), સંબલપુર – નેતૃત્વ વિકાસ, સાહસિકતા, નવીનતા, ફેકલ્ટી ડેવલપમેન્ટ અને સંસ્થાકીય ક્ષમતા નિર્માણ માટે શૈક્ષણિક અને સંચાલન ભાગીદારી.

આ ભાગીદારીઓથી IIHTs અને ઉદ્યોગ, સંશોધન અને વ્યવસ્થાપન શિક્ષણની અગ્રણી સંસ્થાઓ વચ્ચે નજીકના જોડાણ માટે સંરચિત માળખું પૂરું પાડવાની અપેક્ષા છે, જેથી હાથશાળ ક્ષેત્રમાં તકનીકી શિક્ષણની ગુણવત્તા અને સુસંગતતામાં વધારો થાય.

 

આ કાર્યક્રમ દરમિયાન, IIHTs ના તેજસ્વી વિદ્યાર્થીઓને તેમની અસાધારણ શૈક્ષણિક કામગીરીની માન્યતા રૂપે ગોલ્ડ મેડલ અને રેન્ક પ્રમાણપત્રોથી સન્માનિત કરવામાં આવ્યા હતા. મંત્રાલયે "હેન્ડલૂમ ચેન્જ મેકર્સ" નામનું એક પ્રકાશન પણ બહાર પાડ્યું હતું, જેમાં IIHT ના એવા વિશિષ્ટ ભૂતપૂર્વ વિદ્યાર્થીઓની સિદ્ધિઓની ઉજવણી કરવામાં આવી છે જેમણે ઉદ્યોગ, સાહસિકતા, નિકાસ, સંશોધન અને જાહેર સેવામાં નોંધપાત્ર યોગદાન આપ્યું છે.

 

કેન્દ્રીય મંત્રીએ IIHTs પર મંત્રાલયની "વીવિંગ ઇન્ડિયાઝ હેન્ડલૂમ ફ્યુચર" શીર્ષકવાળી ફિલ્મ પણ લોન્ચ કરી હતી, જે ઇન્ડિયન ઇન્સ્ટિટ્યુટ્સ ઓફ હેન્ડલૂમ ટેકનોલોજીની સફર, સિદ્ધિઓ અને ભવિષ્યના દ્રષ્ટિકોણને રજૂ કરે છે. આ ફિલ્મ કુશળ વ્યાવસાયિકો વિકસાવવામાં અને ભારતના હાથશાળ ક્ષેત્રના રૂપાંતરને ટેકો આપવામાં IIHTs ના યોગદાનને રેખાંકિત કરે છે.

આ કોન્કલેવમાં વિદ્યાર્થીઓની નવીનતાઓ, સંસ્થાકીય સિદ્ધિઓ, લાઇવ ડેમોન્સ્ટ્રેશન, સંશોધન પહેલો અને IIHTs દ્વારા અપનાવવામાં આવેલી ઉભરતી ટેકનોલોજીઓનું પ્રદર્શન કરતા એક પ્રદર્શનનું પણ આયોજન કરવામાં આવ્યું હતું. ઉપસ્થિત લોકોને સંસ્થાઓની તકનીકી અને શૈક્ષણિક ક્ષમતાઓનો અનુભવ કરતી વખતે વિદ્યાર્થીઓ, ફેકલ્ટી સભ્યો અને ભૂતપૂર્વ વિદ્યાર્થીઓ સાથે વાર્તાલાપ કરવાની તક મળી હતી.

બપોર પછીના ટેકનિકલ સત્રમાં "સ્ટ્રેન્ધનિંગ હેન્ડલૂમ એજ્યુકેશન થ્રૂ ઇન્ડસ્ટ્રી–એકેડેમિયા કોલેબોરેશન: કરીક્યુલમ, સ્કિલ્સ એન્ડ ફ્યુચર રેડીનેસ" પર પેનલ ચર્ચાનો સમાવેશ થતો હતો. ઉદ્યોગ, શિક્ષણ જગત, સંશોધન સંસ્થાઓના અગ્રણી પ્રતિનિધિઓ અને વિશિષ્ટ ભૂતપૂર્વ વિદ્યાર્થીઓએ વિકસતા ટેક્સટાઇલ અને હેન્ડલૂમ ક્ષેત્ર માટે વ્યાવસાયિકોની આગામી પેઢીને તૈયાર કરવા માટે જરૂરી અભ્યાસક્રમ સુધારા, ઉદ્યોગ ભાગીદારી, વ્યાવહારિક સંશોધન, સાહસિકતા, ઉભરતી ટેકનોલોજીઓ, કૌશલ્ય વિકાસ અને સંસ્થાકીય સહયોગ પર વિચાર-વિમર્શ કર્યો હતો.

IIHT SUTRA 2026 એ ભારતીય હાથશાળ ક્ષેત્રની વિકસતી જરૂરિયાતો માટે ભવિષ્ય માટે સક્ષમ વ્યાવસાયિકોને તૈયાર કરતી વખતે વ્યૂહાત્મક ભાગીદારી, નવીનતા, સંશોધન અને શૈક્ષણિક ઉત્કૃષ્ટતા દ્વારા ઇન્ડિયન ઇન્સ્ટિટ્યુટ્સ ઓફ હેન્ડલૂમ ટેકનોલોજીને મજબૂત કરવા તરફ એક મહત્વપૂર્ણ પગલું રજૂ કરે છે.

SM/JY/JD

(रिलीज़ आईडी: 2298665) आगंतुक पटल : 18