હેન્ડલૂમ હેકાથોન 2.0ની બીજી આવૃત્તિ - "વીવિંગ ઇનોવેશન્સ" ફાઉન્ડેશન ફોર ઇનોવેશન એન્ડ ટેકનોલોજી ટ્રાન્સફર (FITT), IIT દિલ્હી ખાતે સફળતાપૂર્વક સંપન્ન થઈ. ટેક્સટાઇલ મંત્રાલયના સહયોગથી આયોજિત આ હેકાથોને 2,500 થી વધુ સહભાગીઓને આકર્ષ્યા હતા, જેમાં ભારતના હેન્ડલૂમ ક્ષેત્ર માટે ટેકનોલોજી સંચાલિત ઉકેલો વિકસાવવા દેશભરમાંથી શોર્ટલિસ્ટ કરાયેલી ટોચની 100 ટીમોનું પ્રતિનિધિત્વ કરતા 280 સહભાગીઓ સામેલ હતા.

આ હેકાથોને નવીનતા લાવનારાઓ, સંશોધકો, ફેકલ્ટી સભ્યો અને હેન્ડલૂમ નિષ્ણાતોને ટેકનોલોજીકલ હસ્તક્ષેપ દ્વારા સાળનું આધુનિકીકરણ, ડિઝાઇનમાં નવીનતા, સસ્ટેનેબિલિટી, બજાર સુધી પહોંચ અને વણકરોની આજીવિકા સંબંધિત પડકારોનો ઉકેલ લાવવા માટે એક રાષ્ટ્રીય મંચ પૂરો પાડ્યો હતો. શોર્ટલિસ્ટ કરાયેલી ટીમોએ વિવિધ થીમ્સ પર નવીન ઉકેલો દર્શાવ્યા હતા જેનો હેતુ ઉત્પાદકતા સુધારવાનો, પરંપરાગત કારીગરી જાળવવાનો અને હેન્ડલૂમ ક્ષેત્રની સ્પર્ધાત્મકતા વધારવાનો છે.

આ કાર્યક્રમમાં ટેક્સટાઇલ મંત્રાલયના ડેવલપમેન્ટ કમિશનર (હેન્ડલૂમ) ડૉ. એમ. બીના, IAS સાથે IIT દિલ્હીના ટેક્સટાઇલ એન્ડ ફાઇબર એન્જિનિયરિંગ વિભાગના વડા ડૉ. દીપ્તિ ગુપ્તા; IIT દિલ્હી એલ્યુમની એસોસિએશનના સચિવ શ્રી પંકજ કાપડિયા; અને થીંકસ્ટાર્ટઅપના સહ-સ્થાપક શ્રી સંજીવ શિવેશ ઉપસ્થિત રહ્યા હતા, જે હેન્ડલૂમ ક્ષેત્રમાં નવીનતાને આગળ ધપાવવામાં સરકાર, શિક્ષણ જગત અને ઉદ્યોગના સંયુક્ત પ્રયાસોને દર્શાવે છે.

સહભાગીઓને સંબોધિત કરતા, ડૉ. એમ. બીનાએ ભારતના સમૃદ્ધ હેન્ડલૂમ વારસા અને આધુનિક ટેકનોલોજી વચ્ચેના પૂરક સંબંધો પર પ્રકાશ પાડ્યો હતો. "હેન્ડલૂમ આપણા સમૃદ્ધ વારસાનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે, જ્યારે ટેકનોલોજી ભવિષ્યનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે. હેન્ડલૂમ હેકાથોન દ્વારા, આપણે આપણા વણકર સમુદાયના ઉત્થાન માટે આ બંને ક્ષેત્રોને જોડી રહ્યા છીએ."

તેમણે જણાવ્યું હતું કે હેન્ડલૂમ જન્મજાત રીતે સસ્ટેનેબિલિટી અને સર્ક્યુલરિટીને પ્રોત્સાહન આપે છે અને સાળની પ્રક્રિયાઓ, ડિઝાઇન વિકાસ અને આધુનિક માર્કેટિંગમાં નવીનતાની જરૂરિયાત પર ભાર મૂક્યો હતો. તેમણે ડેવલપમેન્ટ કમિશનર (હેન્ડલૂમ) ની કાર્યાલયની મુખ્ય પહેલો પર પ્રકાશ પાડ્યો હતો, જેમાં ઇન્ડિયન હેન્ડમેડ પોર્ટલનો પણ સમાવેશ થાય છે, જે એક ઇ-કોમર્સ પ્લેટફોર્મ છે જે વણકરોને તૃતીય-પક્ષ મધ્યસ્થીઓ વિના વૈશ્વિક સ્તરે તેમની પ્રોડક્ટ્સ પ્રદર્શિત કરવા અને વેચવા માટે સક્ષમ બનાવે છે.

ડૉ. એમ. બીનાએ શારીરિક શ્રમ ઘટાડતા, પરંપરાગત વણાટ પ્રક્રિયાઓમાં વૈજ્ઞાનિક ચોકસાઈને સંકલિત કરતા અને વણકરોની આજીવિકામાં સુધારો કરતા ટેકનોલોજીકલ ઉકેલો વિકસાવવા માટે IITs અને NIFTs જેવી અગ્રણી સંસ્થાઓ સાથેની સંસ્થાકીય ભાગીદારીના મહત્વ પર વધુ ભાર મૂક્યો હતો. આ પ્રસંગે બોલતા, શ્રી પંકજ કાપડિયાએ હેન્ડલૂમ ક્ષેત્રને પુનર્જીવિત કરવામાં ટેકનોલોજીની ભૂમિકા પર પ્રકાશ પાડ્યો હતો અને પરંપરાગત કારીગરી અને નવીનતા વચ્ચેના સહયોગને આવકાર્યો હતો.

ડૉ. દીપ્તિ ગુપ્તાએ જણાવ્યું હતું કે IIT દિલ્હી ખાતે આગામી 'સેન્ટર ઓફ એક્સેલન્સ ફોર હેન્ડલૂમ ટેકનોલોજી' હેન્ડલૂમ સાથે ટેકનોલોજીના સંકલનને મજબૂત બનાવશે, જે હાથથી વણેલા કાપડની વિશિષ્ટતાને જાળવી રાખીને વધુ માનકીકરણ અને ઉત્પાદકતાને સક્ષમ બનાવશે. ટેક્સટાઇલ મંત્રાલયના સહયોગથી આવતા અઠવાડિયે આ કેન્દ્રનું ઉદ્ઘાટન કરવાનું પ્રસ્તાવિત છે.
શ્રી સંજીવ શિવેશે ફાઇનલિસ્ટ ટીમોને અભિનંદન પાઠવ્યા હતા અને તેમને હેન્ડલૂમ ક્ષેત્ર માટે નવીન ઉકેલો વિકસાવવાનું ચાલુ રાખવા માટે પ્રોત્સાહિત કર્યા હતા, તેમજ ફાઇનલિસ્ટમાં તેમની પસંદગીને અર્થપૂર્ણ સામાજિક અને આર્થિક અસર ઊભી કરવા તરફનું એક મહત્વપૂર્ણ સીમાચિહ્ન ગણાવ્યું હતું.

હેકાથોને ભારતની હેન્ડલૂમ ઇકોસિસ્ટમને મજબૂત કરવા માટે નવીનતા, સહયોગી સંશોધન અને ટેકનોલોજી-સંચાલિત હસ્તક્ષેપોને પ્રોત્સાહન આપવા માટે ટેક્સટાઇલ મંત્રાલયની પ્રતિબદ્ધતાને પુનર્જાગ્રત કરી હતી. આ ક્ષેત્ર માટે વ્યવહારુ ઉકેલો વિકસાવવા માટે યુવા નવીનતા લાવનારાઓને પ્રોત્સાહિત કરીને, આ પહેલનો હેતુ દેશના સમૃદ્ધ હેન્ડલૂમ વારસાને જાળવી રાખીને ઉત્પાદકતા, સસ્ટેનેબિલિટી અને માર્કેટ સ્પર્ધાત્મકતામાં સુધારો કરવાનો છે.

હેન્ડલૂમ હેકાથોન 2.0 ના વિજેતાઓને ચાર વિષયવસ્તુ શ્રેણીઓમાં સન્માનિત કરવામાં આવ્યા હતા—વીવર લાઈવલીહુડ્સ & ફાઇનાન્શિયલ ઇનક્લુઝન (વણકર આજીવિકા & નાણાકીય સમાવેશ), માર્કેટ એક્સેસ & ડિજિટલ ઇન્ટિગ્રેશન (બજાર સુધી પહોંચ & ડિજિટલ સંકલન), સસ્ટેનેબિલિટી & એન્વાયર્નમેન્ટલ ઇમ્પેક્ટ (સસ્ટેનેબિલિટી & પર્યાવરણીય અસર), અને ઇનોવેશન ઇન ડિઝાઇન & ઓપરેશન્સ (ડિઝાઇન & કામગીરીમાં નવીનતા). વિજેતા ઉકેલોમાં વણકરોની આજીવિકા માટે AI-સક્ષમ પ્લેટફોર્મ્સ, ડિજિટલ માર્કેટ એક્સેસ ટૂલ્સ, ઇકો-ફ્રેન્ડલી ડાઇંગ અને મોનિટરિંગ સિસ્ટમ્સ, અને સાળના આધુનિકીકરણ અને ડિઝાઇન માટે ટેકનોલોજી-સંચાલિત નવીનતાઓનો સમાવેશ થાય છે.

વિજેતા ટીમો કેસીજી કોલેજ ઓફ ટેકનોલોજી, IIHT સેલમ, IIT મદ્રાસ, બનારસ હિન્દુ યુનિવર્સિટી, શ્રી ઈશ્વર કોલેજ ઓફ એન્જિનિયરિંગ, કુમારાગુરુ કોલેજ ઓફ ટેકનોલોજી, KLB IIHT હૈદરાબાદ અને સ્ટાર્ટઅપ સવિન્યા સ્ટુડિયો જેવી વિવિધ કોલેજોનું પ્રતિનિધિત્વ કરતી હતી.

હેન્ડલૂમ હેકાથોન 2.0 નો સફળ અંત એ ટેક્સટાઇલ મંત્રાલયના નવીનતાને પ્રોત્સાહન આપવા, એકેડેમિયા-ઉદ્યોગ સહયોગને મજબૂત કરવા અને ટેકનોલોજી-સક્ષમ, ટકાઉ અને વૈશ્વિક સ્તરે સ્પર્ધાત્મક હેન્ડલૂમ ઇકોસિસ્ટમનું નિર્માણ કરવાના પ્રયાસોમાં વધુ એક મહત્વપૂર્ણ પગલું દર્શાવે છે જે ભારતના વણકરોના લાંબા ગાળાના વિકાસ અને સમૃદ્ધિને ટેકો આપે છે.

 

IJ/JY/GP/JT

સોશિયલ મીડિયા પર અમને ફોલો કરો :  @PIBAhmedabad    /pibahmedabad1964    /pibahmedabad  pibahmedabad1964[at]gmail[dot]com

(रिलीज़ आईडी: 2293301) आगंतुक पटल : 3