સહકાર મંત્રાલય
azadi ka amrit mahotsav

ઝારખંડ અને ગુજરાતમાં નોંધાયેલી સહકારી મંડળીઓ

प्रविष्टि तिथि: 29 JUL 2026 4:50PM by PIB Ahmedabad

નેશનલ કોઓપરેટિવ ડેટાબેઝ (NCD) મુજબ, 15.07.2026 ના રોજ સુધીમાં ઝારખંડ અને ગુજરાત રાજ્યોમાં અનુક્રમે 12,207 અને 88,119 સહકારી મંડળીઓ છે. પ્રાથમિક કૃષિ ધિરાણ મંડળીઓ (PACS), ડેરી, મત્સ્યઉદ્યોગ, આદિવાસી-SC/ST, મહિલા કલ્યાણ અને બહુહેતુક સહકારી મંડળીઓ સહિત આ રાજ્યોમાં કુલ અને કાર્યરત સહકારી મંડળીઓની ક્ષેત્રવાર વિગતો પરિશિષ્ટ-1 માં જોડાયેલ છે.

સરકારે તમામ કાર્યરત PACS ને સામાન્ય ERP (એન્ટરપ્રાઇઝ રિસોર્સ પ્લાનિંગ) આધારિત રાષ્ટ્રીય સોફ્ટવેર પર લાવવા માટે 2022 માં પ્રાથમિક કૃષિ ધિરાણ મંડળીઓ (PACS) ના કમ્પ્યુટરાઇઝેશન માટે સેન્ટ્રલ સેક્ટર પ્રોજેક્ટ લોન્ચ કર્યો હતો. શરૂઆતમાં, ₹ 2,516 કરોડના નાણાંકીય પરિબળ સાથે પ્રોજેક્ટ હેઠળ 63,000 PACS ને મંજૂરી આપવામાં આવી હતી, જેને હવે ₹ 2,925.39 કરોડના સુધારેલા ખર્ચ સાથે 79,630 PACS ને આવરી લેવા માટે વધારવામાં આવી છે. પ્રોજેક્ટ હેઠળ પૂરી પાડવામાં આવેલી નાણાંકીય સહાયની રાજ્યવાર વિગતો, જેમાં ઝારખંડ અને ગુજરાત રાજ્યોનો પણ સમાવેશ થાય છે, પરિશિષ્ટ-2 માં જોડાયેલ છે.

વધુમાં, 30.06.2026 ના રોજ સુધીમાં, છેલ્લા પાંચ વર્ષ દરમિયાન નેશનલ કોઓપરેટિવ ડેવલપમેન્ટ કોર્પોરેશન (NCDC) દ્વારા કરવામાં આવેલા વિતરણની રાજ્યવાર વિગતો પરિશિષ્ટ-3 માં જોડાયેલ છે.

સહકાર મંત્રાલયે, 06.07.2021 ના રોજ તેની સ્થાપના થઈ ત્યારથી, "સહકાર-થી-સમૃદ્ધિ" ના વિઝન હેઠળ આકાંક્ષી (એસ્પિરેશનલ) અને આદિવાસી જિલ્લાઓમાં સહકારી સંસ્થાઓને મજબૂત કરવા માટે અનેક પહેલો હાથ ધરી છે. આકાંક્ષી જિલ્લાઓ અને બ્લોક્સમાં સહકારી મંડળીઓના મોનિટરિંગ અને સશક્તિકરણને સરળ બનાવવા માટે નેશનલ કોઓપરેટિવ ડેટાબેઝ (NCD) પોર્ટલ પર એક સમર્પિત વિન્ડો વિકસાવવામાં આવી છે.

વધુમાં, મલ્ટિ-સ્ટેટ કોઓપરેટિવ સોસાયટીઝ (એમેન્ડમેન્ટ) એક્ટ, 2023 દરેક મલ્ટિ-સ્ટેટ કોઓપરેટિવ સોસાયટીના બોર્ડમાં મહિલાઓ માટે બે બેઠકો અને SC અથવા ST માટે એક બેઠક અનામત રાખવાની જોગવાઈ કરે છે. આ ઉપરાંત, મંત્રાલયે સમાવેશી સભ્યપદને પ્રોત્સાહન આપવા અને મહિલાઓ તથા SC/ST ના પર્યાપ્ત પ્રતિનિધિત્વને સુનિશ્ચિત કરવા માટે તમામ રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોને પ્રાથમિક કૃષિ ધિરાણ મંડળીઓ (PACS) માટેના મોડેલ બાય-લોઝ (Model Bye-laws) મોકલ્યા છે.

 

 

Annexure-1

 

ઝારખંડ અને ગુજરાતમાં કુલ અને કાર્યરત સહકારી મંડળીઓની ક્ષેત્રવાર વિગતો

 

S. No.

Sector

Jharkhand

Gujarat

Total

Functional

Total

Functional

1

Agriculture & Allied Cooperative

999

391

7,124

4,974

2

Agro-Processing / Industrial Cooperative

518

85

1,669

1,518

3

Bee Farming Cooperative

8

4

4

2

4

Consumer Cooperative

288

65

2,007

1,448

5

Credit & Thrift Society

308

167

7,164

6,331

6

Dairy Cooperative

460

361

17,326

15,799

7

Educational & Training Cooperatives

5

1

13

9

8

Fishery Cooperative

989

809

715

562

9

Handicraft Cooperative

19

8

76

68

10

Handloom Textile & Weavers Cooperative

218

117

63

59

11

Housing Cooperative Society

530

145

32,189

31,187

12

Jute and Coir Cooperative

0

 

0

 

13

Khadi Gramodyog

1

1

79

53

14

Labour Cooperative

943

152

4,142

3,346

15

Livestock & Poultry Cooperative

210

71

736

659

16

Marketing Cooperative Society

61

56

1,848

1,693

17

Miscellaneous Credit Cooperative Society

11

10

56

51

18

Miscellaneous Non-Credit

230

38

677

511

19

Multipurpose Cooperative

140

35

312

294

20

PACS/LAMPS/FSS

4,459

4,457

11,136

10,572

21

Sericulture Cooperative

10

1

1

0

22

Social Welfare & Cultural Cooperative

107

66

168

126

23

Sugar Mills Cooperative

0

 

25

19

24

Tourism Cooperative

3

3

37

34

25

Transport Cooperative

260

22

125

91

26

Tribal-SC/ST Cooperative

55

35

10

7

27

Urban Cooperative Bank (UCB)

2

2

210

201

28

Women Welfare Cooperative Society

1,373

1,039

207

203

 

Total

12,207

8,141

88,119

79,817

Source:- NCD portal as of 15.07.2026

Annexure-2

PACS કોમ્પ્યુટરાઇઝેશન પ્રોજેક્ટ (કેન્દ્રીય શેર) હેઠળ વર્ષવાર જાહેર કરાયેલ રકમ

(રૂ. કરોડમાં)

S.No

States/UTs

2022-23

2023-24

2024-25

2025-26

2026-27

Total
  1.  

Maharashtra

87.95

33.65

-

9.14

20.00

150.73
  1.  

Gujarat

-

58.30

22.19

10.37

4.00

94.86
  1.  

Rajasthan

23.78

43.30

11.00

6.76

8.00

92.83
  1.  

Madhya Pradesh

33.23

25.42

-

4.43

6.00

69.08
  1.  

Uttar Pradesh

11.28

42.30

-

4.47

10.00

68.06
  1.  

Karnataka

40.25

15.39

-

12.19

-

67.83
  1.  

Tamil Nadu

33.20

12.48

-

6.05

4.00

55.73
  1.  

Bihar

32.95

-

14.66

4.15

2.14

53.90
  1.  

West Bengal

30.54

-

-

15.25

5.00

50.79
  1.  

Andhra Pradesh

14.93

3.74

14.54

5.35

0.13

38.69
  1.  

Himachal Pradesh

9.56

7.32

3.09

12.88

4.19

37.05
  1.  

Punjab

25.52

-

-

7.42

1.00

33.94
  1.  

Chhattisgarh

14.86

-

10.21

5.66

2.20

32.93
  1.  

Jharkhand

10.99

-

15.10

2.02

-

28.11
  1.  

Odisha

-

-

-

18.07

7.00

25.07
  1.  

Assam

6.41

2.45

6.39

1.76

1.00

18.02
  1.  

Jammu & Kashmir

5.25

1.52

1.85

0.28

2.20

11.10
  1.  

Tripura

2.95

1.13

3.03

1.10

1.84

10.05
  1.  

Haryana

4.85

2.44

-

1.50

-

8.79
  1.  

Uttarakhand

-

3.69

-

2.00

-

5.69
  1.  

Nagaland

0.36

2.46

1.60

0.33

0.66

5.40
  1.  

Manipur

2.55

-

-

0.59

0.98

4.12
  1.  

Sikkim

1.18

0.90

0.79

0.00

0.56

3.42
  1.  

Meghalaya

1.23

-

-

1.11

1.00

3.34
  1.  

Mizoram

0.27

-

0.44

1.53

0.29

2.53
  1.  

Goa

0.32

0.13

0.44

-

0.50

1.38
  1.  

Andaman & Nicobar

-

0.69

-

-

0.50

1.19
  1.  

Puducherry

0.44

0.17

-

0.06

0.24

0.91
  1.  

Arunachal Pradesh

0.15

0.12

0.09

-

1.00

1.36
  1.  

Ladakh

-

0.12

-

0.04

-

0.16
  1.  

DNH & DD

-

-

0.12

-

-

0.12
  1.  

Sub-Total

395.00

257.71

105.54

134.52

84.43

977.19
  1.  

NABARD

100.00

40.92

25.00

-

-

165.92

 

Total

495.00

298.63

130.54

134.52

84.43

1,143.11

Annexure - 3

છેલ્લા 5 વર્ષ દરમિયાન NCDC દ્વારા રાજ્યવાર વિતરણ

(રૂ. કરોડમાં)

S.

No.

State / UT

2021-22

2022-23

2023-24

2024-25

2025-26

2026-27*

1

Andaman & Nicobar Islands

-

-

1.69

0.56

-

-

2

Andhra Pradesh

2,831.59

9,734.70

13,280.13

16,338.27

23,134.05

2,705.08

3

Arunachal Pradesh

0.25

0.38

-

0.15

0.46

1.25

4

Assam

3.57

17.48

0.89

2.34

3.91

11.13

5

Bihar

2,857.90

4,053.75

815.83

7.31

2,788.71

4.87

6

Chandigarh

0.03

0.03

-

-

-

-

7

Chhattisgarh

12,400.87

8,502.23

18,991.35

28,082.18

28,103.33

300.81

8

Daman & Diu

-

-

0.11

0.03

0.03

-

9

Goa

-

-

-

0.83

0.06

0.81

10

Gujarat

37.40

370.80

586.99

517.45

789.58

165.60

11

Haryana

12,827.75

6,655.24

9,887.36

12,383.27

13,395.55

6,000.39

12

Himachal Pradesh

14.74

12.91

1.85

6.57

4.08

0.83

13

J&K

0.13

0.57

0.71

1.47

3.27

1.53

14

Jharkhand

1.79

4.63

2.54

31.21

4.23

0.60

15

Karnataka

164.49

112.54

261.35

444.78

216.98

96.97

16

Kerala

371.85

704.74

275.89

1,021.30

1,099.83

101.97

17

Ladakh

 

 

 

0.43

0.45

0.30

18

Lakshadweep

 

 

 

0.06

0.82

0.02

19

Madhya Pradesh

477.10

284.40

322.86

325.97

1,358.85

1.15

20

Maharashtra

688.07

751.16

2,101.42

7,764.51

5,100.80

317.11

21

Manipur

0.04

30.38

6.60

0.51

0.84

0.42

22

Meghalaya

0.04

0.14

0.22

0.14

1.60

0.30

23

Mizoram

1.06

4.23

3.24

1.97

1.37

-

24

Nagaland

0.17

1.20

0.67

0.57

0.88

0.11

25

Odisha

4.06

1.61

3.24

5.89

7.03

1.53

26

Punjab

0.13

0.42

1,650.44

5,702.35

14,732.54

3,800.47

27

Puducherry

-

0.06

-

0.86

0.04

-

28

Rajasthan

7.79

4.91

66.09

84.65

543.17

78.09

29

Sikkim

-

0.14

0.22

0.09

1.51

0.06

30

Tamil Nadu

50.75

30.49

4.28

24.18

324.80

0.36

31

Telangana

1,092.20

9,304.97

12,174.11

20,989.33

34,533.70

8,160.12

32

Tripura

3.00

12.35

1.55

1.46

2.20

0.14

33

Uttar Pradesh

252.33

350.24

13.04

209.13

1,111.41

701.60

34

Uttarakhand

80.36

10.50

149.13

5.74

42.22

13.18

35

West Bengal

44.16

63.36

4.96

7.06

11.01

2.26

36

Delhi + NF

7.46

10.82

9.71

1,220.22

276.67

15,644.13

 

Total

34,221.08

41,031.40

60,618.47

95,182.84

1,27,595.98

38,113.19

* 30.06.2026 ના રોજ સુધીમાં

આ માહિતી કેન્દ્રીય ગૃહ મંત્રી અને સહકારિતા મંત્રી શ્રી અમિત શાહે રાજ્યસભામાં એક લેખિત જવાબમાં આપી હતી.

SM/DK/JD


(रिलीज़ आईडी: 2291187) आगंतुक पटल : 47
इस विज्ञप्ति को इन भाषाओं में पढ़ें: English , हिन्दी