ટ્રસ્ટ ફોર એડવાન્સમેન્ટ ઓફ એગ્રીકલ્ચરલ સાયન્સ (TAAS) દ્વારા ઇન્ડિયન કાઉન્સિલ ઓફ એગ્રીકલ્ચરલ રિસર્ચ (ICAR) અને ફેડરેશન ઓફ સીડ ઇન્ડસ્ટ્રી ઓફ ઇન્ડિયા (FSII) ના સહયોગથી "જીનેટિકલી મોડિફાઇડ (GM) અને જીનોમ-એડિટેડ (GE) ક્રોપ પ્લાન્ટ્સના નિયમન અને મંજૂરીમાં સુધારા" વિષય પર એક ઉચ્ચ-સ્તરીય ગોળમેજી પરિષદ (રાઉન્ડટેબલ) નું આયોજન કરવામાં આવ્યું હતું. આ કાર્યક્રમમાં નીતિ ઘડવૈયાઓ, કૃષિ વૈજ્ઞાનિકો, નિયામકો, ઉદ્યોગ સાહસિકો, અર્થશાસ્ત્રીઓ અને આંતરરાષ્ટ્રીય નિષ્ણાતો સહિત 80થી વધુ સહભાગીઓ ભારતની કૃષિ બાયોટેકનોલોજી નિયમનકારી શ્રેણીના આધુનિકીકરણ પર વિચારમંથન કરવા માટે એકસાથે આવ્યા હતા.

રાષ્ટ્રીય મહત્વના મુદ્દા પર રચનાત્મક સંવાદ માટે તમામ અગ્રણી હિતધારકોને એકસાથે લાવવાની આ સહયોગી પહેલની પ્રશંસા આ કાર્યક્રમની અધ્યક્ષતા કરનાર ડેર (DARE) ના સચિવ અને ICARના ડિરેક્ટર જનરલ ડૉ. એમ.એલ. જાટે કરી હતી. તેમણે વિજ્ઞાન-સંચાલિત, પુરાવા-આધારિત કૃષિ નવીનતાને આગળ ધપાવવા માટે ICARની અડીખમ પ્રતિબદ્ધતાનો પુનરોચ્ચાર કર્યો હતો અને ખાદ્ય અને પોષણ સુરક્ષા, આબોહવા સામે સ્થિતિસ્થાપકતા અને ટકાઉ કૃષિ વિકાસ હાંસલ કરવા માટે આધુનિક બાયોટેકનોલોજીની સુરક્ષિત માહિતીને સુગમ બનાવતી સંતુલિત નિયમનકારી પ્રણાલીની જરૂરિયાત પર ભાર મૂક્યો હતો. આ રાઉન્ડટેબલના સહ-અધ્યક્ષ TAASના ચેરમેન ડૉ. આર.એસ. પરોડા અને રાસી સીડ્સ (P) લિમિટેડના સ્થાપક ચેરમેન ડૉ. એમ. રામાસામી હતા.

ભારતે પર્યાવરણ (સંરક્ષણ) અધિનિયમ, 1986 અને નિયમો, 1989 હેઠળ ટ્રાન્સજેનિક પાકો માટે એક વ્યાપક બહુ-સ્તરીય નિયમનકારી માળખું સ્થાપિત કર્યું છે, આજે આ નિયમનકારી ઇકોસિસ્ટમમાં સંસ્થાકીય બાયોસેફ્ટી સમિતિઓ (IBSCs), બાયોટેકનોલોજી વિભાગ (DBT) હેઠળની રિવ્યૂ કમિટી ઓન જીનેટિક મેનિપ્યુલેશન (RCGM), પર્યાવરણ, વન અને આબોહવા પરિવર્તન મંત્રાલય (MoEFCC) હેઠળની જીનેટિક એન્જિનિયરિંગ એપ્રાઇઝલ કમિટી (GEAC), ફૂડ સેફ્ટી એન્ડ સ્ટાન્ડર્ડ્સ ઓથોરિટી ઓફ ઇન્ડિયા (FSSAI), ICAR અને અન્ય સંબંધિત મંત્રાલયો તથા રાજ્ય સરકારો સહિતની અસંખ્ય સક્ષમ સત્તામંડળોનો સમાવેશ થાય છે. તેમ છતાં, ક્રિસ્પર-કેસ (CRISPR-CAS) આધારિત સિસ્ટમો સહિત જીનોમ-એડિટિંગ ટેકનોલોજીમાં ઝડપી પ્રગતિ, વિકસતી વૈશ્વિક નિયમનકારી પદ્ધતિઓ અને આબોહવા-સ્થિતિસ્થાપક તથા ટકાઉ કૃષિની વધતી જતી જરૂરિયાત GM અને GE પાકો માટે ભારતના નિયમનકારી માળખાની સમીક્ષા અને આધુનિકીકરણને જરૂરી બનાવે છે. ભારતે જીન-એડિટેડ ઉત્પાદનોની ચોક્કસ શ્રેણીઓ માટે ભિન્ન નિયમનકારી અભિગમ રજૂ કર્યો છે, ત્યારે સમગ્ર નિયમનકારી પ્રણાલીમાં સ્પષ્ટતા, સંવાદિતા અને અનુમાનિતતા સુધારવા માટે વધુ સુધારા જરૂરી છે. નિયમનકારી કાર્યક્ષમતા અને જૈવ-સુરક્ષા ધોરણો સુનિશ્ચિત કરીને, રાષ્ટ્રીય જરૂરિયાતો માટે બનાવાયેલા GM/GE પાકોની કાર્યક્ષમ મંજૂરીઓ માટે રોડમેપ વિકસાવવા માટે આ રાઉન્ડટેબલ બેઠક યોજવામાં આવી હતી.

બેઠકના ઉદ્ઘાટન સત્રમાં, FSIIના ડિરેક્ટર જનરલ ડૉ. પરેશ વર્માએ સ્વાગત પ્રવચન આપ્યું હતું, જ્યારે TAASના સચિવ ડૉ. ભગ મલે આબોહવા પરિવર્તન, ખાદ્ય અને પોષણ સુરક્ષા, ટકાઉ કૃષિ અને બાયોટેકનોલોજીમાં ઝડપી પ્રગતિને ધ્યાનમાં રાખીને ભારતના નિયમનકારી માળખાને આધુનિક બનાવવાની તાતી જરૂરિયાત પર ભાર મૂકીને સંદર્ભ રજૂ કર્યો હતો. ઉદ્ઘાટન સત્રમાં સાઉથ એશિયા બાયોટેકનોલોજી સેન્ટર (SABC) ના પ્રમુખ ડૉ. સી.ડી. મયી દ્વારા નિયમનકારી સુધારાની અનિવાર્યતા પર; ISAAA Inc. ના એક્ઝિક્યુટિવ ડિરેક્ટર ડૉ. રોડોરા રોમેરો-અલ્ડેમિતાએ વૈશ્વિક વિકાસ અને નિયમનકારી માળખાના સુમેળ પર વાત કરી હતી; અને પીજી ઇકોનોમિક્સ લિમિટેડ, યુકેના એગ્રીકલ્ચરલ ઇકોનોમિસ્ટ શ્રી ગ્રેહામ બ્રુક્સે વિશ્વભરમાં GM અને જીનોમ-એડિટેડ પાકોના આર્થિક લાભો પર પુરાવા રજૂ કર્યા હતા.

ડૉ. અશોક સિંહ અને ડૉ. રાજવીર રાઠી દ્વારા મધ્યસ્થતા કરાયેલા બે તકનીકી સત્રોએ ધ્યાન કેન્દ્રિત, પુરાવા-આધારિત ચર્ચાઓને સુગમ બનાવી હતી, જેણે સહભાગીઓને ભારતની બાયોટેકનોલોજી નિયમનકારી પ્રણાલીને વધુ કાર્યક્ષમ, પારદર્શક, વિજ્ઞાન-આધારિત અને વૈશ્વિક સ્તરે સ્પર્ધાત્મક બનાવવા માટે જરૂરી મુખ્ય નિયમનકારી સુધારાઓ પર વ્યાપક સર્વસંમતિ પર પહોંચવા માટે સક્ષમ બનાવ્યા હતા.

સહભાગીઓએ નોંધ્યું હતું કે ભારતે મજબૂત વૈજ્ઞાનિક ક્ષમતાઓ અને જૈવ-સુરક્ષા નિયમનમાં ત્રણ દાયકાથી વધુનો અનુભવ વિકસાવ્યો છે, ત્યારે જૈવ-સુરક્ષા અને પર્યાવરણીય સંરક્ષણના સર્વોચ્ચ ધોરણો જાળવી રાખીને બાયોટેકનોલોજી, ખાસ કરીને જીનોમ એડિટિંગમાં પ્રગતિ સાથે તાલ મિલાવવા માટે નિયમનકારી માળખું વિકસિત થવું જોઈએ. ગોળમેજી પરિષદે જાહેર અને ખાનગી બંને નવીનતા લાવનારાઓ માટે સુલભ એવી સુવ્યવસ્થિત, સમયબદ્ધ મંજૂરી પ્રક્રિયાઓ સાથે વિજ્ઞાન-આધારિત, પારદર્શક, કાર્યક્ષમ અને જોખમ-પ્રમાણસર નિયમનકારી માળખા માટે આહ્વાન કર્યું હતું. તેણે એ બાબત પર પણ ભાર મૂક્યો હતો કે આબોહવા સ્થિતિસ્થાપકતા, ઉત્પાદકતા, પોષણ સુરક્ષા, ખેડૂતોની આવક અને ભારતીય કૃષિની વૈશ્વિક સ્પર્ધાત્મકતા વધારવા માટે સુરક્ષિત GM અને GE પાકોને સમયસર અપનાવવા અત્યંત મહત્વપૂર્ણ છે.

ડૉ. એમ. રામાસામીએ ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે વૈજ્ઞાનિક શોધોને ખેડૂતોને લાભ આપતી, ભારતના બિયારણ ક્ષેત્રને મજબૂત કરતી અને કૃષિ નવીનતામાં દેશની વૈશ્વિક સ્પર્ધાત્મકતા વધારતી ટેકનોલોજીમાં રૂપાંતરિત કરવા માટે એક કાર્યક્ષમ, પારદર્શક અને અનુમાનિત નિયમનકારી પ્રણાલી આવશ્યક છે.

તેમના વક્તવ્યમાં, ડૉ. એન.કે. સિંહે બાયોટેકનોલોજી વિભાગ (DBT) દ્વારા વધારાના ભંડોળ, માન્યતા પ્રાપ્ત પ્રયોગશાળાઓની સ્થાપના અને બાયોટેકનોલોજી પર વ્યાપક રાષ્ટ્રીય નીતિ વિકસાવવાની જરૂરિયાત પર ભાર મૂક્યો હતો.

સહ-અધ્યક્ષ તરીકેના તેમના સમાપન વક્તવ્યમાં, ડૉ. આર.એસ. પરોડાએ અવલોકન કર્યું કે ભારત કૃષિ બાયોટેકનોલોજીમાં વૈશ્વિક અગ્રણી બનવાની વૈજ્ઞાનિક કુશળતા અને સંસ્થાકીય ક્ષમતા ધરાવે છે. તેમણે ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે રાઉન્ડટેબલમાંથી ઉભરી આવેલી ભલામણો ભારતના નિયમનકારી માળખાને આધુનિક બનાવવા અને માનવ સ્વાસ્થ્ય, જૈવવિવિધતા અને પર્યાવરણનું રક્ષણ કરતી વખતે જવાબદાર નવીનતાને પ્રોત્સાહન આપતું અનુકૂળ નીતિગત વાતાવરણ ઊભું કરવા માટેના આધાર તરીકે સેવા આપવી જોઈએ. તેમણે પરીક્ષણ પ્રક્રિયાઓને સરળ બનાવવા માટે બહુવિધ માર્ગદર્શિકાઓની સમીક્ષા કરવાની જરૂરિયાત પર વધુ ભાર મૂક્યો હતો.

રાઉન્ડટેબલમાંથી ઉભરી આવેલી ભલામણોને ભારતમાં GM અને જીનોમ-એડિટેડ ક્રોપ પ્લાન્ટ્સના નિયમન અને મંજૂરીમાં પુરાવા-આધારિત સુધારાઓને સમર્થન આપવા માટે સંબંધિત મંત્રાલયો અને નિયમનકારી સત્તામંડળોને રજૂ કરવા માટે એક વ્યાપક નીતિ દસ્તાવેજમાં એકીકૃત કરવામાં આવશે.

SM

(रिलीज़ आईडी: 2289659) आगंतुक पटल : 26