ભારત સરકારના કાપડ મંત્રાલયની ડેવલપમેન્ટ કમિશનર (હસ્તકલા) ની કચેરી દ્વારા નેશનલ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ ફેશન ટેકનોલોજી (NIFT), ગાંધીનગર ખાતે મહાત્મા ગાંધી ગ્રામ સ્વરાજ પહલ હેઠળ બે દિવસીય વર્કશોપનો પ્રારંભ કરવામાં આવ્યો હતો. આ વર્કશોપ 22–23 જુલાઈ 2026 દરમિયાન યોજાઈ રહ્યો છે જેમાં ગોવા, મહારાષ્ટ્ર, ગુજરાત, છત્તીસગઢ અને મધ્ય પ્રદેશના લગભગ 100 હસ્તકલા કારીગરો, વણકરો અને ખાદી વણકરો ભાગ લઈ રહ્યા છે. આ કાર્યક્રમ મહાત્મા ગાંધી ગ્રામ સ્વરાજ પહલ પર વિચાર-વિમર્શ, કારીગરો, વણકરો અને ગ્રામીણ યુવાનો સાથે સીધા સંવાદ, ઓપરેશનલ પડકારોની ઓળખ અને આ પહલના અમલીકરણને વધુ મજબૂત કરવા માટેની વ્યૂહરચનાઓ ઘડવા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરે છે.

આ વર્કશોપનું ઉદ્ઘાટન NIFT ગાંધીનગરના નિયામક પ્રો.(ડૉ.) સમીર સૂદ દ્વારા ડેવલપમેન્ટ કમિશનર (હસ્તકલા) ની કચેરીના પ્રાદેશિક નિયામક (પશ્ચિમ ક્ષેત્ર) શ્રી દિપ્તાંશુ હાલ્દર, ઇન્ડિયન ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ પેકેજિંગના ડેપ્યુટી ડિરેક્ટર શ્રી બિધાન દાસ અને ઇન્ડિયન ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ ફોરેન ટ્રેડ (IIFT), ગિફ્ટ સિટી કેમ્પસ, ગાંધીનગરના પ્રોફેસર અને હેડ ડૉ. રાજેન્દ્ર પ્રસાદ શર્માની ઉપસ્થિતિમાં કરવામાં આવ્યું હતું.

ભાગીદારોને સંબોધતા, પ્રો. (ડૉ.) સમીર સૂદે રાષ્ટ્રીય અર્થતંત્રમાં ભારતના ટેક્સટાઇલ, હાથવણાટ અને હસ્તકલા ક્ષેત્રોના નોંધપાત્ર યોગદાન પર પ્રકાશ પાડ્યો હતો અને ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે આ ક્ષેત્રો વિકસિત ભારત @2047 ના વિઝનને સાકાર કરવામાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવશે. માનનીય પ્રધાનમંત્રીના "3 Ts" ના વિઝનનો સંદર્ભ આપતાં તેમણે જણાવ્યું હતું કે ટેક્સટાઇલમાં માત્ર કાપડ ઉદ્યોગ જ નહીં પરંતુ હાથવણાટ, હસ્તકલા અને ખાદીનો પણ સમાવેશ થાય છે, જે ભારતની ટકાઉ વિકાસ ઇકોસિસ્ટમનો એક અભિન્ન ભાગ છે.

પ્રો. (ડૉ.) સમીર સૂદે નિરીક્ષણ કર્યું હતું કે ટેક્સટાઇલ ઇકોસિસ્ટમમાં સાહસિકતા, રોજગાર સર્જન અને નવીનતાને પ્રોત્સાહન આપવાની અપાર ક્ષમતા છે. તેની રોજગાર તીવ્રતા પર પ્રકાશ પાડતા તેમણે નોંધ્યું હતું કે સરકારી અંદાજો દર્શાવે છે કે ટેક્સટાઇલ ક્ષેત્રમાં ₹1 કરોડનું રોકાણ લગભગ 70 નોકરીઓનું સર્જન કરી શકે છે, જે તેને અન્ય ઘણા ઉત્પાદન ક્ષેત્રોની સરખામણીમાં સમાવેશી આર્થિક વૃદ્ધિના સૌથી મજબૂત એન્જિનોમાંથી એક બનાવે છે. તેમણે ભાગીદારોને નોકરી શોધનારા બનવાને બદલે રોજગારદાતા બનવા પ્રોત્સાહિત કર્યા હતા, અને ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે માથાદીઠ આવક વધારવા અને વિકસિત ભારતના લક્ષ્યને પ્રાપ્ત કરવામાં સાહસિકતા કેન્દ્રસ્થાને રહેશે.

ગ્રામીણ વિકાસ વિશે બોલતા, પ્રો. (ડૉ.) સમીર સૂદે ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે ભારતનું આગામી મોટું પરિવર્તન ગ્રામીણ ક્રાંતિ દ્વારા ઉભરી આવશે, જેમાં ગામડાઓ આત્મનિર્ભર આર્થિક કેન્દ્રો તરીકે વિકસિત થશે. ભારતની લગભગ 70 ટકા વસ્તી ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં રહેતી હોવાથી, તેમણે શહેરી કેન્દ્રો તરફના સ્થળાંતરને પ્રોત્સાહિત કરવાને બદલે ગ્રામીણ આજીવિકાને મજબૂત કરવાની જરૂરિયાત પર ભાર મૂક્યો હતો. તેમણે જણાવ્યું હતું કે NIFT ડિઝાઇન નવીનતા, ટેકનોલોજી હસ્તક્ષેપ અને મેનેજમેન્ટ સપોર્ટ દ્વારા નોંધપાત્ર યોગદાન આપી શકે છે જ્યારે કારીગરોને ઝડપથી વિકસતા બજારોમાં સ્પર્ધાત્મક રહેવામાં મદદ કરી શકે છે.

NIFT ની પહેલો પર પ્રકાશ પાડતા, પ્રો. (ડૉ.) સમીર સૂદે ભાગીદારોને વિઝનએક્સ્ટ (VisioNxt) વિશે માહિતી આપી હતી, જે આંતરરાષ્ટ્રીય પૂર્વાનુમાન સાધનો પરની નિર્ભરતા ઘટાડવા માટે NIFT દ્વારા વિકસાવવામાં આવેલું ભારતનું સ્વદેશી ફેશન પૂર્વાનુમાન પ્લેટફોર્મ છે. તેમણે કારીગરો અને સાહસિકો માટે ફેશન પૂર્વાનુમાન અને VisioNxt પર એક સમર્પિત ઓરિએન્ટેશન યોજવાની ઓફર કરી હતી જેથી તેઓ ભવિષ્યના ગ્રાહકોની પસંદગીઓ અને ઉભરતા બજારના પ્રવાહોને વધુ સારી રીતે સમજી શકે.

પ્રો. (ડૉ.) સમીર સૂદે વધુમાં ડેડ ઇન્વેન્ટરીને ટેક્સટાઇલ, હાથવણાટ અને હસ્તકલા ક્ષેત્રોનો સામનો કરી રહેલા મુખ્ય પડકારોમાંથી એક તરીકે ઓળખાવી હતી, જેનું મુખ્ય કારણ ઉત્પાદન અને બજારની માંગ વચ્ચેની અસમાનતા છે. તેમણે ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે મજબૂત બજાર જોડાણો અને યોગ્ય સંચાલન હસ્તક્ષેપ સાથે ફેશન પૂર્વાનુમાન, કારીગરોને બજાર-સંચાલિત ઉત્પાદનો બનાવવામાં, ન વેચાયેલા ઇન્વેન્ટરી ઘટાડવામાં, સ્પર્ધાત્મકતા વધારવામાં અને ટકાઉ સાહસિકતાની તકો ઊભી કરવામાં મદદ કરશે.

વર્કશોપનું આયોજન કરવા બદલ ડેવલપમેન્ટ કમિશનર (હસ્તકલા) ની કચેરી, ખાસ કરીને પશ્ચિમ પ્રાદેશિક કચેરીને અભિનંદન આપતાં, પ્રો. (ડૉ.) સમીર સૂદે માર્ગદર્શન, ડિઝાઇન નવીનતા, ટેકનોલોજી હસ્તક્ષેપ અને ક્ષમતા-નિર્માણ કાર્યક્રમો દ્વારા કારીગરો, સાહસિકો અને હિસ્સેદારોને ટેકો આપવા માટે NIFT ગાંધીનગરની કટિબદ્ધતાનો પુનરોચ્ચાર કર્યો હતો. તેમણે વર્કશોપની સફળતા માટે તેમની શુભકામનાઓ પાઠવી હતી અને ભારતની હસ્તકળા અને કાપડ ઇકોસિસ્ટમને સતત સંસ્થાકીય ટેકો આપવાની ખાતરી આપી હતી.

આ પ્રસંગે બોલતા, શ્રી દિપ્તાંશુ હાલ્દરે મહાત્મા ગાંધી ગ્રામ સ્વરાજ પહલના ઉદ્દેશ્યો પર પ્રકાશ પાડ્યો હતો અને કારીગરો અને વણકરો માટે ટકાઉ આજીવિકા પ્રોત્સાહિત કરવા માટે કાપડ મંત્રાલયની કટિબદ્ધતાનો પુનરોચ્ચાર કર્યો હતો. તેમણે ભાગીદારોને વિચાર-વિમર્શમાં સક્રિયપણે જોડાવા, તેમના અનુભવો શેર કરવા અને વિવિધ સરકારી યોજનાઓના અમલીકરણને મજબૂત કરવા માટે રચનાત્મક પ્રતિસાદ આપવા પ્રોત્સાહિત કર્યા હતા.

ઇન્ડિયન ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ પેકેજિંગના ડેપ્યુટી ડિરેક્ટર શ્રી બિધાન દાસે હસ્તકલા ઉત્પાદનોની વેચાણક્ષમતા (માર્કેટેબિલિટી) માં સુધારો લાવવામાં પેકેજિંગ, બ્રાન્ડિંગ અને મૂલ્ય વર્ધન (વેલ્યુ એડિશન) ના મહત્વ પર એક આંતરદ્રષ્ટિપૂર્ણ સત્ર આપ્યું હતું. તેમણે ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે યોગ્ય પેકેજિંગ પ્રોડક્ટની આકર્ષકતા વધારવામાં, બ્રાન્ડ ઓળખ મજબૂત કરવામાં અને કારીગરોને વ્યાપક દેશી અને આંતરરાષ્ટ્રીય બજારો સુધી પહોંચવામાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવે છે.

સભાને સંબોધતા, ઇન્ડિયન ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ ફોરેન ટ્રેડ (IIFT), ગિફ્ટ સિટી કેમ્પસ, ગાંધીનગરના પ્રોફેસર અને હેડ ડૉ. રાજેન્દ્ર પ્રસાદ શર્માએ જણાવ્યું હતું કે દેશના સમૃદ્ધ સાંસ્કૃતિક વારસા અને અસાધારણ કારીગરીને પ્રતિબિંબિત કરતી પ્રોડક્ટ્સ આપીને ભારતનું હસ્તકળા અને હાથશાળ ક્ષેત્ર દેશના વિદેશ વેપારને મજબૂત કરવાની અપાર ક્ષમતા ધરાવે છે. તેમણે નિરીક્ષણ કર્યું હતું કે મહાત્મા ગાંધી ગ્રામ સ્વરાજ પહલ જેવી પહેલો કૌશલ્ય વિકાસ, બજાર જોડાણો અને મૂલ્ય વર્ધન દ્વારા કારીગરોની સ્પર્ધાત્મકતા વધારવામાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવે છે. તેમણે કહ્યું કે, પરંપરાગત કારીગરીને વૈશ્વિક બજારની જરૂરિયાતો સાથે સાંકળવાથી ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં ટકાઉ આજીવિકા ઊભી કરીને અને આત્મનિર્ભર ભારતના વિઝનમાં યોગદાન આપવાની સાથે ભારતની નિકાસમાં નોંધપાત્ર વધારો થશે.

આ વર્કશોપને કારીગરો અને વણકરો સાથે સીધા જોડાણ, વિવિધ વિકાસલક્ષી યોજનાઓના અમલીકરણમાં તેમના અનુભવોને સમજવા, ઓપરેશનલ પડકારોને ઓળખવા અને મહાત્મા ગાંધી ગ્રામ સ્વરાજ પહલની અસરકારકતા વધારવા માટે રચનાત્મક સૂચનો એકત્રિત કરવા માટે એક ઇન્ટરેક્ટિવ પ્લેટફોર્મ તરીકે ડિઝાઇન કરવામાં આવ્યો છે. આ કાર્યક્રમ વિવિધ રાજ્યોના ભાગીદારો વચ્ચે અનુભવો અને ઉત્તમ પદ્ધતિઓની આપ-લેને પણ પ્રોત્સાહન આપે છે, જેનાથી સહયોગ, નવીનતા અને સહિયારા શિક્ષણને વેગ મળે છે.

આ બે દિવસીય વર્કશોપ સહભાગી, ક્ષેત્ર-આધારિત અને ક્ષમતા-નિર્માણ પહેલો દ્વારા સમાવેશી વિકાસને પ્રોત્સાહન આપવા, ભારતનો સમૃદ્ધ હાથશાળ અને હસ્તકલા વારસો જાળવવા, ગ્રામીણ સાહસિકતાને મજબૂત કરવા અને કારીગરો તથા વણકરોના સામાજિક-આર્થિક સશક્તિકરણને આગળ ધપાવવા માટે ભારત સરકારના કાપડ મંત્રાલયની સતત કટિબદ્ધતા દર્શાવે છે.

(रिलीज़ आईडी: 2287852) आगंतुक पटल : 16