પ્રથમ ટનલ બોરિંગ મશીન (ટીબીએમ) આજથી વિક્રોલી શાફ્ટથી મુંબઈ બુલેટ ટ્રેન સ્ટેશન તરફ, જે હાલ નિર્માણાધીન છે, મુંબઈ–અમદાવાદ બુલેટ ટ્રેન પ્રોજેક્ટ માટે ટનલ ખોદકામ શરૂ કરશે.

કુલ 21 કિમી લાંબા અંડરગ્રાઉન્ડ ટનલ વિભાગમાંથી, મુંબઈમાં સાવલી (ઘણસોલી) થી બાંદ્રા કુર્લા કોમ્પ્લેક્સ (બીકેસી) વચ્ચેનો 16 કિમીનો ભાગ ટનલ બોરિંગ મશીનો દ્વારા બનાવવામાં આવશે. બાકીનો 5 કિમીનો વિભાગ ન્યૂ ઑસ્ટ્રિયન ટનલિંગ મેથડ (એનએટીએમ) નો ઉપયોગ કરીને પહેલેથી પૂર્ણ કરવામાં આવ્યો છે. (Tunnel Graphic)

વિક્રોલીથી શરૂ કરાયેલ ટીબીએમ 6 કિમી લાંબી સિંગલ-ટ્યુબ ટનલનું ખોદકામ કરશે, જે બુલેટ ટ્રેનના અપ અને ડાઉન બંને ટ્રેક્સને સમાવવા માટે ડિઝાઇન કરવામાં આવી છે. તેના માર્ગ દરમિયાન, આ મશીન ઘન વસ્તીવાળા શહેરી વિસ્તારો નીચે થી પસાર થશે, જેમાં બહુમાળી ઇમારતો, રસ્તાઓ, મીઠી નદી અને અન્ય મહત્વપૂર્ણ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરનો સમાવેશ થાય છે.

આ ટીબીએમ ભારતમાં રેલ ટનલ નિર્માણ માટે અત્યાર સુધીમાં ઉપયોગમાં લેવાયેલ સૌથી મોટી મશીનોમાંની એક છે. તેમાં 13.6 મીટર વ્યાસનું વિશાળ કટરહેડ છે (જે 4 માળની ઈમારતની ઊંચાઈ જેટલું છે), તેનું વજન 3,100 ટન છે (જે લગભગ 500 એશિયન હાથીઓના વજન જેટલું છે), અને તેની કુલ લંબાઈ 96 મીટર છે (જે લગભગ ફૂટબોલ મેદાનની લંબાઈ (105 મીટર) જેટલી ગણાય છે). (TBM Graphic)

આ મશીનમાં અનેક મહત્વપૂર્ણ ઘટકો સામેલ છે, જેમાં કટર વ્હીલ/હેડ, મેઇન બેરિંગ, જૉ ક્રશર, ઇરેક્ટર, મેઇન શીલ્ડ, ટેઇલ શીલ્ડ, અને ટનલિંગ કામગીરીને સહાયરૂપ એવા ચાર વિશિષ્ટ ગેન્ટ્રીનો સમાવેશ થાય છે.

કટર વ્હીલ 4 આરપીએમ (રિવોલ્યુશન્સ પર મિનિટ)ની ઝડપે ફેરવે છે, એટલે કે તે પ્રતિ મિનિટ 4 પરિક્રમણ કરે છે.

આ મશીન એક મિક્સશીલ્ડ ટીબીએમ છે, જે એક અદ્યતન સ્લરી-ટાઇપ ટનલિંગ સિસ્ટમ છે, ખાસ કરીને મિશ્ર જમીન અને ઊંચા ભૂગર્ભજળ દબાણ જેવી પરિસ્થિતિઓમાં મોટા વ્યાસની ટનલ ખોદકામ માટે ડિઝાઇન કરવામાં આવી છે.

મિક્સશીલ્ડ ટેકનોલોજી ખોદકામ દરમિયાન ટનલના ફેસને સ્થિર રાખવા માટે દબાણયુક્ત બેંટોનાઇટ સ્લરીનો ઉપયોગ કરે છે. આ પ્રમાણિત ટેકનોલોજી ખાસ કરીને જટિલ ભૂગર્ભીય પરિસ્થિતિઓ અને પડકારજનક શહેરી પર્યાવરણ માટે અત્યંત યોગ્ય છે.

આ અદ્યતન ટનલિંગ પદ્ધતિ ખાસ કરીને મુંબઈ ઉપનગર વિભાગ માટે પસંદ કરવામાં આવી છે, કારણ કે તેમાં જમીનના સેટલમેન્ટ ને નિયંત્રિત કરવાની ઉત્તમ ક્ષમતા છે અને ઘન વસ્તીવાળા વિસ્તારોમાં સપાટી પર થતી ખલેલને ઓછામાં ઓછી રાખે છે.

આ ટીબીએમના મુખ્ય ફાયદાઓમાંનો એક એ છે કે તે ટનલ ખોદકામ અને સેગમેન્ટ રિંગ ઇન્સ્ટોલેશનને એકસાથે કરી શકે છે. આ સમાનાંતર કામગીરી સલામતીમાં વધારો કરે છે અને ટનલિંગની ગતિને નોંધપાત્ર રીતે સુધારે છે, જેના કારણે પ્રોજેક્ટના અમલીકરણમાં ઝડપ આવે છે.

ટીબીએમ લોન્ચને સુગમ બનાવવા માટે મુંબઈના વિક્રોલીમાં 56-મીટર ઊંડો શાફ્ટ—જે જમીન સપાટીથી નીચે 20-માળની ઈમારત જેટલો સમકક્ષ છે—નિર્માણ કરવામાં આવ્યો છે.

શાફ્ટ વિસ્તારને ટીબીએમ કામગીરી માટે જરૂરી અનેક સહાયક સિસ્ટમોથી સજ્જ કરવામાં આવ્યો છે, જેમાં સમાવેશ થાય છે: વોટર ટ્રીટમેન્ટ પ્લાન્ટ, સ્લરી ટ્રીટમેન્ટ પ્લાન્ટ, બેંટોનાઇટ સ્ટોરેજ ટેન્ક્સ, સમર્પિત પાવર સબસ્ટેશન, બેકઅપ જનરેટર સેટ્સ, ગ્રાઉટિંગ માટે રેડી-મિક્સ કંક્રીટ પ્લાન્ટ, સ્લરી ટ્રાન્સપોર્ટ સિસ્ટમ, સ્યુએજ ટ્રીટમેન્ટ પ્લાન્ટ, બેકઅપ ગેન્ટ્રીઓ અને અન્ય લોજિસ્ટિક્સ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરનો સમાવેશ થાય છે.

સુરક્ષિત ટનલિંગ સુનિશ્ચિત કરવા અને નજીકની રચનાઓને સુરક્ષિત રાખવા માટે એક વ્યાપક રિયલ-ટાઇમ મોનિટરિંગ સિસ્ટમ સ્થાપિત કરવામાં આવી છે. તેમાં ઉપયોગમાં લેવાતા સાધનોમાં સમાવેશ થાય છે: સરફેસ સેટલમેન્ટ પોઇન્ટ્સ (એસએસપી), ઓપ્ટિકલ ડિસ્પ્લેસમેન્ટ સેન્સર્સ (ઓડીએસ) / ટિલ્ટ મીટર્સ, બાય-રિફ્લેક્ટિવ ટાર્ગેટ્સ (બીઆરટી/3ડી ટાર્ગેટ્સ), સ્ટ્રેન ગેજિસ, તેમજ વાયબ્રેશન અને સિસ્મિક તરંગોની મોનિટરિંગ માટે સિસ્મોગ્રાફ્સનો સમાવેશ થાય છે.

ઠાણે જિલ્લાના મહાપે ખાતે 11.17 હેક્ટર વિસ્તારમાં ફેલાયેલ એક સમર્પિત કાસ્ટિંગ યાર્ડ પહેલેથી જ કાર્યરત છે, જે 16 કિમી ટીબીએમ વિભાગ માટે ટનલ લાઇનિંગ સેગમેન્ટ્સના ઉત્પાદન માટે ઉપયોગમાં લેવામાં આવે છે.

કુલ 77,000 કોંક્રિટ સેગમેન્ટ્સનું કાસ્ટિંગ કરવામાં આવી રહ્યું છે, જેના દ્વારા 7,700 ટનલ રિંગ્સ બનાવવામાં આવશે. દરેક રિંગમાં નવ વળાંકવાળા સેગમેન્ટ્સ અને એક કી સેગમેન્ટનો સમાવેશ થાય છે. દરેક સેગમેન્ટ 2 મીટર પહોળું અને 500 મીમી જાડું છે, જ્યારે એક સંપૂર્ણ ટનલ રિંગનું વજન અંદાજે 100 ટન છે.

ટનલનો જે વિભાગ ટીબીએમ દ્વારા ખોદવામાં આવી રહ્યો છે તેને સંપૂર્ણ રીતે વોટરપ્રૂફ (જળરોધક) બંધારણ તરીકે ડિઝાઇન કરવામાં આવ્યો છે. તેમાં સતત રિયલ-ટાઇમ મોનિટરિંગ સિસ્ટમ્સ પણ સ્થાપિત કરવામાં આવી છે, જે સ્ટ્રક્ચરલ કામગીરી, ભૂગર્ભજળના વર્તન અને સમગ્ર બાંધકામ સલામતીનું નિરીક્ષણ કરે છે.

પાણીના પ્રવેશને અટકાવવા માટે ટનલ લાઇનિંગને ડબલ-લેયર ઇથિલિન પ્રોપિલિન ડાઇન મોનોમર (ઈપીડીએમ) ગાસ્કેટ્સ તથા હાઈડ્રોફિલિક સીલ્સના સંયોજનથી સુરક્ષિત કરવામાં આવ્યું છે, જેથી લાંબા ગાળાની સ્ટ્રક્ચરલ ટકાઉપણું અને સલામતી સુનિશ્ચિત થાય છે.

 

 

(रिलीज़ आईडी: 2281292) आगंतुक पटल : 25