કેન્દ્રીય વાણિજ્ય અને ઉદ્યોગ મંત્રી શ્રી પીયૂષ ગોયલે આજે રાજ્ય સરકારોને ભવ્ય (BHAVYA) ઔદ્યોગિક પાર્ક યોજનાનો સંપૂર્ણ ઉપયોગ કરવા અને ભારતની નિકાસ સ્પર્ધાત્મકતાને મજબૂત કરવા માટે સંકલિત રાષ્ટ્રીય પ્રયાસોનું આહ્વાન કરીને નિકાસને સર્વોચ્ચ અગ્રતા આપવા વિનંતી કરી છે. આજે નવી દિલ્હીમાં આયોજિત એક દિવસીય બોર્ડ ઓફ ટ્રેડ (BoT)ની બેઠકને સંબોધતા મંત્રીએ ભારતની નિકાસ વૃદ્ધિને વેગ આપવા માટે રાજ્યો, નિકાસ પ્રોત્સાહન પરિષદો (EPCs), ઉદ્યોગ સંગઠનો અને નિકાસકારો માટે સાત મુદ્દાનો એક્શન એજન્ડા રજૂ કર્યો હતો.

વાણિજ્ય વિભાગના સર્વોચ્ચ સલાહકાર પ્લેટફોર્મ એવા બોર્ડ ઓફ ટ્રેડની બેઠક શ્રી પીયૂષ ગોયલની અધ્યક્ષતામાં મળી હતી. આ બેઠકમાં વાણિજ્ય અને ઉદ્યોગ રાજ્ય મંત્રી શ્રી જિતિન પ્રસાદા, બોર્ડ ઓફ ટ્રેડના નવ-નિયુક્ત સભ્યો, રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોના મંત્રીઓ અને પ્રતિનિધિઓ, નિકાસ પ્રોત્સાહન પરિષદો, સર્વોચ્ચ ઉદ્યોગ ચેમ્બર્સ અને બિન-સરકારી સભ્યોએ ભાગ લીધો હતો.

સભાને સંબોધતા મંત્રીએ એજન્ડાના પ્રથમ મુદ્દા તરીકે તમામ હિતધારકોને નિકાસને ઉચ્ચ અગ્રતા ધરાવતી એજન્ડા આઇટમ બનાવવા આહ્વાન કર્યું હતું. તેમણે રાજ્યો, સંબંધિત મંત્રાલયો, ઇપીસી (EPCs) અને ઉદ્યોગ સંગઠનોને નિકાસ સમિતિઓની સ્થાપના કરવા, નિકાસકારો સાથે નિયમિત જોડાણ રાખવા અને જ્યાં જરૂરી હોય ત્યાં વીડિયો કોન્ફરન્સિંગ સહિત માસિક સમીક્ષા બેઠકો યોજવા વિનંતી કરી હતી.

એક્શન એજન્ડાના બીજા મુદ્દા તરીકે, શ્રી ગોયલે રાજ્યોને ભવ્ય (BHAVYA) ઔદ્યોગિક પાર્ક યોજનામાં સક્રિયપણે ભાગ લેવા વિનંતી કરી હતી, જેના માટે પ્રથમ રાઉન્ડ હાલમાં ખુલ્લો છે. તેમણે એવા રાજ્યોને પણ વિનંતી કરી હતી જેમણે શ્રમ સંહિતા હેઠળ શ્રમ નિયમો હજુ સુધી નોટિફાય કર્યા નથી તેઓ વહેલામાં વહેલી તકે તેમ કરે, અને જમીન તેમજ શ્રમને તાત્કાલિક ધ્યાન આપવાની જરૂર હોય તેવા બે મહત્વપૂર્ણ વ્યવસાયિક સક્ષમકર્તા તરીકે ગણાવ્યા હતા.

મંત્રીશ્રીનો ત્રીજો એક્શન પોઈન્ટ ગુણવત્તાયુક્ત ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરને મજબૂત કરવા પર કેન્દ્રિત હતો. તેમણે રાજ્યો અને ઉદ્યોગોને ખાતરી આપી હતી કે સરકાર સરકારી, અર્ધ-સરકારી અને યુનિવર્સિટી પ્રયોગશાળાઓમાં પરીક્ષણ સુવિધાઓ સ્થાપવા માટે સંપૂર્ણ ટેકો પૂરો પાડશે, જે પરીક્ષણ ખર્ચમાં નોંધપાત્ર ઘટાડો કરશે અને ભારતીય ઉત્પાદનોની સ્પર્ધાત્મકતામાં સુધારો કરશે.

ચોથા મુદ્દા તરીકે, શ્રી ગોયલે નિકાસકારો, ખાસ કરીને સૂક્ષ્મ અને નાના સાહસો માટે નિકાસ પ્રોત્સાહન મિશન (EPM) અંતર્ગત ઉપલબ્ધ સહાય પર પ્રકાશ પાડ્યો હતો. તેમણે જણાવ્યું હતું કે આ મિશન ફાર્માસ્યુટિકલ્સ, કૃષિ ઉત્પાદનો, એસપીએસ (SPS) અને ટીબીટી (TBT) જરૂરિયાતો, પરીક્ષણ ખર્ચ અને વિકસિત બજારોમાં નિયમોના પાલન સંબંધિત આંતરરાષ્ટ્રીય મંજૂરીઓ અને પ્રમાણપત્રો મેળવવા માટે થતા ખર્ચના મોટા ભાગનું ભંડોળ પૂરું પાડશે. તેમણે રાજ્યોને તેમની પ્રોત્સાહક રચનાઓ અને ઔદ્યોગિક નીતિઓને કેન્દ્ર સરકારની પહેલો સાથે સુસંગત કરવા પણ વિનંતી કરી જેથી કરીને ઇકોનોમીઝ ઓફ સ્કેલનું નિર્માણ થાય અને ઉચ્ચ ગુણવત્તાવાળા, ઉચ્ચ ઉત્પાદકતા ધરાવતા ઉત્પાદન એકમોને પ્રોત્સાહન મળે.

પાંચમા એક્શન પોઈન્ટ હેઠળ, મંત્રીએ અયોગ્ય વેપાર પદ્ધતિઓથી પ્રભાવિત ઉદ્યોગોને ડિરેક્ટોરેટ જનરલ ઓફ ટ્રેડ રેમેડીઝ (DGTR) નો સંપર્ક કરવા પ્રોત્સાહિત કર્યા. તેમણે જણાવ્યું હતું કે ડીજીટીઆર (DGTR) વિદેશી ઉત્પાદકો દ્વારા ડમ્પિંગ અથવા શિકારી કિંમતો (પ્રેડેટરી પ્રાઇસિંગ) ને કારણે નુકસાનનો સામનો કરી રહેલા સ્થાનિક ઉદ્યોગોને ટેકો આપશે અને એન્ટી-ડમ્પિંગ પગલાં, સેફગાર્ડ ડ્યુટી અને અન્ય ઉપલબ્ધ વેપાર ઉપાય સાધનો દ્વારા ઉપાયો પ્રદાન કરી શકે છે. તેમણે ઉદ્યોગોની ચિંતાઓને દૂર કરવા માટે જન સુનાવણી સહિત ડીજીટીઆરની આઉટરીચ મિકેનિઝમ્સ પર પણ પ્રકાશ પાડ્યો હતો.

છઠ્ઠો એક્શન પોઈન્ટ આયાત અવેજીકરણ (ઈમ્પોર્ટ સબસ્ટિટ્યુશન) પર કેન્દ્રિત હતો. શ્રી ગોયલે રાજ્યો અને ઉદ્યોગોને એવા ઉત્પાદનો ઓળખવા વિનંતી કરી જે હાલમાં આયાત કરવામાં આવી રહ્યા છે પરંતુ ભારતમાં સ્પર્ધાત્મક રીતે ઉત્પાદિત કરી શકાય તેમ છે. તેમણે જણાવ્યું હતું કે આવા પ્રયાસોથી માત્ર આયાત નિર્ભરતા ઘટશે અને વિદેશી હૂંડિયામણની બચત થશે એટલું જ નહીં પરંતુ સ્થાનિક પુરવઠા શૃંખલાઓ મજબૂત થશે અને વિદેશી સપ્લાયર્સ પર અતિશય નિર્ભરતાથી ઉદ્ભવતી નબળાઈઓ પણ ઘટશે.

સાતમા એક્શન પોઈન્ટ તરીકે, મંત્રીએ રાજ્યો અને ઉદ્યોગ સંગઠનોને આંતરરાષ્ટ્રીય પ્રદર્શનો, વેપાર મેળાઓ અને વ્યાપારી પ્રતિનિધિમંડળોમાં સક્રિયપણે ભાગ લેવા વિનંતી કરી હતી. તેમણે રાજ્યોને વિદેશી બજારોની શોધખોળ કરવા ઈચ્છતા સંગઠનો અને નિકાસકારોની યાદી તૈયાર કરવા હાકલ કરી હતી, ખાસ કરીને નવા નિકાસકારો અને એમએસએમઈ (MSMEs). તેમણે જણાવ્યું હતું કે નિકાસ પ્રોત્સાહન મિશન લાયક સાહસોને વિદેશી પ્રદર્શનો અને આંતરરાષ્ટ્રીય વ્યાપારી જોડાણોમાં સહાય કરીને ટેકો આપશે, જેથી તેઓ ભારતના મુક્ત વેપાર કરારો (FTAs) ના વિસ્તરતા નેટવર્કનો લાભ મેળવી શકે.

બેઠક માટે વ્યાપક એજન્ડા નક્કી કરતાં શ્રી ગોયલે નોંધ્યું હતું કે ભારતે નાણાકીય વર્ષ 2025-26 પૂર્ણ કર્યું ત્યારે ટેરિફ પુનઃગોઠવણી, નૂર અવરોધો અને વૈશ્વિક માંગમાં મંદી હોવા છતાં 4.6 ટકાની વૃદ્ધિ નોંધાવીને 863 બિલિયન ડોલર ની તેની અત્યાર સુધીની સર્વોચ્ચ નિકાસ હાંસલ કરી છે. મર્ચેન્ડાઇઝ નિકાસ આશરે 442 બિલિયન ડોલર પર સ્થિતિસ્થાપક રહી હતી, જ્યારે સેવાઓની નિકાસ 421 બિલિયન ડોલર થી વધુની રેકોર્ડ સપાટીએ પહોંચી હતી.

નાણાકીય વર્ષ 2025-26 માં ભારતના રેકોર્ડ નિકાસ પ્રદર્શનનો ઉલ્લેખ કરતા મંત્રીએ જણાવ્યું હતું કે ટેરિફ પુનઃગોઠવણી, નૂર અવરોધો અને મંદીની માંગ સહિતના નોંધપાત્ર વૈશ્વિક પડકારો છતાં આ સિદ્ધિ પ્રાપ્ત થઈ છે. તેમણે આ મજબૂત પ્રદર્શનનો શ્રેય ભારતીય નિકાસકારોની સ્થિતિસ્થાપકતા, બજારોના વૈવિધ્યીકરણ અને માનનીય પ્રધાનમંત્રી શ્રી નરેન્દ્ર મોદીના નેતૃત્વમાં હાથ ધરવામાં આવેલા પરિવર્તનકારી સુધારાઓને આપ્યો હતો.

મંત્રીશ્રીએ 27 રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસيت પ્રદેશોના 120 અગ્રતા ધરાવતા જિલ્લાઓને આવરી લેતી 'ડિસ્ટ્રિક્ટ્સ એઝ એક્સપોર્ટ હબ્સ' પહેલ હેઠળ સમયબદ્ધ 90 દિવસની ઝુંબેશની જાહેરાત કરી હતી. 24 DGFT પ્રાદેશિક સત્તાધિકારીઓ અને 11 ભાગીદાર એજન્સીઓ દ્વારા સમર્થિત આ ઝુંબેશ નવા નિકાસકાર નોંધણીઓ અને નિકાસ મૂલ્ય વૃદ્ધિ સહિતના માપી શકાય તેવા પરિણામો પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરશે, જ્યારે 'વન ડિસ્ટ્રિક્ટ વન પ્રોડક્ટ' પહેલ, જીઆઈ (GI) ઉત્પાદનો અને એમએસએમઈ (MSME) ક્લસ્ટરો સાથે સંકલન સાધશે.

નિકાસકારો માટે સરકારના સહાયક માળખા પર પ્રકાશ પાડતા, શ્રી ગોયલે વાણિજ્ય, એમએસએમઈ અને નાણા મંત્રાલયો દ્વારા સંયુક્ત રીતે અમલમાં મુકાયેલા ₹25,000 કરોડ થી વધુના ખર્ચ ધરાવતા નિકાસ પ્રોત્સાહન મિશનને એમએસએમઈ-સંચાલિત નિકાસ વૃદ્ધિના કેન્દ્રમાં રાખ્યું હતું. વેપાર ધિરાણ માટે 'નિર્યાત પ્રોત્સાહન' (NIRYAT PROTSAHAN) અને બજાર પ્રવેશ માટે 'નિર્યાત દિશા' (NIRYAT DISHA) એવા તેના બે સ્તંભો અને ધિરાણ, કોલેટરલ, ફેક્ટરિંગ, વેરહાઉસિંગ, નૂર, પાલન, ટ્રેડ ઇન્ટેલિજન્સ અને બ્રાન્ડ ઇન્ડિયાને આવરી લેતા 11 હસ્તક્ષેપો દ્વારા આ મિશન નિકાસકારની સંપૂર્ણ સફરને સંબોધિત કરે છે.

બોર્ડે ભારતના વેપાર અને ઔદ્યોગિક ઇકોસિસ્ટમના મુખ્ય સ્તંભો પરની પ્રસ્તુતિઓની સમીક્ષા કરી હતી. જેમાં ભારતના મુક્ત વેપાર કરારો સામેલ હતા, જેણે જીડીપી (GDP) માં 27 ટ્રિલિયન ડોલર થી વધુ હિસ્સો ધરાવતા બજારો ખોલ્યા છે; DGTR અને તેનું નવું SETU ડિજિટલ પ્લેટફોર્મ; ગવર્નમેન્ટ ઈ-માર્કેટપ્લેસ (GeM), જ્યાં પ્રાપ્તિ ₹5 લાખ કરોડ ને વટાવી ગઈ છે જેમાં 45 ટકાનો લાભ એમએસએમઈને મળ્યો છે; DPIIT ની સ્ટાર્ટઅપ ઇકોસિસ્ટમ જેમાં 2.35 લાખ થી વધુ સ્ટાર્ટઅપ્સ અને ફંડ ઓફ ફંડ્સ 2.0 નો સમાવેશ થાય છે; 100 ઔદ્યોગિક પાર્કના વિકાસ માટે ₹33,660 કરોડ ના ખર્ચ સાથેની ભવ્ય (BHAVYA) ઔદ્યોગિક પાર્ક યોજના; કાપડ મંત્રાલયનું વિઝન 2030 જે 100 બિલિયન ડોલર ની નિકાસને લક્ષ્ય બનાવે છે; આશરે ₹7 લાખ કરોડ ના જાહેર કરાયેલા રોકાણો સાથે ડેટા-સેન્ટર ઇકોસિસ્ટમ; અને એપલ ઇન્ડિયાના મેનેજિંગ ડિરેક્ટર મિસ્ટર વિરાટ ભાટિયા દ્વારા રજૂ કરાયેલ ઇલેક્ટ્રોનિક્સ ઉત્પાદન, જેમાં પ્રોડક્શન લિંક્ડ ઇન્સેન્ટિવ (PLI)-સંચાલિત આશરે ₹6.25 લાખ કરોડ ના મોબાઇલ ફોન ઉત્પાદન પર પ્રકાશ પાડવામાં આવ્યો હતો.

મંત્રીશ્રીએ ક્રોસ-બોર્ડર ઈ-કોમર્સને પ્રથમ વખતના નિકાસકારો માટે સૌથી ઓછા અવરોધ ધરાવતા પ્રવેશ બિંદુ તરીકે ગણાવ્યું હતું અને રાજ્યોને ડાક ઘર નિર્યાત કેન્દ્રોનો લાભ લેવા વિનંતી કરી હતી જેથી દરેક જિલ્લો નિકાસ કરતા જિલ્લા તરીકે ઉભરી આવે. આત્મનિર્ભર ભારતના અનુસંધાનમાં આયાત અવેજીકરણ અને નિકાસ પ્રોત્સાહન એ પૂરક ઉદ્દેશ્યો છે તેના પર ભાર મૂકતા, તેમણે પરીક્ષણ અને પ્રમાણપત્ર ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરને મજબૂત કરવા માટે સરકારની પ્રતિબદ્ધતાનો પુનરોચ્ચાર કર્યો અને કન્ટેનર ઉત્પાદનમાં નોંધપાત્ર તકો પર પ્રકાશ પાડ્યો.

બેઠક દરમિયાન, રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોના મંત્રીઓ અને પ્રતિનિધિઓએ નિકાસ પ્રોત્સાહન અંગે રાજ્ય-વિશિષ્ટ અનુભવો, શ્રેષ્ઠ પદ્ધતિઓ અને દ્રષ્ટિકોણ શેર કર્યા હતા, જ્યારે ભારતના વિદેશી વેપારને મજબૂત કરવા માટે કેન્દ્રની પહેલોને તેમના સમર્થનનો પુનરોચ્ચાર કર્યો હતો. નિકાસ પ્રોત્સાહન પરિષદો, સર્વોચ્ચ ચેમ્બર્સ અને ઉદ્યોગ સંગઠનોના પ્રતિનિધિઓએ પણ ભારતની નિકાસ સ્પર્ધાત્મકતા વધારવા માટે સૂચનો શેર કર્યા હતા.

મંત્રીશ્રીએ 1 ટ્રિલિયન ડોલરની નિકાસ હાંસલ કરવાનો લક્ષ્યાંક નક્કી કર્યો છે, જેમાં આશરે 530 બિલિયન  ડોલર મર્ચેન્ડાઇઝ નિકાસ અને 470 બિલિયન  ડોલર સેવાઓની નિકાસનો સમાવેશ થાય છે. તેમણે આ લક્ષ્યને મહત્વાકાંક્ષી પરંતુ કેન્દ્ર, રાજ્યો, ઉદ્યોગો અને નિકાસકારો દ્વારા સંકલિત કાર્યવાહી દ્વારા પ્રાપ્ત કરી શકાય તેવું ગણાવ્યું હતું.

વધુ મજબૂત કેન્દ્ર-રાજ્ય ભાગીદારીનું આહ્વાન કરતા, શ્રી ગોયલે રાજ્યોને નિકાસને તેમના શાસન એજન્ડામાં નિશ્ચિતપણે સ્થાન આપવા, વિલંબ કર્યા વિના રાજ્ય નિકાસ પ્રોત્સાહન સમિતિઓ બોલાવવા, જિલ્લા સ્તરે નિકાસ પ્રદર્શનની માસિક સમીક્ષાઓ હાથ ધરવા, નિયમનકારી, કરવેરા અને માળખાકીય અવરોધોને દૂર કરવા અને એમએસએમઈ માટે સીમલેસ સહાય સુનિશ્ચિત કરવા રાજ્ય સ્તરની યોજનાઓને કેન્દ્ર સરકારના કાર્યક્રમો સાથે સુસંગત કરવા વિનંતી કરી હતી.

શ્રી ગોયલે વિશ્વાસ વ્યક્ત કર્યો હતો કે રાજ્યોના સંયુક્ત પ્રયાસો, ભારતના યુવાનોની ગતિશીલતા અને માનનીય પ્રધાનમંત્રી શ્રી નરેન્દ્ર મોદીનું નેતૃત્વ દેશને વૈશ્વિક સ્તરે સ્પર્ધાત્મક, આત્મનિર્ભર અને વિકસિત રાષ્ટ્ર બનવા તરફની સફરને વેગ આપશે.

આ બેઠકમાં શ્રી બિમલ બોરા (આસામ), સુશ્રી શ્રેયસી સિંહ (બિહાર), શ્રી મંજિન્દર સિંહ સિરસા (દિલ્હી), શ્રી સુભાષ પાલ દેસાઈ (ગોવા), શ્રી કમલેશ ભાઈ પટેલ (ગુજરાત), શ્રી રાવ નરબીર સિંહ (હરિયાણા), શ્રી હર્ષવર્ધન ચૌહાણ (હિમાચલ પ્રદેશ), શ્રી સંજય પ્રસાદ યાદવ (ઝારખંડ), શ્રી ચૈતન્ય કુમાર કાશ્યપ (મધ્ય પ્રદેશ), શ્રી પી. યુ. એફ. રોડિંગલિયાના (મિઝોરમ), શ્રી શેરિંગ થેન્ડુપ ભુટિયા (સિક્કિમ), શ્રીમતી હેકાની જાખાલુ (નાગાલેન્ડ), શ્રી ડી. શ્રીધર બાબુ (તેલંગાણા), શ્રી ભરત સિંહ ચૌધરી (ઉત્તરાખંડ), શ્રી નંદ ગોપાલ ગુપ્તા (ઉત્તર પ્રદેશ) અને શ્રી તાપસ રોય (પશ્ચિમ બંગાળ) એ હાજરી આપી હતી.

SM/JY/JD

(रिलीज़ आईडी: 2280952) आगंतुक पटल : 11