કેન્દ્રીય વાણિજ્ય અને ઉદ્યોગ મંત્રી શ્રી પીયૂષ ગોયલે આજે વૈશ્વિક ફાર્માસ્યુટિકલ કંપનીઓને ઇનોવેશન-લેડ (નવીનતા-આધારિત) અને સર્વસમાવેશક હેલ્થકેર તરફની ભારતની સફરમાં ભાગીદાર બનવા માટે આમંત્રણ આપ્યું હતું અને જણાવ્યું હતું કે ભારતનો ફાર્માસ્યુટિકલ ઉદ્યોગ, જે હાલમાં આશરે $60 બિલિયન મૂલ્ય ધરાવે છે, તે આગામી પાંચ વર્ષમાં કદમાં બમણો થઈ શકે છે.

આજે નવી દિલ્હીમાં ફાર્માસ્યુટિકલ સેક્ટર પર ગ્લોબલ એમ્બેસેડર મીટ અને GDRC (ગ્લોબલ ડ્રગ રેગ્યુલેટરી કોન્ક્લેવ) 2026 તથા IPHEX (ઇન્ટરનેશનલ ફાર્માસ્યુટિકલ્સ એન્ડ હેલ્થકેર એક્ઝિબિશન) 2026 ના કર્ટેન રેઝર સમારોહને સંબોધતા શ્રી ગોયલે જણાવ્યું હતું કે ભારત વિશ્વભરના દર્દીઓને સસ્તી દવાઓ પૂરી પાડવાનું ચાલુ રાખવાની સાથે-સાથે જેનરિકથી આગળ વધીને ઇનોવેશન-ડ્રિવન (નવીનતા-પ્રેરિત) ફાર્માસ્યુટિકલ ઉત્પાદનો તરફ આગળ વધવા માંગે છે.

શ્રી ગોયલે જણાવ્યું હતું કે ભારત પોતાની જાતને વૈશ્વિક ફાર્માસ્યુટિકલ સપ્લાય ચેઇન્સના એક અભિન્ન અંગ તરીકે અને ગ્રાહક, ઇનોવેટર, ટેકનોલોજી પાર્ટનર, ક્લિનિકલ ટ્રાયલ ડેસ્ટિનેશન અથવા મેન્યુફેક્ચરિંગ હબ તરીકે વિશ્વભરના દેશો માટે એક વિશ્વાસપાત્ર ભાગીદાર તરીકે જુએ છે.

મંત્રીશ્રીએ જણાવ્યું હતું કે યુક્રેન અને પશ્ચિમ એશિયામાં સંઘર્ષો અને યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ દ્વારા 50 ટકા ટેરિફ લાદવા સહિતની વૈશ્વિક અશાંતિ વચ્ચે પણ ભારત વિશ્વનું સૌથી ઝડપથી વિકસતું મોટું અર્થતંત્ર રહ્યું છે. તેમણે નોંધ્યું હતું કે માર્ચ 2026 ના રોજ પૂરા થયેલા વર્ષ દરમિયાન સ્થિર ભાવો પર ભારતનું અર્થતંત્ર 7.7 ટકાના દરે વધ્યું હતું.

તેમણે વધુમાં જણાવ્યું હતું કે ભારત ભાગીદાર દેશોના ઉચ્ચ ગુણવત્તાવાળા ઇનોવેટિવ ફાર્માસ્યુટિકલ ઉત્પાદનોને માર્કેટ એક્સેસ (બજાર પહોંચ) આપવા માટે તૈયાર છે, અને નોંધ્યું હતું કે ભારતને તેના મુક્ત વ્યાપાર કરારો (ફ્રી ટ્રેડ એગ્રીમેન્ટ્સ) હેઠળ ઘણા ફાર્માસ્યુટિકલ ઉત્પાદનો માટે ઝીરો-ડ્યુટી એક્સેસ સહિત પ્રેફરન્શિયલ માર્કેટ એક્સેસ પ્રાપ્ત થઈ છે.

મંત્રીશ્રીએ જણાવ્યું હતું કે છેલ્લા 12 વર્ષોમાં, વડાપ્રધાન શ્રી નરેન્દ્ર મોદીના નેતૃત્વ હેઠળ, ભારતીય ઉદ્યોગના આંતરરાષ્ટ્રીય પદચિહ્નને વિસ્તારવું એ એક મુખ્ય અગ્રતા રહી છે. તેમણે નોંધ્યું હતું કે ભારતે તાજેતરના વર્ષોમાં નવ મુક્ત વ્યાપાર કરારો કર્યા છે અને હવે 50 થી વધુ દેશોને આવરી લેતા વ્યાપાર કરારો ધરાવે છે, જેમાં મોટાભાગના વિકસિત દેશોમાં પ્રેફરન્શિયલ માર્કેટ એક્સેસ ઉપલબ્ધ છે.

ભારતના જેનરિક ફાર્માસ્યુટિકલ ઉદ્યોગના મહત્વ પર ભાર મૂકતા શ્રી ગોયલે જણાવ્યું હતું કે ભારત દ્વારા સપ્લાય કરવામાં આવતી સસ્તી દવાઓથી વિશ્વભરના લાખો દર્દીઓ લાભ મેળવે છે. તેમણે નોંધ્યું હતું કે યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સમાં વેચાતી દવાઓના વોલ્યુમમાં જેનરિક દવાઓનો હિસ્સો 80-90 ટકા છે, પરંતુ મૂલ્યની દ્રષ્ટિએ તે માત્ર 10-15 ટકા જ છે, જે જેનરિક દવાઓની પરવડે તેવી ક્ષમતા અને સામાજિક મૂલ્યને રેખાંકિત કરે છે. તેમણે કહ્યું કે ભારતનો સ્પર્ધાત્મક લાભ માત્ર તેના ટેલેન્ટ પૂલમાં જ નથી, પરંતુ અદ્યતન અર્થતંત્રોની સરખામણીમાં નોંધપાત્ર રીતે નીચા ઓપરેટિંગ ખર્ચમાં પણ રહેલો છે.

મંત્રીશ્રીએ ભારતના ફાર્માસ્યુટિકલ સેક્ટરની ત્રણ નિર્ણાયક શક્તિઓની રૂપરેખા આપી હતી: વિશ્વાસ, ઇનોવેશન અને ભાગીદારી.

વિશ્વાસ અંગે શ્રી ગોયલે જણાવ્યું હતું કે ભારતે તેના ગુડ મેન્યુફેક્ચરિંગ પ્રેક્ટિસિસ (GMP) માળખાને વૈશ્વિક બેન્ચમાર્ક સાથે સુસંગત બનાવ્યું છે. તેમણે નોંધ્યું હતું કે વર્લ્ડ હેલ્થ ઓર્ગેનાઇઝેશન (WHO) ની રસીની જરૂરિયાતોમાંથી આશરે 65-70 ટકા હિસ્સો ભારતમાંથી મેળવવામાં આવે છે અને વિશ્વની 25 સૌથી મોટી જેનરિક ફાર્માસ્યુટિકલ કંપનીઓમાંથી 10 કંપનીઓ ભારતમાંથી કાર્યરત છે. તેમણે વધુમાં જણાવ્યું હતું કે યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સની બહાર યુએસ એફડીએ (US FDA) મંજૂર ફાર્માસ્યુટિકલ મેન્યુફેક્ચરિંગ પ્લાન્ટ્સની સૌથી વધુ સંખ્યા ભારતમાં છે.

ઇનોવેશન પર શ્રી ગોયલે જણાવ્યું હતું કે તાજેતરના વર્ષોમાં ભારતમાં પેટન્ટ ફાઇલિંગમાં લગભગ 100 ટકાનો વધારો થયો છે. તેમણે ફાર્માસ્યુટિકલ સેક્ટરમાં ઇનોવેશનને પ્રોત્સાહિત કરવા માટે બાયોફાર્મા શક્તિ (Biopharma Shakti) કાર્યક્રમના લોન્ચિંગ પર પ્રકાશ પાડ્યો હતો અને ફાર્માસ્યુટિકલ્સ સહિતના ક્ષેત્રોમાં ઇનોવેશનને ટેકો આપવા માટે સરકાર દ્વારા જાહેર કરાયેલા $10 બિલિયનના કાર્યક્રમનો ઉલ્લેખ કર્યો હતો.

ભાગીદારી અંગે, શ્રી ગોયલે વૈશ્વિક ફાર્માસ્યુટિકલ કંપનીઓને ભારતમાં વધુ મજબૂત હાજરી સ્થાપિત કરવા અને 1.4 બિલિયન લોકોના બજાર, ઝડપથી વિસ્તરી રહેલા મધ્યમ વર્ગ, વધતી આવક અને સતત આર્થિક વૃદ્ધિ દ્વારા પ્રસ્તુત તકોનો લાભ લેવા આમંત્રણ આપ્યું હતું.

હેલ્થકેરની પ્રાચીન ભારતીય ફિલસૂફીનો ઉલ્લેખ કરતા, શ્રી ગોયલે સંસ્કૃત ઉક્તિ "સર્વે સન્તુ નિરામયાઃ" (Sarve Santu Niramaya) ટાંકી હતી, જેનો અર્થ છે "તમામ જીવો રોગમુક્ત રહે", અને જણાવ્યું હતું કે હેલ્થકેર પ્રત્યે ભારતના અભિગમે હજારો વર્ષોથી સારા સ્વાસ્થ્યને એક સામૂહિક જવાબદારી તરીકે જોયું છે.

તેમણે કહ્યું કે વિશ્વએ, ખાસ કરીને કોવિડ-19 પછી, વિશ્વને સુરક્ષિત સ્થાન બનાવવા અને તમામ માટે હેલ્થકેરની સમાન પહોંચ સુનિશ્ચિત કરવા માટે દેશોની સામૂહિક જવાબદારીને સ્વીકારી છે. તેમણે જણાવ્યું કે આ ફિલસૂફી ભારતના આધુનિક ફાર્માસ્યુટિકલ ઉદ્યોગને માર્ગદર્શન આપતી રહી છે.

કોવિડ-19 રોગચાળા દરમિયાન ભારતીય ફાર્માસ્યુટિકલ ઉદ્યોગની સ્થિતિસ્થાપકતાની પ્રશંસા કરતા શ્રી ગોયલે જણાવ્યું હતું કે ભારતીય કંપનીઓએ માત્ર સ્થાનિક જરૂરિયાતો જ પૂરી નથી કરી પરંતુ વિશ્વના મોટા ભાગના દેશો, ખાસ કરીને ગ્લોબલ સાઉથના દેશો, ઊભરતા અર્થતંત્રો અને વિકાસશીલ દેશોની જરૂરિયાતો પણ પૂરી કરી છે.

રોગચાળા દરમિયાન ભારતના ફાર્માસ્યુટિકલ સપ્લાયના સંચાલનને યાદ કરતા શ્રી ગોયલે સ્પષ્ટ કર્યું હતું કે દવાઓ અને રસીઓની નિકાસ પર કામચલાઉ નિયંત્રણો અન્ય દેશોને પહોંચ નકારવા માટે નહીં, પરંતુ સસ્તી કિંમતે સમાન ઉપલબ્ધતા સુનિશ્ચિત કરવા માટે લાદવામાં આવ્યા હતા. તેમણે કહ્યું કે સરકારની ચિંતા એ હતી કે નોંધપાત્ર નાણાકીય સંસાધનો ધરાવતા વેપારીઓ અને સંસ્થાઓ ઉપલબ્ધ પુરવઠાને અંકે કરી શકે છે અને કટોકટી દરમિયાન તેને અતિશય ભાવે વેચી શકે છે.

મંત્રીશ્રીએ જણાવ્યું હતું કે રોગચાળા દરમિયાન 100 થી વધુ દેશોને ભારત તરફથી વિનામૂલ્યે દવાઓ મળી હતી અને જે પણ દેશે ફાર્માસ્યુટિકલ સપોર્ટ માટે ભારતનો સંપર્ક કર્યો હતો તેને કોવિડ-19 પહેલા પ્રવર્તતા ભાવો પર દવાઓ પૂરી પાડવામાં આવી હતી. તેમણે ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે ભારતે એ સુનિશ્ચિત કર્યું હતું કે વેપારીઓ અને વચેટિયાઓને વૈશ્વિક સ્વાસ્થ્ય કટોકટીમાંથી નફો મેળવવા દેવામાં ન આવે.

મંત્રીશ્રીએ જણાવ્યું હતું કે ભારત એવી સ્થાયી ભાગીદારી ઈચ્છે છે જે રોગચાળા અને યુદ્ધો જેવી કટોકટીઓથી ઘણી આગળ વિસ્તરેલી હોય. તેમણે ઇનોવેશન, ટકાઉ હેલ્થકેર ઉત્પાદન અને ગુણવત્તાયુક્ત હેલ્થકેરની સાર્વત્રિક પહોંચમાં યોગદાન આપતી લાંબા ગાળાની સહભાગીદારી બનાવવા માટે ભારતની પ્રતિબદ્ધતાનો પુનરોચ્ચાર કર્યો હતો.

2023 માં ભારતના G20 પ્રમુખપદની થીમ, "વસુધૈવ કુટુંબકમ" અથવા "એક પૃથ્વી, એક પરિવાર, એક ભવિષ્ય" નો ઉલ્લેખ કરીને શ્રી ગોયલે જણાવ્યું હતું કે ભારત તમામ રાષ્ટ્રોને એક વૈશ્વિક પરિવારના સભ્યો તરીકે જુએ છે અને આંતરરાષ્ટ્રીય સમુદાય સાથે મળીને કામ કરવા માંગે છે જેથી વિશ્વમાં ક્યાંય પણ કોઈ બાળક ગુણવત્તાયુક્ત હેલ્થકેર અને સુરક્ષાથી વંચિત ન રહે.

મંત્રીશ્રીએ આ કાર્યક્રમમાં ભાગ લેવા બદલ રાજદૂતો, રાજદ્વારીઓ અને આંતરરાષ્ટ્રીય પ્રતિનિધિઓનો આભાર માન્યો હતો અને GDRC 2026 તથા IPHEX 2026 ની સફળતા માટે શુભેચ્છાઓ પાઠવી હતી.

SM/NP/JD

(रिलीज़ आईडी: 2270487) आगंतुक पटल : 8