સંતુલિત ખાતરના ઉપયોગ, જમીનની ફળદ્રુપતાના સંરક્ષણ અને ટકાઉ ખેતી પદ્ધતિઓને પ્રોત્સાહન આપવા માટે કેન્દ્રીય કૃષિ અને ખેડૂત કલ્યાણ મંત્રાલયના નેજા હેઠળ શરૂ કરાયેલ દેશવ્યાપી 'ખેત બચાઓ અભિયાન' દેશભરમાં વ્યાપક જનસંપર્ક પ્રવૃત્તિઓ સાથે સતત ચાલી રહ્યું છે. 4 જૂન, 2026 સુધીમાં, વિવિધ કાર્યક્રમો અને પહેલો દ્વારા 9.42 લાખથી વધુ ખેડૂતો આ અભિયાન સાથે જોડાઈ ચૂક્યા છે.

આ અભિયાન અંતર્ગત અત્યાર સુધી દેશભરમાં કુલ 17,834 જાગૃતિ કાર્યક્રમોનું આયોજન કરવામાં આવ્યું છે, જેમાં આશરે 6.983 લાખ ખેડૂતોએ ભાગ લીધો છે. આ ઉપરાંત, 3,698 તાલીમ કાર્યક્રમોનું સંચાલન કરવામાં આવ્યું છે જેના દ્વારા 1,57,438 સહભાગીઓને સંતુલિત ખાતરના ઉપયોગ, જમીનના સ્વાસ્થ્ય વ્યવસ્થાપન અને વૈજ્ઞાનિક ખેતીની તકનીકો વિશે માહિતી પૂરી પાડવામાં આવી હતી.

ખેડૂતોને વ્યવહારુ અનુભવ અને પ્રત્યક્ષ શિક્ષણ પ્રદાન કરવા માટે, અભિયાન હેઠળ 8,850 પ્રદર્શનોનું આયોજન કરવામાં આવ્યું છે. આ પ્રદર્શનો જૈવિક અને વૈકલ્પિક પોષક તત્વોના સ્ત્રોતોના ઉપયોગ તેમજ સંકલિત પોષક તત્વોના વ્યવસ્થાપનની તકનીકો પર કેન્દ્રિત હતા, જેનો ઉદ્દેશ્ય જમીનની લાંબા ગાળાની ઉત્પાદકતામાં સુધારો કરવાનો અને રાસાયણિક ખાતરો પરની અતિશય નિર્ભરતા ઘટાડવાનો છે.

આ અભિયાને પાયાના સ્તરે લોકપ્રતિનિધિઓની ભાગીદારી પણ સુનિશ્ચિત કરી છે. આ પ્રયાસના ભાગ રૂપે, પંચો, સરપંચો અને જિલ્લા પરિષદના સભ્યો સહિત 5,237 પંચાયત પ્રતિનિધિઓને આ પહેલ સાથે સાંકળવામાં આવ્યા છે. આ સાથે જ, વિવેકપૂર્ણ અને સંતુલિત ખાતરના ઉપયોગનો સંદેશ ગ્રામ્ય સ્તર સુધી પહોંચાડવા માટે 9,609 ઇનપુટ ડીલરો (ખાતર-બિયારણ વિક્રેતાઓ) સાથે સંવાદ અને પરસ્પર ચર્ચાના કાર્યક્રમો યોજવામાં આવ્યા છે.

ખેડૂત ઉત્પાદક સંગઠનો (FPOs), સ્વ-સહાય જૂથો (SHGs) અને ખેડૂત હિત જૂથો (FIGs) ની ભાગીદારી દ્વારા પણ આ અભિયાનને વધુ બળ મળ્યું છે. અત્યાર સુધીમાં, આ સંસ્થાઓ સાથે જોડાયેલા 8,383 ખેડૂત-સભ્યોએ વિવિધ કાર્યક્રમોમાં ભાગ લીધો છે અને વૈજ્ઞાનિક પોષક તત્વોના વ્યવસ્થાપનની પદ્ધતિઓ સંબંધિત માહિતી અને તાલીમ મેળવી છે.

અભિયાનના વ્યાપક જનસંપર્ક પ્રયાસોના ભાગ રૂપે, દેશભરમાં 60,477 સ્થળોએ બેનરો, પોસ્ટરો અને હોર્ડિંગ્સ પ્રદર્શિત કરવામાં આવ્યા છે. આ ઉપરાંત, 1,027 રેડિયો અને કોમ્યુનિટી રેડિયો વાર્તાલાપ (talks) તેમજ 240 ટેલિવિઝન અને ડિજિટલ મીડિયા કાર્યક્રમો દ્વારા ખેડૂતો અને સામાન્ય જનતામાં અભિયાનનો સંદેશો પ્રસારિત કરવામાં આવ્યો છે.

સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ્સના અસરકારક ઉપયોગથી આ અભિયાનના વ્યાપમાં નોંધપાત્ર વધારો થયો છે. વિવિધ ડિજિટલ પ્લેટફોર્મ્સ દ્વારા, અભિયાનનો સંદેશો અત્યાર સુધીમાં દેશભરના આશરે 3.505 કરોડ લોકો સુધી પહોંચ્યો છે, જેનાથી સંતુલિત ખાતરના પ્રયોગ, જમીન પરીક્ષણ (સોઇલ ટેસ્ટિંગ) અને ટકાઉ કૃષિ પદ્ધતિઓ વિશે વ્યાપક જાગૃતિ આવી છે.

4 જૂન, 2026 સુધીમાં, આ અભિયાન અંતર્ગત કુલ 600 કાર્યક્રમોનું આયોજન કરવામાં આવ્યું છે, જેમાં 32,021 સહભાગીઓએ ભાગ લીધો હતો.

આ અભિયાનનો ઉદ્દેશ્ય ખેડૂતોને સંતુલિત ખાતરનો ઉપયોગ અપનાવવા પ્રોત્સાહિત કરવાનો, જમીન પરીક્ષણ આધારિત પોષક તત્વોના વ્યવસ્થાપનને પ્રોત્સાહન આપવાનો, ટકાઉ કૃષિ પદ્ધતિઓ દ્વારા જમીનની ફળદ્રુપતા સુધારવાનો અને ભવિષ્યની પેઢીઓ માટે તંદુરસ્ત તેમજ ઉત્પાદક કૃષિ ભૂમિનું સંરક્ષણ સુનિશ્ચિત કરવાનો છે.

SM/NP/JD

(रिलीज़ आईडी: 2269522) आगंतुक पटल : 18