ઇન્ડિયન ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ ટેકનોલોજી ગાંધીનગર (IITGN) એ 18 એપ્રિલ 2026 ના રોજ ઇન્ડસ્ટ્રી પાર્ટનરશિપ કોન્ક્લેવ 2026 (IPC 2026) નું સફળતાપૂર્વક આયોજન કર્યું હતું, જેમાં લાંબા ગાળાના એકેડેમિયા-ઇન્ડસ્ટ્રી સહયોગને મજબૂત કરવા માટે ઉદ્યોગ જગતના અગ્રણીઓ, સંશોધકો, સ્ટાર્ટઅપ્સ અને નીતિ ઘડવૈયાઓને એક મંચ પર લાવવામાં આવ્યા હતા.

આ કોન્ક્લેવમાં ત્રણ આંતરશાખાકીય રિસર્ચ ક્લસ્ટર્સનું પ્રી-લોન્ચ કરવામાં આવ્યું હતું: એડવાન્સ્ડ મટીરિયલ્સ રિસર્ચ ક્લસ્ટર (AMRC), એનર્જી રિસર્ચ ક્લસ્ટર (ERC), અને હેલ્થકેર એન્ડ મેડટેક રિસર્ચ ક્લસ્ટર (HMRC). આ ક્લસ્ટર્સ અદ્યતન સંશોધનને ભારતની વ્યૂહાત્મક અને ઔદ્યોગિક જરૂરિયાતો માટે ઉપયોગમાં લઈ શકાય તેવા ઉકેલોમાં રૂપાંતરિત કરવા માટે તૈયાર કરવામાં આવ્યા છે.

ગુજરાત સરકારના ઉર્જા અને પેટ્રોકેમિકલ્સ વિભાગના અગ્ર સચિવ શ્રી અશ્વિની કુમાર, જેઓ આ કાર્યક્રમના મુખ્ય અતિથિ હતા, તેમણે જણાવ્યું હતું કે, “પરિવર્તનનું જે સ્તર આપણે લક્ષ્યમાં રાખ્યું છે તે એકલતામાં રહીને પ્રાપ્ત કરી શકાતું નથી. તેના માટે સરકાર, ઉદ્યોગ અને IIT ગાંધીનગર જેવી અગ્રણી સંસ્થાઓ વચ્ચે મજબૂત સહયોગની જરૂર છે.”

તેમણે ઇનોવેશન અને સહયોગને પ્રોત્સાહન આપવામાં સંસ્થાની ભૂમિકા પર વધુ પ્રકાશ પાડતા કહ્યું કે, “IIT ગાંધીનગર જેવી સંસ્થાઓ એક અનોખી ઇકોસિસ્ટમ પૂરી પાડે છે જ્યાં શૈક્ષણિક શ્રેષ્ઠતા વાસ્તવિક દુનિયાની સમસ્યાઓના ઉકેલ સાથે મળે છે. અહીંની નિખાલસતા, સુલભતા અને સહયોગની ભાવના ખરેખર નોંધપાત્ર છે.”

રાજ્યના વિકાસના માર્ગ પર ભાર મૂકતા, તેમણે વધતી જતી માળખાગત જરૂરિયાતો અને ઉભરતી તકો તરફ નિર્દેશ કર્યો. તેમણે નોંધ્યું હતું કે, “ડેટા સેન્ટર્સ, ડિજિટલ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર અને ઉદ્યોગમાં વૃદ્ધિને કારણે ગુજરાતમાં ઉર્જાની માંગમાં ઝડપી વધારો જોવા મળી રહ્યો છે,” અને ટકાઉ તથા સ્કેલેબલ ઉકેલોના મહત્વ પર ભાર મૂક્યો હતો.

તેમણે ઉમેર્યું કે, “2047 તરફ નજર કરીએ તો, ભવિષ્યને વ્યાખ્યાયિત કરશે તેવી ઘણી ટેકનોલોજી અને ઉદ્યોગો અત્યારે અસ્તિત્વમાં નથી,” તેમણે પરિવર્તનશીલ ફેરફારો માટે તૈયાર રહેવા એકેડેમિયા, ઉદ્યોગ અને સરકાર વચ્ચે વધુ મજબૂત સહયોગ માટે આહવાન કર્યું અને ભવિષ્ય માટે સજ્જ વિચારસરણી અને ઇનોવેશન-આધારિત વિકાસની જરૂરિયાત પર ભાર મૂક્યો.

IITGN ના ડાયરેક્ટર પ્રોફેસર રજત મૂનાએ તેમના સંબોધનમાં આ પહેલ પાછળના વિઝન અને સહયોગી સંશોધન ઇકોસિસ્ટમના મહત્વ પર પ્રકાશ પાડ્યો હતો. તેમણે કહ્યું કે, “ભારત પાસે આજે મોટા પાયે અને ઓછા ખર્ચે ઉચ્ચ ગુણવત્તાના ઉકેલો પહોંચાડવાની અનન્ય શક્તિ છે. આના પર આગળ વધવા માટે, એકેડેમિયા, ઉદ્યોગ અને સંશોધનને વધુ સંકલિત અને સહયોગી રીતે સાથે લાવવા જરૂરી છે.”

તેમણે અભિપ્રાય આપ્યો કે, “જો આપણે ડીપ-ટેક ઇનોવેશનમાં નેતૃત્વ કરવા માંગતા હોઈએ, તો સંસ્થાઓએ માત્ર શિક્ષણથી આગળ વધીને એવા સંશોધન પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવું જોઈએ જે ટેકનોલોજી વિકાસ અને વાસ્તવિક દુનિયાના ઉપયોગો તરફ દોરી જાય. આ ક્લસ્ટર્સ આપણા સંશોધન પ્રયાસોમાં સ્કેલ અને માળખું લાવવા માટે રચાયેલ છે, જે ઊંડા સહયોગ, મજબૂત ઉદ્યોગ જોડાણ અને સંશોધનથી ઇનોવેશન સુધીના સ્પષ્ટ માર્ગને સક્ષમ બનાવે છે.”

જાપાન એક્સટર્નલ ટ્રેડ ઓર્ગેનાઈઝેશન (JETRO) ના ડાયરેક્ટર જનરલ શ્રી યો યોશિદાએ ઊંડા સહયોગની જરૂરિયાત પર ભાર મૂક્યો હતો. તેમણે કહ્યું કે, “ઇનોવેશનને આગળ ધપાવવા માટેની સૌથી ઝડપી અને અસરકારક રીતોમાંની એક એકેડેમિયા અને ઉદ્યોગ વચ્ચેનો સહયોગ છે, જેમાં સરહદો પારની ભાગીદારીનો પણ સમાવેશ થાય છે.” તેમણે આશા વ્યક્ત કરી હતી કે આ કોન્ક્લેવ નવા સહયોગ અને સંયુક્ત પહેલો માટે પ્રારંભિક બિંદુ તરીકે સેવા આપશે. તેમણે વધુમાં ઉમેર્યું કે, “જાપાન અને ભારત મુખ્ય ક્ષેત્રોમાં સમાન શક્તિઓ ધરાવે છે. IITGN ના રિસર્ચ ક્લસ્ટર્સ સહયોગ માટે મજબૂત પ્લેટફોર્મ પૂરું પાડે છે, જેમાં એડવાન્સ્ડ મટીરિયલ્સ અને એનર્જી ટ્રાન્ઝિશનમાં નોંધપાત્ર સંભાવનાઓ છે.”

ઝાયડસ લાઈફસાયન્સીસ લિમિટેડના ઝાયડસ રિસર્ચ સેન્ટરના પ્રેસિડેન્ટ ડો. મુકુલ જૈને ઉદ્યોગ-એકેડેમિયાના વધુ ઊંડા સહયોગની જરૂરિયાત પર ભાર મૂક્યો હતો. તેમણે જણાવ્યું કે, “આ રિસર્ચ ક્લસ્ટર્સ જેવી પહેલો લાંબા ગાળાની, સહ-સર્જનાત્મક ભાગીદારી તરફના એક મહત્વપૂર્ણ પરિવર્તનને ચિહ્નિત કરે છે જે ટ્રાન્ઝેક્શનલ જોડાણોથી આગળ વધીને સંશોધનને વાસ્તવિક દુનિયાની અસરમાં રૂપાંતરિત કરવા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરે છે.”

તમામ ક્ષેત્રોમાં પડકારોની વધતી જતી જટિલતાને રેખાંકિત કરતા તેમણે ઉમેર્યું, “જેમ કે પોસાય તેવી હેલ્થકેર, ટકાઉ ઉર્જા અને એડવાન્સ્ડ મટીરિયલ્સ જેવા મુદ્દાઓ વધુને વધુ એકબીજા સાથે જોડાયેલા બનતા જાય છે, તેમ કોઈ પણ એક ક્ષેત્ર તેને અલગ રહીને ઉકેલી શકતું નથી. ભવિષ્ય સહયોગી ઇકોસિસ્ટમમાં રહેલું છે જે વિવિધ કુશળતાને સાથે લાવે છે.”

ગુજરાત કાઉન્સિલ ઓન સાયન્સ એન્ડ ટેકનોલોજી (GUJCOST) ના એડવાઈઝર અને મેમ્બર સેક્રેટરી ડો. નરોત્તમ સાહૂએ જણાવ્યું હતું કે, “અલગ રહીને કામ કરવાથી લઈને સહયોગી, ક્લસ્ટર-આધારિત ઇકોસિસ્ટમ બનાવવાની દિશામાં સ્પષ્ટ પરિવર્તન આવ્યું છે જે એકેડેમિયા, ઉદ્યોગ અને સરકારને સાથે લાવે છે. ઉર્જા, એડવાન્સ્ડ મટીરિયલ્સ અને હેલ્થકેર જેવા મુખ્ય ક્ષેત્રોમાં પ્રગતિને વેગ આપવા માટે આવા પ્લેટફોર્મ્સ આવશ્યક છે.”

કોન્ક્લેવમાં 400 થી વધુ સંસ્થાઓના 450 થી વધુ પ્રતિનિધિઓની મજબૂત ભાગીદારી જોવા મળી હતી, જેમાં અગ્રણી ઉદ્યોગ નેતાઓ, સ્ટાર્ટઅપ્સ, MSMEs, શૈક્ષણિક સંસ્થાઓ, સરકારી એજન્સીઓ અને રોકાણકાર કંપનીઓનો સમાવેશ થાય છે. ટાટા કન્સલ્ટન્સી સર્વિસીસ (TCS), લાર્સન એન્ડ ટુબ્રો (L&T), રિલાયન્સ BP મોબિલિટી, GMR ગ્રુપ અને ઝાયડસ લાઈફસાયન્સીસ જેવી સંસ્થાઓના પ્રતિનિધિઓ હાજર હતા.

આ કોન્ક્લેવમાં ઉદ્યોગ પ્રદર્શન (industry exposition), ક્લસ્ટર-વિશિષ્ટ બ્રેકઆઉટ સત્રો અને દરેક વિષયનું નેતૃત્વ કરતા ફેકલ્ટી સાથે સંરચિત ક્રિયાપ્રતિક્રિયાઓ પણ યોજાઈ હતી. એડવાન્સ્ડ મટીરિયલ્સ રિસર્ચ ક્લસ્ટર (AMRC), એનર્જી રિસર્ચ ક્લસ્ટર (ERC), અને હેલ્થકેર એન્ડ મેડટેક રિસર્ચ ક્લસ્ટર (HMRC) પહેલેથી જ ટાટા સેમિકન્ડક્ટર મેન્યુફેક્ચરિંગ, આર્સેલરમિત્તલ નિપ્પોન સ્ટીલ, એપ્લાઇડ મટીરિયલ્સ, ટેક્સાસ ઇન્સ્ટ્રુમેન્ટ્સ, ઝાયડસ લાઈફસાયન્સીસ, GE હેલ્થકેર, ટાટા કન્સલ્ટન્સી સર્વિસીસ, રિલાયન્સ ઇન્ડસ્ટ્રીઝ, અદાણી ગ્રુપ અને ગુજરાતની મુખ્ય ઉપયોગિતાઓ જેવી કે GUVNL, GETCO અને SLDC વગેરે સાથે જોડાયેલા છે.

આ ક્લસ્ટર્સનું સંપૂર્ણ લોન્ચિંગ આ વર્ષના અંતમાં અપેક્ષિત છે, જેમાં સંયુક્ત દરખાસ્તો, કન્સલ્ટન્સી જોડાણો અને પાયલોટ ડિપ્લોયમેન્ટ માટે આહવાન કરવામાં આવશે.

સહભાગીઓએ ફેકલ્ટી સાથે વન-ઓન-વન બેઠકો પણ કરી હતી, જેમાં સહ-વિકાસ (co-development), સંયુક્ત સંશોધન અને લાંબા ગાળાની ભાગીદારી માટેની તકો શોધી હતી. કોન્ક્લેવમાં અદ્યતન પ્રયોગશાળાઓ અને સંશોધન સુવિધાઓની માર્ગદર્શિત મુલાકાતોનો પણ સમાવેશ કરવામાં આવ્યો હતો, જે ઉદ્યોગના પ્રતિનિધિઓને IITGN ના ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર અને ચાલુ ઇનોવેશન્સનો પ્રત્યક્ષ અનુભવ પૂરો પાડે છે.

કોન્ક્લેવમાં બોલતા, IIT ગાંધીનગરના ડીન (રિસર્ચ એન્ડ ડેવલપમેન્ટ) પ્રોફેસર વિમલ મિશ્રાએ ટ્રાન્સલેશનલ રિસર્ચના મહત્વ પર ભાર મૂક્યો હતો. તેમણે કહ્યું કે, “સંશોધન માત્ર પ્રયોગશાળાઓ સુધી સીમિત ન રહેવું જોઈએ, તે લોકો સુધી પહોંચવું જોઈએ અને વાસ્તવિક દુનિયાના પડકારોનો ઉકેલ લાવવો જોઈએ.”

તેમણે ઉમેર્યું કે, “રિસર્ચ ક્લસ્ટર્સનો ખ્યાલ આંતરશાખાકીય નિપુણતાને એકસાથે લાવીને અને સંશોધનને ઉદ્યોગની જરૂરિયાતો સાથે જોડીને એકેડેમિયા અને ઉદ્યોગ વચ્ચેના અંતરને પૂરવાનો હેતુ ધરાવે છે.”

IPC 2026 જેવી પહેલો દ્વારા, IIT ગાંધીનગર સહયોગી સંશોધન ભાગીદાર તરીકે પોતાની જાતને સ્થાપિત કરવાનું ચાલુ રાખે છે, અને એવી ઇનોવેશન ઇકોસિસ્ટમ્સને પ્રોત્સાહન આપે છે જે એકેડેમિયા, ઉદ્યોગ અને સરકારને સાથે લાવે છે.

આ પ્રસંગે મુખ્ય અતિથિ અશ્વિની કુમાર, અગ્ર સચિવ, ઉર્જા અને પેટ્રોકેમિકલ્સ વિભાગ, ગુજરાત સરકારની સાથે મુખ્ય વક્તાઓ યો યોશિદા, ડાયરેક્ટર જનરલ, જાપાન એક્સટર્નલ ટ્રેડ ઓર્ગેનાઈઝેશન (JETRO); ડો. મુકુલ જૈન, પ્રેસિડેન્ટ, ઝાયડસ રિસર્ચ સેન્ટર, ઝાયડસ લાઈફસાયન્સીસ લિમિટેડ; અને ડો. નરોત્તમ સાહૂ, એડવાઈઝર અને મેમ્બર સેક્રેટરી, ગુજરાત કાઉન્સિલ ઓન સાયન્સ એન્ડ ટેકનોલોજી (GUJCOST) ઉપસ્થિત રહ્યા હતા.

(રીલીઝ આઈડી: 2253403) મુલાકાતી સંખ્યા : 44