પ્રધાનમંત્રી શ્રી નરેન્દ્ર મોદીની અધ્યક્ષતામાં આર્થિક બાબતોની કેબિનેટ સમિતિએ અરૂણાચલ પ્રદેશના કામલે, ક્રા દાદી અને કુરુંગ કુમે જિલ્લાઓમાં કમલા હાઇડ્રો ઇલેક્ટ્રિક પ્રોજેક્ટ (HEP) ના નિર્માણ માટે ₹26,069.50 કરોડના રોકાણને મંજૂરી આપી છે. પ્રોજેક્ટ પૂર્ણ થવાનો અંદાજિત સમયગાળો 96 મહિનાનો છે.

1720 મેગાવોટ (8 x 210 મેગાવોટ અને 1 x 40 મેગાવોટ) ની સ્થાપિત ક્ષમતા ધરાવતો આ પ્રોજેક્ટ 6870 MU ઊર્જા ઉત્પન્ન કરે તેવી અપેક્ષા છે. પ્રોજેક્ટમાંથી ઉત્પન્ન થતી વીજળી અરૂણાચલ પ્રદેશ રાજ્યમાં વીજ પુરવઠાની સ્થિતિને મજબૂત બનાવશે, પીક ડિમાન્ડ મેનેજમેન્ટમાં ટેકો આપશે, નેશનલ ગ્રીડ બેલેન્સિંગમાં ફાળો આપશે અને બ્રહ્મપુત્રા ખીણમાં પૂર નિયંત્રણનો લાભ આપશે. કમલા HEP ઉપરાંત, અરૂણાચલ પ્રદેશમાં NHPC લિમિટેડ દ્વારા અન્ય હાઇડ્રોપાવર પ્રોજેક્ટ્સ — સુબનસિરી લોઅર (2000 મેગાવોટ), દિબાંગ મલ્ટીપર્પઝ (2880 મેગાવોટ) નિર્માણ હેઠળ છે અને ઇટાલિન (3097 મેગાવોટ) ના વિકાસનું આયોજન છે.

કમલા HEP એ NHPC લિમિટેડ અને અરૂણાચલ પ્રદેશ સરકાર વચ્ચેની સંયુક્ત સાહસ કંપની દ્વારા અમલમાં મૂકવામાં આવશે. ભારત સરકાર પૂર નિયંત્રણના ઘટક માટે અંદાજપત્રીય સહાય તરીકે ₹4743.98 કરોડ અને સક્ષમ માળખાગત સુવિધાઓ એટલે કે રસ્તાઓ, પુલો અને સંકળાયેલ ટ્રાન્સમિશન સિસ્ટમના નિર્માણ માટે અંદાજપત્રીય સહાય તરીકે ₹1340 કરોડ તેમજ રાજ્યના ઇક્વિટી હિસ્સા માટે ₹750 કરોડની કેન્દ્રીય નાણાકીય સહાય પૂરી પાડશે.

રાજ્યને 12% મફત વીજળી મળશે અને વધારાની 1% વીજળી લોકલ એરિયા ડેવલપમેન્ટ ફંડ (LADF) માટે નિર્ધારિત કરવામાં આવશે, તેની સાથે આ પ્રદેશ માટે નોંધપાત્ર માળખાગત વિકાસ અને સામાજિક-આર્થિક લાભો પણ મળશે.

અરૂણાચલ પ્રદેશના કામલે, ક્રા દાદી અને કુરુંગ કુમે જિલ્લાઓમાં માળખાગત સુવિધાઓમાં નોંધપાત્ર સુધારો થશે, જેમાં પ્રોજેક્ટ માટે આશરે 196 કિમીના રસ્તાઓ અને પુલોના વિકાસનો સમાવેશ થાય છે જે મોટે ભાગે સ્થાનિક ઉપયોગ માટે ઉપલબ્ધ રહેશે. આ જિલ્લાઓને ₹8 કરોડના સમર્પિત પ્રોજેક્ટ ફંડ દ્વારા હોસ્પિટલો, શાળાઓ, બજારના સ્થળો વગેરે જેવી આવશ્યક માળખાગત સુવિધાઓના નિર્માણથી પણ લાભ થશે. સ્થાનિક જનતાને વળતર, રોજગારી અને CSR પ્રવૃત્તિઓથી પણ લાભ થશે.

કમલા HEP ઉપરાંત, અરૂણાચલ પ્રદેશ અને આસામમાં NHPC લિમિટેડ દ્વારા ત્રણ મોટા હાઇડ્રોપાવર પ્રોજેક્ટ્સ — સુબનસિરી લોઅર (2000 મેગાવોટ), દિબાંગ મલ્ટીપર્પઝ (2880 મેગાવોટ) અને ઇટાલિન (3097 મેગાવોટ) વિકસાવવામાં આવી રહ્યા છે. સુબનસિરી લોઅર HEP (2000 મેગાવોટ) એ એડવાન્સ સ્ટેજ પર છે જેમાં 750 મેગાવોટ ક્ષમતા પહેલેથી જ કાર્યરત થઈ ગઈ છે અને બાકીની ક્ષમતા ડિસેમ્બર 2026 સુધીમાં કાર્યરત થવાની અપેક્ષા છે, જ્યારે તમામ પ્રોજેક્ટ્સ યજમાન રાજ્યોને 12% મફત વીજળી પૂરી પાડશે અને પ્રોજેક્ટની આવકના 1% બરાબર લોકલ એરિયા ડેવલપમેન્ટ ફંડ દ્વારા સ્થાનિક વિકાસને ટેકો આપશે.

SM/BS/JD