ઇન્ડિયન ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ ટેકનોલોજી ગાંધીનગર (IITGN) ના વિદ્યાર્થીઓની એક ટીમે 3જી નેશન બિલ્ડીંગ કેસ સ્ટડી કોમ્પિટિશનની નેશનલ ફાઇનલ્સમાં પ્રવેશ મેળવ્યો છે. આ ભારતની સૌથી મોટી અંડરગ્રેજ્યુએટ સ્પર્ધા છે, જેમાં હેલ્થકેરના ભવિષ્યની પુનઃકલ્પના કરવા માટે ભારતભરની 2500 થી વધુ કોલેજોના 1.35 લાખથી વધુ વિદ્યાર્થીઓએ ભાગ લીધો હતો. ટીમે ભારતમાં નિવારક સ્વાસ્થ્ય સંભાળ (Preventive Healthcare) માં પરિવર્તન લાવવા માટે યુવા-સંચાલિત મહત્વાકાંક્ષી મોડલ રજૂ કર્યું છે.

તેમનો પ્રસ્તાવ એક સ્કેલેબલ ડિજિટલ વેલનેસ નેટવર્કની પરિકલ્પના કરે છે, જેનો હેતુ ભારતના નવ વર્ષના હેલ્ધી લાઈફ એક્સપેક્ટન્સી (HALE) ગેપને ઘટાડવાનો, યુવાનોમાં અકાળ બિમારીને કારણે થતા અંદાજે $38 બિલિયનના વાર્ષિક આર્થિક નુકસાનને રોકવાનો અને દેશને રિએક્ટિવ 'સિક-કેર' સિસ્ટમમાંથી 'પ્રિવેન્ટિવ હેલ્થ' (નિવારક સ્વાસ્થ્ય) ની સંસ્કૃતિ તરફ લઈ જવાનો છે.

ટીમ હેલ્સ્યોરા (Team Halcyora), જેમાં રૂપક બેનર્જી (AI અને મિકેનિકલ એન્જિનિયરિંગમાં ડ્યુઅલ મેજર BTech) અને આકાશ કુશવાહ (સિવિલ એન્જિનિયરિંગમાં BTech) સામેલ છે, તેમણે 'પીઅર-પાવર્ડ વેલનેસ નેટવર્ક' વિકસાવ્યું છે. આ વિચાર હેલ્ધી લાઈફ એક્સપેક્ટન્સી (HALE) ના આંકડા પરથી આવ્યો છે. ભારતમાં સરેરાશ આયુષ્ય (Life Expectancy) 67.3 વર્ષ છે, પરંતુ હેલ્ધી લાઈફ એક્સપેક્ટન્સી (તંદુરસ્ત આયુષ્ય) માત્ર 58.1 વર્ષ છે. આનો અર્થ એ છે કે ભારતીયો સરેરાશ નવ વર્ષ અટકાવી શકાય તેવા રોગો અને લાંબા ગાળાની સ્વાસ્થ્ય સમસ્યાઓ પાછળ વિતાવે છે.

રૂપક જણાવે છે કે, "અમારી હેલ્થકેર સિસ્ટમ વાસ્તવમાં 'સિક-કેર' (બિમારી પછીની સંભાળ) સિસ્ટમ છે. અમે રોગો દેખાયા પછી તેની સારવાર કરીએ છીએ, તેના બદલે અમારે સંપૂર્ણ શારીરિક, માનસિક અને સામાજિક સુખાકારીની સંસ્કૃતિ બનાવવાની જરૂર છે." આ સમજ તેને વ્યક્તિગત અનુભવ પરથી આવી છે, જ્યારે તેણે તેના દાદાને 60 વર્ષની વયે અચાનક હાર્ટ સ્ટ્રોકને કારણે ગુમાવ્યા હતા.

ભારતમાં બિન-ચેપી રોગો (NCDs) કુલ મૃત્યુના 61% હિસ્સો ધરાવે છે, જે વાર્ષિક 58 લાખથી વધુ મૃત્યુમાં પરિણમે છે. હેલ્થકેર પાછળ થતો સીધો ખર્ચ (Out-of-Pocket Expenditure) 39.4% છે, જે દર વર્ષે લગભગ 7% ભારતીયોને ગરીબીમાં ધકેલી દે છે.

મોડલના મુખ્ય પાસાઓ:

• ડિજિટલ એકીકરણ: આ મોડલ 'ફિટ ઈન્ડિયા' ઇકોસિસ્ટમને 14-અંકના આયુષ્માન ભારત હેલ્થ એકાઉન્ટ (ABHA) સાથે જોડે છે. 67 કરોડથી વધુ ABHA ID પહેલેથી જ જનરેટ થઈ ચૂક્યા છે, જેનો વધુ સાર્થક ઉપયોગ કરવાનો ટીમનો પ્રસ્તાવ છે.
• દ્વિ-સ્તરીય ફ્રેમવર્ક: પ્રથમ સ્તર 'લાઇફસ્ટાઇલ લેયર' છે જ્યાં વ્યક્તિઓ દૈનિક સ્ટેપ્સ, ઊંઘ અને તમાકુ-મુક્ત લક્ષ્યોને ટ્રેક કરે છે અને 'હેલ્થ ક્રેડિટ્સ' મેળવે છે. બીજું 'ક્લિનિકલ લેયર' છે જે આ ટેવોને ABHA સિસ્ટમ સાથે જોડે છે.
• સાથી (Sathis): ડોક્ટરોની અછતને ધ્યાનમાં રાખીને (ભારતમાં ડોક્ટર-વસ્તી રેશિયો અંદાજે 1:834 છે), આ મોડલ યુવા સ્વયંસેવકોને 'સાથી' તરીકે સશક્ત કરે છે જે સમુદાયમાં વેલનેસ કેટાલિસ્ટ તરીકે કામ કરશે.
• HALE ઇમ્પેક્ટ સ્કોર: પ્રોસેસ્ડ ફૂડ અને તમાકુ ઉત્પાદનો પર લાલ અથવા લીલા સૂચકાંકો આપવા, જે તેમના લાંબા ગાળાના સ્વાસ્થ્ય પરની અસર દર્શાવે.
• ABHA વેલનેસ બોન્ડ્સ: એવા નાણાકીય સાધનો જે સામુદાયિક સ્વાસ્થ્ય સૂચકાંકોમાં સુધારા સાથે વળતરને જોડે છે.

ઝોનલ સ્ટેજ પર જજ દ્વારા આ દરખાસ્તની શક્યતા અને હાલના માળખા (Ayushman Bharat Digital Mission અને National Health Mission) સાથે તેના સીમલેસ એકીકરણની પ્રશંસા કરવામાં આવી હતી. આ યોજનામાં ₹40-78 કરોડના અંદાજિત ખર્ચ સાથે 5,000-નોડના પાયલોટ પ્રોજેક્ટનો સમાવેશ થાય છે.

ટીમ હેલ્સ્યોરાનો દ્રષ્ટિકોણ સ્પષ્ટ છે: ભારતની આગામી પેઢીને વ્યક્તિગત પ્રયાસો દ્વારા તંદુરસ્ત જીવનના વધારાના દસ વર્ષ મળે તે સુનિશ્ચિત કરવું. જો રાષ્ટ્રીય સ્તરે આનો અમલ કરવામાં આવે, તો તે રોજિંદા જીવનમાં વણાયેલી એક યુવા-સંચાલિત નિવારક ચળવળ બની શકે છે.

SM/JD

(રીલીઝ આઈડી: 2249489) મુલાકાતી સંખ્યા : 17