जलशक्ती मंत्रालय
दुष्काळग्रस्त भागांसाठी विशेष सिंचन साहाय्य
Posted On:
09 MAR 2026 5:06PM by PIB Mumbai
नवी दिल्ली, 9 मार्च 2026
शेतासाठीच्या पाण्याची प्रत्यक्ष उपलब्धता वाढवणे आणि शाश्वत सिंचनाअंतर्गतच्या लागवडीच्या क्षेत्राचा विस्तार करणे, प्रत्यक्ष शेतासाठीच्या पाणी वापराची कार्यक्षमता सुधारणे आणि शाश्वत जलसंधारण कार्यपद्धतींचा अवलंब करणे या उद्देशाने 2015-16 या वर्षात प्रधानमंत्री कृषी सिंचन योजना सुरू करण्यात आली होती.
राज्यांसोबतच्या सल्लामसलतीने, टप्प्याटप्प्याने पूर्ण करता येतील असे कार्यरत असलेले 99 मोठे आणि मध्यम सिंचन प्रकल्प (आणि 7 टप्पे) निश्चित करून त्यांचा, 2016-17 या काळात प्रधानमंत्री कृषी सिंचन योजनेच्या वेगवर्धित सिंचन लाभ कार्यक्रमातील (AIBP) घटकांतर्गत अंतर्भाव करण्यात आला होता.
भारतातील पाणी टंचाई असलेल्या दुष्काळग्रस्त भागात सिंचन विकासाशी संबंधित प्रश्न सोडवण्यासाठी, 2021-26 या कालावधीत प्रधानमंत्री कृषी सिंचन योजनेच्या अंमलबजावणी दरम्यान प्रकल्पांची निवड आणि केंद्रीय निधीच्या गुणोत्तराच्या निकषांमध्ये विशेष तरतुदी करण्यात आल्या आहेत. ज्या प्रकल्पांचे 50% पेक्षा जास्त लाभक्षेत्र दुष्काळग्रस्त भागात येते, अशा प्रकल्पांचा प्रधानमंत्री कृषी सिंचन योजना - वेगवर्धित सिंचन लाभ कार्यक्रमांतर्गत (PMKSY-AIBP) अंतर्भाव करण्यासाठी, प्रत्यक्षात प्रकल्पाची किमान 50% प्रत्यक्ष प्रगती झालेली असण्याचा निकष शिथिल करण्यात आला आहे. याव्यतिरिक्त, दुष्काळग्रस्त भागांना लाभ देणाऱ्या प्रकल्पांच्या बाबतीत, सामान्य श्रेणीअंतर्गतच्या राज्यांमधील प्रकल्पांकरता 25 (केंद्र) : 75 (राज्य) हे निधीसंदर्भातले विद्यमान सूत्र देखील, दुष्काळग्रस्त लाभक्षेत्राच्या प्रमाणानुसार 60 (केंद्र): 40 (राज्य) असे वाढवण्यात आले आहे.
प्रधानमंत्री कृषी सिंचन योजनेच्या अंमलबजावणीला मंजुरी मिळाल्यानंतर, 2021-26 या कालावधीकरता प्रधानमंत्री कृषी सिंचन योजना-वेगवर्धित सिंचन लाभ कार्यक्रमांतर्गत 19 मोठे आणि मध्यम सिंचन प्रकल्प निधी पुरवठ्याच्यादृष्टीने हाती घेतले गेले आहेत. यांपैकी 5 प्रकल्प दुष्काळग्रस्त भागांना लाभ देणारे आहेत.
यासोबतच, विदर्भ आणि मराठवाड्यातील कृषी संकटावर तसेच, महाराष्ट्राच्या उर्वरित भागातील इतर दुष्काळग्रस्त भागांमधील समस्यांवर मात करण्यासाठी 8 मोठे आणि मध्यम तसेच जमिनीच्या पृष्ठभागावरील 83 सिंचन प्रकल्प पूर्णत्वाला नेता यावेत या उद्देशाने केंद्र सरकारने जुलै 2018 मध्ये एका विशेष पॅकेज योजनेला मंजुरी दिली आहे.
गेल्या तीन वर्षांत या प्रकल्पांच्या माध्यमातून निर्माण झालेली सिंचन क्षमता, केंद्र सरकारकडून दिले गेलेले साहाय्य तसेच राज्यनिहाय आणि जिल्हानिहाय तपशील सोबतच्या परिशिष्टात दिले आहेत.
जलशक्ती मंत्री सी.आर.पाटील यांनी आज राज्यसभेत एका प्रश्नाच्या लेखी उत्तरात ही माहिती दिली.
ANNEXURE - A
Details of Irrigation Projects benefitting drought prone areas included under
PMKSY-AIBP since 2021-22
|
S No.
|
State
|
Project Name
|
Districts Benefitted
|
Central Assistance released in Rs Crore
|
Mother sanction issued
|
Irrigation Potential Created in Th. Ha
|
|
2022-23
|
2023-24
|
2024-25
|
2025-26
|
|
1
|
Maharashtra
|
Jihe Kathapur Project
|
Satara
|
32.54
|
26.81
|
141.92
|
19.80
|
9.99
|
|
2
|
Bodwad Parisar Sinchan Yojana Stage-I
|
Jalgaon, Buldhana
|
-
|
-
|
-
|
60.20
|
-
|
|
3
|
Lower Tapi Stage-1 Project
|
Jalgaon
|
-
|
-
|
-
|
27.25
|
-
|
|
4
|
Rajasthan
|
Parwan Multipurpose project
|
Baran, Jhalawar, Kota
|
-
|
154.88
|
203.4
|
76.32
|
20.7
|
|
5
|
Tamil Nadu
|
Kannadian channel*
|
Tirunelveli, Thoothukudi
|
25.7
|
-
|
-
|
-
|
7.6
|
*Project completed
ANNEXURE B
Details of Completed Irrigation Projects benefitting drought prone areas included under PMKSY-AIBP during 2015-16
|
S. N.
|
State
|
Project Name
|
Districts Benefitted
|
Central Assistance provided since 2016-17
in Rs. Crore
|
Irrigation Potential Created since 2016-17
in Th. Ha
|
|
1
|
Bihar
|
Durgawati
|
Rohtas, Kaimur
|
72.42
|
32.20
|
|
2
|
Chhattisgarh
|
Maniyari Tank
|
Bilaspur
|
3.62
|
0.30
|
|
3
|
Karnataka
|
Sri Rameswar Irrigation
|
Belgaum
|
0
|
0.82
|
|
4
|
Bhima LIS
|
Gulbarga
|
41.46
|
2.95
|
|
5
|
Karanja
|
Bidar
|
35.15
|
4.15
|
|
6
|
NLBC System Project
|
Bijapur, Gulbarga
|
929.40
|
99.70
|
|
7
|
Madhya Pradesh
|
Indira Sagar Project Canal Phase - I & II
|
Khandwa, Khargaon
|
23.68
|
8.60
|
|
8
|
Indira Sagar Project Canal Phase - V (Khargone Lift )
|
Khandwa, KhargaonBarwani
|
9.51
|
22.61
|
|
9
|
Bansagar Unit 2
|
Rewa, Satna, Sidhi, Shahdol
|
68.02
|
5.67
|
|
10
|
Mahi Project
|
Dhar, Jhabua
|
5.97
|
5.96
|
|
11
|
Omkareshwar Project Canal Phase-II
|
Khandwa, Khargaon, Dhar
|
16.91
|
15.80
|
|
12
|
Omkareshwar Project Canal Phase-III
|
Dhar
|
31.93
|
2.62
|
|
13
|
Indira Sagar Project Canal Phase - III
|
Badwani
|
110.33
|
15.09
|
|
14
|
Indira Sagar Project Canal Phase - IV
|
Barwani
|
85.47
|
10.20
|
|
15
|
Maharashtra
|
Lower Panzara
|
Dhule
|
15.62
|
3.22
|
|
16
|
Dongargaon
|
Chandrapur
|
5.88
|
0.79
|
|
17
|
Nandur Madhmeshwar Ph-II
|
Aurangabad
|
17.24
|
16.52
|
|
18
|
Upper Kundalika
|
Beed
|
10.92
|
2.70
|
|
19
|
Khadakpurna
|
Buldhana
|
40.16
|
8.57
|
|
20
|
Dhom Balaakwadi
|
Pune / Satara
|
51.06
|
7.88
|
|
21
|
Krishna Koyana Lift
|
Solapur, Sangli
|
303.86
|
66.20
|
|
22
|
Tarali
|
Satara
|
72.06
|
8.57
|
|
23
|
Sangola Branch Canal
|
Solapur,
|
32.43
|
5.20
|
|
24
|
Bembla
|
Yavatmal (V)
|
307.17
|
12.43
|
|
25
|
Upper Pen Ganga
|
Yavatmal (V), (Nanded(M), Hingoli
|
241.96
|
10.64
|
|
26
|
Odisha
|
Upper Indravati
|
Kalahandi
|
18.00
|
0.56
|
|
27
|
Rukura-Tribal
|
Sundargarh
|
25.12
|
7.65
|
|
28
|
RET irrigation
|
Kalahandi
|
96.12
|
8.50
|
|
29
|
Telengiri
|
Koraput
|
199.44
|
15.18
|
|
30
|
Lower Indra
|
Nuapada, Balangir
|
104.85
|
19.84
|
|
31
|
Subernarekha
|
Mayurbhanj
|
603.42
|
36.51
|
|
32
|
Rajasthan
|
Narmada Canal
|
Jalore&Barmer
|
427.82
|
6.71
|
|
33
|
Telangana
|
Gollavagu Project
|
Mancherial
|
4.78
|
1.83
|
|
34
|
Rallivagu project
|
Mancherial
|
0
|
0.20
|
|
35
|
Mathadivagu Project
|
Adilabad
|
5.34
|
0.65
|
|
36
|
Sri Komaram Bheem project
|
Komaram Bheem Asifabad
|
0
|
5.18
|
|
37
|
Peddavagu @ Neelwai project
|
Mancherial
|
0
|
3.65
|
|
38
|
SRSPSt.II
|
Warangal (Rural), Memboobabad, Khammam, Nalgonda, Jangaon and Suryapet
|
39.29
|
13.25
|
|
39
|
Uttar Pradesh
|
Bansagar Canal
|
Allahabad, Mirzapur
|
143.51
|
100.13
|
ANNEXURE C
Details of Ongoing Irrigation Projects benefitting drought prone areas included under PMKSY-AIBP during 2015-16
|
S. N.
|
State
|
Project Name
|
Districts Benefitted
|
Central Assistance provided since 2016-17
in Rs. Crore
|
Irrigation Potential Created since 2016-17
in Th. Ha
|
|
1
|
Andhra Pradesh
|
Gundlakamma
|
Prakasham
|
11.79
|
4.98
|
|
2
|
Tadipudi LIS
|
W.Godavari
|
0
|
1.62
|
|
3
|
Thotapally
|
Srikakulam, Vijayanagram
|
0
|
14.93
|
|
4
|
Musurumilli
|
E.Godavari
|
7.40
|
0.15
|
|
5
|
Pushkara LIS
|
E.Godavari, Vishakhapatnam
|
0
|
1.93
|
|
6
|
Yerracalva
|
W.Godavari
|
0
|
0.41
|
|
7
|
TarakaramTeertasagaram
|
ViJayanagaram
|
3.42
|
0
|
|
8
|
Bihar
|
Punpun
|
Patna, Arwal, Jehanabad
|
37.82
|
0
|
|
9
|
Gujarat
|
Sardar Sarovar Project
|
Narmada, Vadodra, Bharuch, Chhota Udepur, Panchmahel, Ahmedabad, Gandhinagar, Kheda, Anand, Mehsana, Surendranagar, Morbi, Botad, Bhavnagar, Kachchh, Banskantha, Patan
|
4545.56
|
614.90
|
|
10
|
Karnataka
|
Upper Tunga Irrigation Project
|
Haveri, Simoga, Davengere
|
184.04
|
9.24
|
|
11
|
Maharashtra
|
Waghur
|
Jalgaon
|
195.02
|
16.07
|
|
12
|
Lower Pedhi
|
Amravati, Akola
|
20.69
|
0
|
|
13
|
Gosikhurd (NP)
|
Nagpur, Bhandara,Chandrapur
|
905.43
|
141.24
|
|
14
|
Odisha
|
Kanupur
|
Keonjhar
|
133.91
|
15.24
|
|
15
|
Telangana
|
Palemvagu Project
|
Jayashankar Bhoopalapally
|
0
|
0.16
|
|
16
|
Rajiv Bheema L.I. Scheme
|
Mahaboobnagar, Wanaparthy & Nagarkurnool
|
64.75
|
56.25
|
|
17
|
Peddavagu @ Jagannathpur
|
Komaram Bheem Asifabad
|
2.29
|
0
|
|
18
|
Indiramma Flood Flow Canal
|
Rajanna Sircilla, Karimnagar, Siddipet, Warangal Urban, Jangaon, Jagtiyal & Peddapally
|
0
|
21.20
|
|
19
|
J. Chokha Rao LIS
|
Hanamkondla, Jayashankar Bhoopalpally, Jangaon, Siddipet, Yadadri, Suryapet and Karimnagar, Warangal, Mahboobabad, Mulugu
|
865.03
|
93.44
|
|
20
|
Uttar Pradesh
|
Arjun Sahayak
|
Mahoba, Hamirpur, Banda
|
116.57
|
57.64
|
ANNEXURE D
Details of SMI Schemes benefitting drought prone areas included under PMKSY-HKKP since 2021-22
|
S. N.
|
State
|
Schemes
|
Districts Benefitted
|
Central Assistance released in Rs Crore
|
Mother sanction issued
|
Irrigation Potential Created in Th. Ha
|
|
2022-23
|
2023-24
|
2024-25
|
2025-26
|
|
1
|
Karnataka
|
138 SMI Schemes of 2022-23
|
Kalaburagi, Yadagir
|
30.00
|
37.50
|
37.50
|
80.54
|
9.593
|
|
2
|
50 SMI Schemes of 2024-25
|
Dharwad
|
-
|
-
|
-
|
9.16
|
-
|
|
3
|
26 SMI Schemes of 2024-25
|
Tumkur
|
-
|
-
|
-
|
21.835
|
-
|
ANNEXURE -E
Details of Projects under Special Package scheme to address agrarian distress in Vidarbha and Marathwada and other chronically drought prone areas of rest of Maharashtra
|
S.N.
|
Project Name
|
Districts Benefitted
|
Central Assistance provided during 2018-25
in Rs. Crore
|
Irrigation Potential Created during 2018-25
in Th. Ha
|
|
1
|
Tembhu LIS
|
Satara, Sangli, Solapur
|
297.15
|
96.32
|
|
2
|
Urmodi Project
|
Satara
|
38.25
|
22.98
|
|
3
|
Sulwade Jamphal Kanoli L.I. Scheme
|
Dhule
|
464.15
|
0
|
|
4
|
Shelgaon Barrage Medium Project
|
Jalgaon
|
135.26
|
11.40
|
|
5
|
Ghungshi Barrage LIS
|
Akola
|
37.72
|
6.66
|
|
6
|
Purna Barrage No.2 (Nerdhamana)
|
Akola
|
16.55
|
0
|
|
7
|
Jigaon Project
|
Buldhana, Akola
|
1176.05
|
0
|
|
8
|
Warkhed Londhe Project
|
Jalgaon
|
88.79
|
0
|
|
9
|
83 Surface Minor Irrigation Projects
|
Amaravati, AkolamWashim, Yavatmal, Buldhana, Wardha districts of Vidarbha and Aurangabad, Jalna, Naded, Latur and Beed districts of Marathwada
|
770.04
|
54.26
|
*****
निलीमा चितळे/तुषार पवार/प्रिती मालंडकर
सोशल मिडियावर आम्हाला फॉलो करा:
@PIBMumbai 
/PIBMumbai 
/pibmumbai 
pibmumbai[at]gmail[dot]com 
/PIBMumbai 
/pibmumbai
(Release ID: 2237085)
अभ्यागत कक्ष : 17