માનનીય અધ્યક્ષ મહોદય,

હું આ સન્માનિત ગૃહને પશ્ચિમ એશિયામાં તાજેતરમાં બનેલી ઘટનાઓથી વાકેફ કરવા માંગુ છું, જે આપણા બધા માટે ઊંડી ચિંતાનો વિષય છે. માનનીય સભ્યો જાણે છે તેમ, સંઘર્ષનો આ રાઉન્ડ 28 ફેબ્રુઆરી 2026 ના રોજ શરૂ થયો હતો. આમાં માત્ર એક તરફ ઇઝરાયેલ અને યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ અને બીજી તરફ ઈરાન વચ્ચે લડાઈ જ નથી જોવા મળી, પરંતુ ઘણા ગલ્ફ દેશો પર પણ હુમલા થયા છે. ઈરાનમાં નેતૃત્વ સ્તર સહિત અસંખ્ય જાનહાનિ થઈ છે, તેમજ આ પ્રદેશમાં માળખાકીય સુવિધાઓનો વિનાશ પણ થયો છે.

2. શરૂઆતથી જ, સરકારે 28 ફેબ્રુઆરીએ એક નિવેદન બહાર પાડીને પોતાની ઊંડી ચિંતા વ્યક્ત કરી હતી અને તમામ પક્ષોને સંયમ રાખવા, વધાતા તણાવ ટાળવા અને નાગરિકોની સુરક્ષાને પ્રાથમિકતા આપવા વિનંતી કરી હતી. અમે માનતા હતા અને હજુ પણ માનીએ છીએ કે તણાવ ઘટાડવા અને પાયાના મુદ્દાઓને ઉકેલવા માટે વાતચીત અને મુત્સદ્દીગીરી અપનાવવી જોઈએ. સાહેબ, તે પણ અનિવાર્ય છે કે આ પ્રદેશના તમામ રાજ્યોની સાર્વભૌમત્વ અને પ્રાદેશિક અખંડિતતાનું સન્માન કરવામાં આવે.

3. પરિસ્થિતિની ગંભીરતાને જોતા, 01 માર્ચના રોજ માનનીય પ્રધાનમંત્રીની અધ્યક્ષતામાં કેબિનેટ કમિટી ઓન સિક્યુરિટી (CCS) ની બેઠક મળી હતી. તેમાં ઈરાનમાં થયેલા હવાઈ હુમલાઓ અને ત્યારબાદ અનેક ગલ્ફ દેશોમાં થયેલા હુમલાઓ વિશે માહિતી આપવામાં આવી હતી. CCS આ પ્રદેશમાં ભારતીય સમુદાયની સલામતી અને સુરક્ષા અંગે ચિંતિત હતી. તેણે પ્રાદેશિક સુરક્ષા અને આર્થિક તેમજ વ્યાપારી પ્રવૃત્તિઓ માટેના પ્રભાવો પર પણ ધ્યાન કેન્દ્રિત કર્યું હતું. સમિતિને આ પ્રદેશમાંથી પસાર થતા ભારતીય મુસાફરો અને આ દેશોમાં નિર્ધારિત પરીક્ષાઓ આપતા વિદ્યાર્થીઓ દ્વારા સામનો કરવામાં આવતી મુશ્કેલીઓ વિશે જાણ કરવામાં આવી હતી. તેણે તમામ સંબંધિત મંત્રાલયો અને વિભાગોને આ સમસ્યાઓનો સામનો કરવા માટે યોગ્ય પગલાં લેવાનો નિર્દેશ આપ્યો હતો. માનનીય પ્રધાનમંત્રી ઉભરતી ઘટનાઓ પર નજીકથી નજર રાખી રહ્યા છે અને સંબંધિત મંત્રાલયો અસરકારક પ્રતિસાદ સુનિશ્ચિત કરવા માટે સંકલન કરી રહ્યા છે.

4. સંઘર્ષ વધુ તીવ્ર બન્યો છે અને પ્રદેશમાં સુરક્ષાની સ્થિતિમાં નોંધપાત્ર બગાડ થયો છે. અમે નોંધ્યું છે કે, વાસ્તવમાં, સંઘર્ષ વધુ વિનાશ અને મૃત્યુ સાથે અન્ય દેશોમાં પણ ફેલાઈ ગયો છે. સમગ્ર પ્રદેશમાં સામાન્ય જીવન અને આર્થિક પ્રવૃત્તિઓ દેખીતી રીતે પ્રભાવિત થઈ છે અને, કેટલાક કિસ્સાઓમાં, તે અટકી ગઈ છે. તેથી, અમે 03 માર્ચના રોજ સંવાદ અને મુત્સદ્દીગીરી માટે અમારી અપીલનો પુનરોચ્ચાર કર્યો અને સંઘર્ષના વહેલા અંત માટે અવાજ ઉઠાવ્યો. મને વિશ્વાસ છે કે ગૃહ જાનહાનિ પર દુઃખ વ્યક્ત કરવામાં મારી સાથે જોડાયેલું છે.

5. માનનીય અધ્યક્ષ મહોદય, જ્યારે વિશ્વમાં શાંતિ અને સુરક્ષાને નકારાત્મક રીતે અસર કરતી કોઈપણ ઘટના ખૂબ જ પરેશાન કરનારી હોય છે, ત્યારે આ ચાલુ સંઘર્ષ ભારત માટે વિશેષ ચિંતાનો વિષય છે. આપણે એક પાડોશી પ્રદેશ છીએ અને સ્વાભાવિક રીતે જ, આપણી પાસે સ્પષ્ટ હિતો છે કે પશ્ચિમ એશિયા સ્થિર અને શાંતિપૂર્ણ રહે. લગભગ એક કરોડ ભારતીય નાગરિકો છે જેઓ ગલ્ફ દેશોમાં રહે છે અને કામ કરે છે. ઈરાનમાં પણ થોડાક હજાર ભારતીયો છે જેઓ અભ્યાસ માટે અથવા રોજગાર માટે ત્યાં છે. આ પ્રદેશ આપણી ઊર્જા સુરક્ષા માટે મહત્વપૂર્ણ છે અને તેમાં તેલ અને ગેસના ઘણા મહત્વપૂર્ણ સપ્લાયર્સનો સમાવેશ થાય છે.

6. અધ્યક્ષ મહોદય, ગલ્ફ પણ એક મુખ્ય વેપાર ભાગીદાર છે, જે વાર્ષિક લગભગ 200 અબજ ડોલરનો હિસ્સો ધરાવે છે. ગૃહ પણ જાણે છે કે છેલ્લા એક દાયકામાં, આ પ્રદેશમાંથી ભારતીય અર્થતંત્રમાં નોંધપાત્ર રોકાણ થયું છે. તેથી, ગંભીર સપ્લાય ચેઇન વિક્ષેપ અને અસ્થિરતાનું વાતાવરણ જે આપણે જોઈએ છીએ તે ગંભીર મુદ્દાઓ છે. વધુમાં, આમાં મર્ચન્ટ શિપિંગ પરના હુમલાઓનો સમાવેશ થાય છે જ્યાં ભારતીય નાગરિકો ઘણીવાર મોટા પ્રમાણમાં ક્રૂ નો ભાગ હોય છે. અમે દુઃખદ રીતે આવા બનાવોમાં પહેલેથી જ બે ભારતીય નાવિકોને ગુમાવ્યા છે અને એક હજુ પણ ગુમ છે. હું જાણું છું કે ગૃહ તેમના મૃત્યુ પર શોક વ્યક્ત કરવામાં મારી સાથે છે.

7. માનનીય અધ્યક્ષ, સરકાર જૂન 2025 માં 12-દિવસીય યુદ્ધ પછીથી પશ્ચિમ એશિયાની સ્થિતિનું સતત મૂલ્યાંકન કરી રહી છે. અમે વધતા તણાવના સંકેતો નોંધ્યા અને તે મુજબ ઈરાનમાં ભારતીય સમુદાયને સાવચેત કર્યા. 5 જાન્યુઆરી 2026 ના રોજ, વિદેશ મંત્રાલય દ્વારા ભારતીય નાગરિકોને ઈરાનની બિન-જરૂરી મુસાફરી ટાળવાની સલાહ આપવામાં આવી હતી. ત્યાં પહેલેથી જ રહેતા લોકોને દૂતાવાસમાં નોંધણી કરાવવા, યોગ્ય સાવચેતી રાખવા અને દૂતાવાસની વેબસાઇટ અને સોશિયલ મીડિયા હેન્ડલ્સ પર નજર રાખવા વિનંતી કરવામાં આવી હતી. 14 જાન્યુઆરી 2026 ના રોજ બીજી એડવાઈઝરી જારી કરવામાં આવી હતી જેમાં મુસાફરી ટાળવાની સલાહને વધુ મજબૂત શબ્દોમાં પુનરાવર્તિત કરવામાં આવી હતી. ડાયરેક્ટોરેટ જનરલ ઓફ શિપિંગ મુંબઈએ, સમાંતર રીતે 14 જાન્યુઆરી 2026 ના રોજ ભારતીય સીફેરર્સ માટે પોતાની એડવાઈઝરી જારી કરી હતી જેમાં તેમને એમ્બેસીની એડવાઈઝરીનું પાલન કરવા અને કિનારે બિનજરૂરી હિલચાલ ટાળવા જણાવ્યું હતું. ભરતી અને શિપિંગ કંપનીઓને પણ ભારતીય સીફેરર્સને ઈરાનમાં તૈનાત ન કરવા અથવા મોકલવા ન જણાવવામાં આવ્યું હતું.

8. સાહેબ, ઉભરતી પરિસ્થિતિના અમારા મૂલ્યાંકનને પ્રતિબિંબિત કરતા, તેહરાનમાં ભારતીય દૂતાવાસે 14 ફેબ્રુઆરી 2026 ના રોજ અન્ય એક એડવાઈઝરી જારી કરી હતી જેમાં વિદ્યાર્થીઓ, યાત્રાળુઓ, વ્યવસાયિકો અને પ્રવાસીઓ સહિત ભારતીય નાગરિકોને વ્યાપારી ફ્લાઇટ્સ સહિત પરિવહનના તમામ ઉપલબ્ધ માધ્યમો દ્વારા ઈરાન છોડવા વિનંતી કરી હતી. તેમને કોઈપણ સહાય માટે દૂતાવાસનો સંપર્ક કરવા જણાવાયું હતું અને 24x7 હેલ્પલાઇન પૂરી પાડવામાં આવી હતી. આ ફરીથી 23 ફેબ્રુઆરીએ બીજી એડવાઈઝરી દ્વારા મજબૂત શબ્દોમાં પુનરાવર્તિત કરવામાં આવ્યું હતું. કેટલાક લોકોએ આ એડવાઈઝરી પર ધ્યાન આપ્યું અને દેશ છોડી દીધો; જો કે, અન્ય ઘણા લોકોએ તેમની અવગણના કરી છે અને ઈરાનમાં જ છે. અમે અમારા માછીમારો સાથે પણ સંપર્કમાં છીએ જેઓ ઈરાનથી બહાર કામ કરે છે. 28 ફેબ્રુઆરી 2026 સુધી આ સ્થિતિ હતી.

9. એકવાર સંઘર્ષ શરૂ થયા પછી, ભારતીય દૂતાવાસે તેહરાનમાં રહેલા ઘણા ભારતીય વિદ્યાર્થીઓને તેહરાનની બહારની જગ્યાએ સ્થળાંતર કરવામાં સુવિધા આપી છે. કટોકટી સંપર્ક હેલ્પલાઇન સાથેની એડવાઈઝરી અપડેટ 3 માર્ચ 2026 ના રોજ જારી કરવામાં આવી હતી. તેવી જ રીતે, યાત્રાળુઓને તેમની આંતરિક હિલચાલ માટે સુવિધા આપવામાં આવી હતી. જે ભારતીય નાગરિકો વ્યવસાયિક કારણોસર ઈરાનમાં હતા તેમને આર્મેનિયા તરફ જવા અને ઘરે પરત ફરવા માટે મદદ કરવામાં આવી હતી. તેહરાનમાં દૂતાવાસ સંપૂર્ણ રીતે કાર્યરત છે, હકીકતમાં તે હાઈ એલર્ટ પર છે. તેઓ આ મુશ્કેલ ક્ષણે ભારતીય સમુદાયને ટેકો આપવા અને આંતરરાષ્ટ્રીય સરહદો પાર કરવા ઈચ્છતા ભારતીય નાગરિકોને મદદ કરવા માટે સંપૂર્ણપણે પ્રતિબદ્ધ છે. જ્યાં સીફેરર્સનો સંબંધ છે, ડાયરેક્ટોરેટ જનરલ ઓફ શિપિંગે 2 માર્ચના રોજ એક ઓર્ડર દ્વારા તાત્કાલિક પ્રતિસાદ, સંકલન અને સહાયક કાર્યો માટે ક્વિક રિસ્પોન્સ ટીમની રચના કરી છે. આ 24x7 ધોરણે કાર્ય કરશે.

10. માનનીય અધ્યક્ષ મહોદય, હું આપના માધ્યમથી ગૃહને એ પણ જણાવવા માંગુ છું કે આ પ્રદેશમાં દરેક ભારતીય દૂતાવાસે સમાન રીતે એડવાઈઝરી જારી કરી છે. ઇઝરાયેલમાં દૂતાવાસે 28 ફેબ્રુઆરી અને 01 માર્ચના રોજ, UAE માં 28 ફેબ્રુઆરી અને 05 માર્ચ, બહરીનમાં 28 ફેબ્રુઆરી, કતારમાં 28 ફેબ્રુઆરી, કુવૈતમાં 28 ફેબ્રુઆરી અને 05 માર્ચ, સાઉદી અરેબિયામાં 28 ફેબ્રુઆરી અને 08 માર્ચ, ઓમાનમાં 28 ફેબ્રુઆરી, ઇરાકમાં 28 ફેબ્રુઆરી અને 05 માર્ચના રોજ આમ કર્યું છે. MEA એ સ્થિતિનું નિરીક્ષણ કરવા અને અસરગ્રસ્તો, તેમજ તેમના પરિવારોના પ્રશ્નોના જવાબ આપવા માટે એક સમર્પિત વિશેષ નિયંત્રણ કંટ્રોલ રૂમ સ્થાપિત કર્યો છે. MEA નું લેટેસ્ટ અપડેટ 07 માર્ચના રોજ જારી કરવામાં આવ્યું હતું.

11. અમારા રાજદ્વારીઓએ દુબઈ, દોહા અને અબુ ધાબી જેવા હબમાં ફસાયેલા ટ્રાન્ઝિટ મુસાફરોને મદદ કરવા માટે પણ સખત મહેનત કરી છે. તેમણે UAE થી ઓમાન અને કતાર, કુવૈત અને બહરીનથી સાઉદી અરેબિયા સહિત ભારતીય નાગરિકો માટે આંતરરાષ્ટ્રીય સરહદ પાર કરવામાં સુવિધા આપી છે. જ્યાં પણ હવાઈ ક્ષેત્રનું આંશિક ઉદઘાટન થયું છે, ત્યાં અમે ભારતીય મુસાફરોની વાપસીને સક્ષમ કરવા માટે બિન-નિર્ધારિત ફ્લાઇટ્સ સહિતની વ્યાપારી ફ્લાઇટ્સ મંજૂર કરી છે અને હાથ ધરી છે. અમારો અંદાજ છે કે ગઈકાલ સુધીમાં અમારા લગભગ 67,000 નાગરિકો આમ કરી ચૂક્યા છે. સાહેબ, આજે મને નાગરિક ઉડ્ડયન મંત્રાલય દ્વારા બહાર પાડવામાં આવેલી માહિતીની એક હેન્ડઆઉટની જાણ કરવામાં આવી હતી જે અમને સરકાર દ્વારા કરવામાં આવતા પ્રયાસો વિશે જણાવે છે; ભારતીય કેરિયર્સ દ્વારા સંચાલિત 51 ઇનબાઉન્ડ ફ્લાઇટ્સ હતી જે 07મીએ ભારત આવી હતી. 08મીએ, 49 ફ્લાઇટ્સ હતી. 09મીએ 50 ફ્લાઇટ્સ છે. તેથી હું ગૃહને ખાતરી આપવા માંગુ છું કે જેઓ આ પ્રદેશમાં ફસાયેલા છે, જેઓ ત્યાં ટ્રાન્ઝિટ મુસાફરો છે, જેમને આ પ્રદેશમાંથી તાત્કાલિક પાછા આવવાની જરૂર છે, તેમના માટે અમે દરેક પ્રયાસ કરી રહ્યા છીએ.

12. અધ્યક્ષ મહોદય, આ સમગ્ર સમયગાળા દરમિયાન, સરકારે સંબંધિત દેશો સાથે ગાઢ સંપર્ક જાળવી રાખ્યો હતો. માનનીય પ્રધાનમંત્રી પોતે UAE ના રાષ્ટ્રપતિ, કતારના અમીર, સાઉદી અરેબિયાના ક્રાઉન પ્રિન્સ, કુવૈતના ક્રાઉન પ્રિન્સ, બહરીનના રાજા, ઓમાનના સુલતાન, જોર્ડનના રાજા અને ઇઝરાયેલના પ્રધાનમંત્રી સાથે વાત કરી છે. દરેક કિસ્સામાં, અમને ખાતરી મળી છે કે ભારતીય સમુદાયની સુખાકારી હોસ્ટ સરકાર માટે પ્રાથમિકતા રહેશે. મેં સમાન રીતે આ દેશોમાં મારા સમકક્ષો સાથે ગાઢ સંપર્ક જાળવી રાખ્યો છે. જ્યાં સુધી યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સનો સંબંધ છે, અમે રાજદ્વારી ચેનલો દ્વારા નિયમિત સંપર્કો જાળવી રાખ્યા છે. જોકે પ્રયાસો કરવામાં આવ્યા છે, ઈરાન સાથે નેતૃત્વ સ્તરે સંપર્કો આ સમયે સ્પષ્ટપણે મુશ્કેલ છે. જોકે, મેં, 28 ફેબ્રુઆરી અને 5 માર્ચ 2026 ના રોજ વિદેશ મંત્રી અરાગચી સાથે વાત કરી છે. અમે આગામી દિવસોમાં આ ઉચ્ચ-સ્તરની વાતચીત ચાલુ રાખીશું.

13. સાહેબ, ગૃહને એક ઈરાની જહાજના મુદ્દામાં પણ રસ હશે જે હાલમાં કોચીમાં ડોક કરેલું છે. ઈરાની પક્ષે 28 ફેબ્રુઆરીએ આ પ્રદેશમાં ત્રણ જહાજોને આપણા બંદરો પર ડોક કરવા માટે પરવાનગી માંગી હતી. આ 01 માર્ચના રોજ આપવામાં આવી હતી. IRIS LAVAN વાસ્તવમાં 04 માર્ચના રોજ કોચીમાં ડોક થયું હતું. ક્રૂ હાલમાં ભારતીય નૌકાદળની સુવિધાઓમાં છે. અમે માનીએ છીએ કે આ કરવું યોગ્ય હતું અને ઈરાની વિદેશ મંત્રીએ આ માનવીય ભાવ માટે તેમના દેશનો આભાર વ્યક્ત કર્યો છે.

14. માનનીય અધ્યક્ષ મહોદય, આપણી ઊર્જા સુરક્ષા માટે આ સંઘર્ષના ગર્ભિતાર્થોને જોતા, હું તે ખાસ ચિંતાને પણ સંબોધવા માંગુ છું. સરકાર તેને સંપૂર્ણપણે સુનિશ્ચિત કરવા માટે પ્રતિબદ્ધ છે, ઊર્જા બજારોના ખર્ચ અને જોખમોને ધ્યાનમાં લેતા. અમારા માટે, ભારતીય ગ્રાહકોના હિતો સર્વોપરી પ્રાથમિકતા રહ્યા છે અને હંમેશા રહેશે. જ્યાં જરૂરી હોય ત્યાં, ભારતીય મુત્સદ્દીગીરીએ આ અસ્થિર પરિસ્થિતિમાં આપણા ઊર્જા સાહસોના પ્રયાસોને ટેકો આપ્યો છે.

15. માનનીય અધ્યક્ષ મહોદય, મને આપણા અભિગમના ત્રણ માર્ગદર્શક પરિબળોને હાઇલાઇટ કરીને સમાપ્ત કરવા દો:

(i) ભારત શાંતિની તરફેણમાં છે અને સંવાદ અને મુત્સદ્દીગીરીમાં પરત ફરવા માટે આગ્રહ કરે છે. અમે તણાવ ઘટાડવા, સંયમ રાખવા અને નાગરિકોની સુરક્ષા સુનિશ્ચિત કરવાની હિમાયત કરીએ છીએ.

(ii) આ પ્રદેશમાં ભારતીય સમુદાયની સુખાકારી અને સુરક્ષા અમારી પ્રાથમિકતા છે. અમે આ દિશામાં પ્રદેશની સરકારો સાથે કામ કરવાનું ચાલુ રાખીશું.

 (iii) આપણું રાષ્ટ્રીય હિત, જેમાં ઊર્જા સુરક્ષા અને વેપાર પ્રવાહનો સમાવેશ થાય છે, તે હંમેશા સર્વોપરી રહેશે.

16. મને વિશ્વાસ છે કે સરકારને આ બાબતે આ સન્માનિત ગૃહનું સંપૂર્ણ સમર્થન છે. આભાર.

નવી દિલ્હી

9 માર્ચ, 2026

 

(રીલીઝ આઈડી: 2237051) મુલાકાતી સંખ્યા : 25