मुंबई, 24 फेब्रुवारी 2026

इलेक्ट्रॉनिक्स आणि माहिती तंत्रज्ञान मंत्रालया अंतर्गत, डिजिटल इंडिया कॉर्पोरेशनच्या (डीआयसी) अखत्यारित येणाऱ्या डिजिटल इंडिया भाषिणी विभाग (डीआयबीडी) आणि भारतीय रिझर्व्ह बँक (आरबीआय) यांनी 23 फेब्रुवारी 2026 रोजी "सेवा/संचलनासाठी भाषिणी- भाषिणी सहयोगी कार्यक्रम" या उपक्रमांतर्गत एक सामंजस्य करार केला. या करारानुसार बँकिंग आणि वित्तीय सेवांमध्ये बहुभाषिक प्रवेश वाढविण्यासाठी आणि भारताच्या विविध भाषिक परंपरेत वित्तीय समावेशनाला प्रोत्साहन देण्यासाठी भाषिणीच्या भाषा आधारित कृत्रिम बुद्धिमत्ता मॉडेल्सना एकत्रित करण्यासाठी सहकार्य केले जाईल.

या सामंजस्य करारांतर्गत आरबीआयच्या परिसंस्थेत भाषिणी मॉडेल्सची अंमलबजावणी, वित्तीय संज्ञांवर आधारित बँकिंग-विशिष्ट भाषा मॉडेलचा सह-विकास आणि "भाषादान" उपक्रमाद्वारे भाषिक डेटासेटचे समृद्धीकरण करण्याची तरतूद आहे. दोन्ही संस्था संयुक्तपणे बँकिंग क्षेत्रासाठी तयार केलेले "बँकिंग भाषिणी" म्हणून ओळखले जाणारे एक क्षेत्रविशिष्ट भाषा मॉडेल विकसित करतील, ज्यामध्ये बँकिंग शब्दावली, नियामक चौकटी आणि क्षेत्र निहाय वापर प्रकरणे समाविष्ट असतील. प्रस्तावित मॉडेल अनेक भाषांमध्ये मजबूत संदर्भ अचूकता प्रदान करण्यासाठी आरेखित केले जाईल तसेच ते संदर्भ अनुप्रयोग आणि आवाज-सक्षम इंटरफेस तयार करण्यास मदत करेल.

या सहकार्यात "भाषादान" उपक्रमाद्वारे भाषिक डेटासेटचे समृद्धीकरण देखील समाविष्ट आहे, ज्यामुळे संस्थात्मक वापरासाठी बहुभाषिक कृत्रिम बुद्धिमत्ता प्रणालीची कार्यक्षमता आणि विस्तारक्षमता वाढेल. हे सर्व प्रयत्न व्यापक भाषिणी सहयोगी चौकटींच्या अंतर्गत केले जातील, ज्यामुळे वित्तीय क्षेत्राच्या बदलत्या गरजांनुसार कृत्रिम बुद्धिमत्ता मॉडेल्सची सतत सुधारणा आणि अनुकूलता सुनिश्चित केली जाईल.

हा उपक्रम भारतीय संविधानाच्या आठव्या अनुसूची अंतर्गत मान्यताप्राप्त सर्व 22 भाषांमध्ये बहुभाषिक प्रवेश मजबूत करण्याचा प्रयत्न करतो.

ही धोरणात्मक भागीदारी भारतीय रिझर्व्ह बँकेच्या स्वदेशी एआय क्षमतांचा उपयोग करण्याबाबतची बांधिलकी अधोरेखित करते. तसेच, भारताच्या राष्ट्र-स्तरीय भाषिक पायाभूत सुविधा म्हणून भाषिणीची भूमिका अधिक बळकट करते. या सहकार्याद्वारे गंभीर प्रशासन आणि संस्थात्मक क्षेत्रांसाठी सुरक्षित, परस्पर-कार्यक्षम आणि समावेशक बहुभाषिक कृत्रिम बुद्धिमत्ता प्रणाली तयार करण्याचे उद्दिष्ट आहे, विशेषतः सर्व नागरिकांसाठी वित्तीय सेवा सुलभतेवर विशेष लक्ष केंद्रित करण्यात येणार आहे. 

शैलेश पाटील/श्रद्धा मुखेडकर/प्रिती मालंडकर

सोशल मिडियावर आम्हाला फॉलो करा:@PIBMumbai    /PIBMumbai    /pibmumbai  pibmumbai[at]gmail[dot]com  /PIBMumbai    /pibmumbai

 

 

(Release ID: 2232458) अभ्यागत कक्ष : 67