આસામ પેટ્રો-કેમિકલ્સ લિમિટેડ (APL) એ ગુજરાતના કંડલા પોર્ટ પર 150 ટન પ્રતિ દિવસ (TPD) ક્ષમતાનો e-Methanol પ્લાન્ટ સ્થાપવા માટે દીનદયાલ પોર્ટ ઓથોરિટી (DPA) સાથે MoU પર હસ્તાક્ષર કર્યા છે, જે ભારતની સ્વચ્છ ઊર્જા અને ગ્રીન શિપિંગ સંક્રમણ તરફ એક મહત્વપૂર્ણ પગલું છે. આ MoU પર આજે આસામના ડિબ્રુગઢમાં મુખ્ય મંત્રીના સચિવાલય ખાતે આસામના મુખ્ય મંત્રી ડો. હિમંતા બિસ્વા શર્મા અને કેન્દ્રીય બંદરો, શિપિંગ અને જળમાર્ગ મંત્રી સર્બાનંદ સોનોવાલની હાજરીમાં હસ્તાક્ષર કરવામાં આવ્યા હતા.

પ્રોજેક્ટ માટે મૂડી તરીકે ₹1,200 કરોડથી વધુનું રોકાણ કરવામાં આવશે. આ પ્રોજેક્ટના પરિણામે લગભગ 3,500 પ્રત્યક્ષ અને પરોક્ષ રોજગારીની તકો ઊભી થશે. કેન્દ્રીય મંત્રીએ આ ભવિષ્યલક્ષી પ્રોજેક્ટ માટે સાથે આવવા બદલ DPA, કંડલા અને APL ને અભિનંદન આપ્યા હતા. કેન્દ્રીય મંત્રી સર્બાનંદ સોનોવાલે જણાવ્યું હતું કે, "આ MoU એ એક સ્પષ્ટ નિવેદન છે કે ભારત પર્યાવરણીય જવાબદારી સાથે બાંધછોડ કર્યા વિના આર્થિક વિકાસને આગળ ધપાવશે."

MoU હેઠળ, DPA પોર્ટ પર પાઇપલાઇન કનેક્ટિવિટી, સ્ટોરેજ અને ફ્યુઅલ-હેન્ડલિંગ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પૂરું પાડશે, જ્યારે APL પોર્ટ વિસ્તારમાં ગ્રીન મેથેનોલ ઉત્પાદન સુવિધા સ્થાપશે, જે ગ્રીન મરીન ફ્યુઅલ માટે એક સંકલિત મૂલ્ય શૃંખલા (integrated value chain) બનાવશે. ઈ-મેથેનોલ, અથવા ઈલેક્ટ્રો-મેથેનોલ, ગ્રીન હાઈડ્રોજન અને કેપ્ચર કરેલા કાર્બન ડાયોક્સાઈડનો ઉપયોગ કરીને પુનઃપ્રાપ્ય વીજળી (renewable electricity) દ્વારા ઉત્પાદિત કરવામાં આવે છે. તેને શિપિંગ, ભારે ઉદ્યોગ અને રાસાયણિક ઉત્પાદન જેવા ક્ષેત્રો માટે સૌથી વ્યવહારુ વૈકલ્પિક ઇંધણ માનવામાં આવે છે, જ્યાં સીધું વિદ્યુતીકરણ (direct electrification) પડકારજનક છે.

કેન્દ્રીય મંત્રી સર્બાનંદ સોનોવાલે જણાવ્યું હતું કે આ ભાગીદારી સ્વચ્છ ઊર્જા, ગ્રીન શિપિંગ અને ટકાઉ આર્થિક વિકાસ માટે ભારતના લાંબા ગાળાના વિઝન સાથે સંરેખિત વ્યૂહાત્મક રાષ્ટ્રીય પહેલનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે. “આ MoU માત્ર વ્યાપારી ભાગીદારી નથી, પરંતુ સ્વચ્છ ઊર્જા, ગ્રીન શિપિંગ અને ટકાઉ આર્થિક વિકાસ માટે ભારતના લાંબા ગાળાના વિઝન સાથે સંરેખિત વ્યૂહાત્મક રાષ્ટ્રીય પહેલ છે. આ પ્રોજેક્ટ ભારતના મેરીટાઇમ ડીકાર્બોનાઇઝેશન રોડમેપમાં એક મોટું પગલું છે, જે આપણને પ્રધાનમંત્રી નરેન્દ્ર મોદીજીના 2070 સુધીમાં નેટ ઝીરો (Net Zero) ના વિઝન તરફ આગળ વધવા દેશે,” તેમ સર્બાનંદ સોનોવાલે જણાવ્યું હતું.

એકવાર કાર્યરત થયા પછી, આ સુવિધા કંડલા પોર્ટને સિંગાપોર-રોટરડેમ કોરિડોર પર કાર્યરત જહાજો સહિત આંતરરાષ્ટ્રીય દરિયાઈ વેપાર માર્ગો પર મુખ્ય ગ્રીન ફ્યુઅલ સપ્લાય પોઈન્ટ તરીકે ઉભરી આવવા સક્ષમ બનાવશે તેવી અપેક્ષા છે. મંત્રીશ્રીએ જણાવ્યું હતું કે પોર્ટ-આધારિત ઇંધણ ઉત્પાદન બહુવિધ ફાયદાઓ પ્રદાન કરે છે, જેમાં લોજિસ્ટિક્સ ખર્ચમાં ઘટાડો, શિપિંગ માંગ સાથે સીમલેસ એકીકરણ અને ગ્રીન બંકરિંગ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરનો વિકાસ સામેલ છે.

“દરિયાઈ ઇંધણ તરીકે, ઈ-મેથેનોલ આંતરરાષ્ટ્રીય ઉત્સર્જન નિયમોને પૂર્ણ કરે છે અને લાંબા અંતરના સ્વચ્છ શિપિંગને સક્ષમ કરે છે. ઈ-મેથેનોલને પ્રોત્સાહન આપીને ભારત પોતાની જાતને માત્ર ગ્રાહક તરીકે જ નહીં પરંતુ ગ્રીન મરીન ફ્યુઅલના ઉત્પાદક અને સપ્લાયર તરીકે પણ સ્થાપિત કરી રહ્યું છે. આ પ્રોજેક્ટ વૈશ્વિક સ્થિરતાના માપદંડો સાથે સંરેખિત ભવિષ્ય માટે તૈયાર ગ્રીન પોર્ટ તરીકે કંડલા પોર્ટની ભૂમિકાને મજબૂત બનાવે છે,” તેમ સર્બાનંદ સોનોવાલે જણાવ્યું હતું.

તેના ડીકાર્બોનાઇઝેશન પ્રયાસોના ભાગરૂપે, કંડલા પોર્ટને આંતરરાષ્ટ્રીય વેપાર માર્ગો પર કાર્યરત જહાજોને લો-કાર્બન અને ઝીરો-કાર્બન ઇંધણ સપ્લાય કરવા માટે 'ગ્રીન બંકરિંગ હબ' તરીકે પણ વિકસાવવામાં આવી રહ્યું છે. ગુજરાતમાં ભારતના પશ્ચિમ કિનારે આવેલું કંડલા પોર્ટ, નેશનલ ગ્રીન હાઈડ્રોજન મિશન હેઠળ ગ્રીન હાઈડ્રોજન હબ તરીકે વિકસાવવામાં આવતા બંદરોમાં સામેલ છે. મિશનનો ઉદ્દેશ્ય આગામી 5 થી 6 વર્ષમાં લગભગ 5 મિલિયન ટન ગ્રીન હાઈડ્રોજનનું ઉત્પાદન અને નિકાસ કરવાનો છે. આ પહેલ પ્રધાનમંત્રી દ્વારા દર્શાવેલ 2070 સુધીમાં નેટ-ઝીરો કાર્બન ઉત્સર્જન હાંસલ કરવાની ભારતની પ્રતિબદ્ધતામાં પણ ફાળો આપે છે.

“પ્રધાનમંત્રી શ્રી નરેન્દ્ર મોદીજીના ગતિશીલ નેતૃત્વ હેઠળ, ભારતનું ઊર્જા સંક્રમણ ગ્રીન હાઇડ્રોજન, ગ્રીન મેથેનોલ, ગ્રીન એમોનિયા અને બાયો-એનર્જી જેવા ગ્રીન અણુઓ દ્વારા સંચાલિત થશે, જે આગામી દાયકાઓમાં આપણા ઉદ્યોગો, પરિવહન પ્રણાલીઓ અને દરિયાઈ ક્ષેત્રને શક્તિ આપશે,” તેમ સર્બાનંદ સોનોવાલે જણાવ્યું હતું.

એકવાર કાર્યરત થયા પછી, આ પ્લાન્ટ કંડલા પોર્ટ પર વધુ ઊંડા સમુદ્રના જહાજોને આકર્ષશે, કાર્ગો હિલચાલમાં વધારો કરશે અને સમગ્ર અંતરિયાળ વિસ્તારો અને દેશમાં વેપાર વૃદ્ધિને ટેકો આપશે તેવી અપેક્ષા છે. સોનોવાલે દાયકાઓના કાર્યકારી અનુભવ ધરાવતા ભારતના મુખ્ય મેથેનોલ ઉત્પાદકોમાંના એક APL ની ભૂમિકાને પણ સ્વીકારી હતી.

“આ સહયોગ ભારતની સ્વચ્છ ઊર્જા યાત્રામાં આસામના વધતા યોગદાનને પ્રતિબિંબિત કરે છે અને દર્શાવે છે કે કેવી રીતે ઉત્તર પૂર્વીય પ્રદેશ રાષ્ટ્રીય મૂલ્ય શૃંખલાઓમાં એક અભિન્ન ભાગીદાર બની રહ્યો છે. તે ભારતના ઊર્જા સંક્રમણમાં આસામની ભૂમિકાને મજબૂત કરશે, મેથેનોલ ઇકોનોમી પહેલને સમર્થન આપશે અને આયાતી અશ્મિભૂત ઇંધણ પર નિર્ભરતા ઘટાડવામાં મદદ કરશે,” તેમ સર્બાનંદ સોનોવાલે જણાવ્યું હતું. તેમણે કહ્યું કે આ સહયોગ સરકારના આત્મનિર્ભર ભારત, મેક ઇન ઇન્ડિયા અને મેક ફોર ધ વર્લ્ડના લક્ષ્યોને ટેકો આપે છે, જ્યારે ભારતને દરિયાઈ ડીકાર્બોનાઇઝેશનમાં વૈશ્વિક નેતા તરીકે સ્થાપિત કરે છે.

આસામ સ્થિત APL નામરૂપ ખાતે દેશની સૌથી મોટી મેથેનોલ સુવિધાઓમાંની એક ચલાવે છે અને તેણે તાજેતરમાં તેની ઉત્પાદન ક્ષમતામાં વધારો કર્યો છે. DPA, કંડલા સાથેની ભાગીદારી કંપનીને પરંપરાગત મેથેનોલથી ગ્રીન અને ઈ-મેથેનોલ ઉત્પાદન તરફ આગળ વધવા સક્ષમ બનાવશે તેવી અપેક્ષા છે.

MoU હસ્તાક્ષર સમારોહમાં આસામ સરકારના ઉદ્યોગ, વાણિજ્ય અને જાહેર સાહસો અને સાંસ્કૃતિક બાબતોના વિભાગના મંત્રી બિમલ બોરા; આસામ સરકારના ઊર્જા, કૌશલ્ય, રોજગાર અને સાહસિકતા અને તબીબી શિક્ષણ મંત્રી પ્રશાંત ફુકન; રાજ્યસભાના સાંસદ અને પૂર્વ કેન્દ્રીય રાજ્ય મંત્રી રામેશ્વર તેલી તેમજ નાહરકટિયાના ધારાસભ્ય તરંગા ગોગોઈ સહિત અન્ય મહાનુભાવો ઉપસ્થિત રહ્યા હતા. MoU પર આસામ પેટ્રો-કેમિકલ્સ લિમિટેડ (APL) ના ચેરમેન વિકુલ દેકા અને દીનદયાલ પોર્ટ ઓથોરિટી (DPA) ના ચેરમેન સુશીલ કુમાર સિંઘ દ્વારા હસ્તાક્ષર કરવામાં આવ્યા હતા, જ્યારે MoPSW ના ડાયરેક્ટર મનદીપ સિંહ રંધાવા આ સમારોહના સાક્ષી બન્યા હતા.

પ્રધાનમંત્રી નરેન્દ્ર મોદીના વિઝનને અનુરૂપ, બંદરો, શિપિંગ અને જળમાર્ગ મંત્રાલય (MoPSW) એ હરિત સાગર – ગ્રીન પોર્ટ ગાઇડલાઇન્સ, બંદરો પર પુનઃપ્રાપ્ય ઊર્જાને પ્રોત્સાહન, વૈકલ્પિક દરિયાઈ ઇંધણને પ્રોત્સાહન અને બંદરોને ઊર્જા અને ઔદ્યોગિક હબ તરીકે વિકસાવવા સહિતની પહેલો શરૂ કરી છે. ભારતીય અર્થવ્યવસ્થામાં શિપિંગના મહત્વ પર ભાર મૂકતા, કેન્દ્રીય મંત્રીએ જણાવ્યું હતું કે વોલ્યુમની દ્રષ્ટિએ ભારતનો લગભગ 90% વેપાર બંદરો દ્વારા થાય છે, જે બંદરો અને શિપિંગના ડીકાર્બોનાઇઝેશનને રાષ્ટ્રીય આબોહવા લક્ષ્યોને પૂર્ણ કરવા માટે અનિવાર્ય બનાવે છે.

SM/DK/GP/JD

(रिलीज़ आईडी: 2220541) आगंतुक पटल : 18