ભારત-EU FTA, માનનીય પ્રધાનમંત્રીના દૂરંદેશી નેતૃત્વ હેઠળની એક સીમાચિહ્નરૂપ સિદ્ધિ; નિકાસ સ્પર્ધાત્મકતાને પરિવર્તિત કરવા અને વૈશ્વિક મૂલ્ય શૃંખલાઓ સાથે ભારતના એકીકરણને વધુ ઊંડું કરવા માટે સજ્જ: એસ. સી. રાલ્હન, પ્રમુખ, FIEO

ફેડરેશન ઓફ ઇન્ડિયન એક્સપોર્ટ ઓર્ગેનાઇઝેશન્સ (FIEO) એ ભારત-યુરોપિયન યુનિયન મુક્ત વ્યાપાર કરાર (ભારત-EU FTA) ના નિષ્કર્ષની ઐતિહાસિક જાહેરાત બાદ, ભારતના માનનીય પ્રધાનમંત્રીના દૂરંદેશી નેતૃત્વ, વ્યૂહાત્મક અગમચેતી અને નિર્ણાયક રાજદ્વારી કુશળતાને પૂરા હૃદયથી આવકારી છે. આ સીમાચિહ્નરૂપ કરારની જાહેરાત આજે નવી દિલ્હીમાં યોજાયેલી 16મી ભારત-EU સમિટમાં માનનીય પ્રધાનમંત્રી શ્રી નરેન્દ્ર મોદી અને યુરોપિયન કમિશનના પ્રમુખ એચ. ઈ. સુશ્રી ઉર્સુલા વોન ડેર લેયેન દ્વારા સંયુક્ત રીતે કરવામાં આવી હતી.

ભારત-EU FTA નો નિષ્કર્ષ ભારતની વૈશ્વિક આર્થિક સફરમાં એક નિર્ણાયક સીમાચિહ્નરૂપ છે અને વ્યાપાર-સંચાલિત વૃદ્ધિ, આર્થિક સુધારા અને વૈશ્વિક એકીકરણ પ્રત્યે ભારત સરકારની અતૂટ પ્રતિબદ્ધતાના પ્રમાણ તરીકે ઉભું છે. આ કરાર ભારત અને યુરોપિયન યુનિયનને ખુલ્લા બજારો, અનુમાનિતતા અને સર્વસમાવેશક વિકાસ માટે પ્રતિબદ્ધ વિશ્વસનીય અને ભરોસાપાત્ર ભાગીદારો તરીકે મજબૂત બનાવે છે. FIEO ના પ્રમુખ શ્રી એસ. સી. રાલ્હને જણાવ્યું હતું કે, 2022માં વાટાઘાટો ફરી શરૂ થઈ ત્યારથી સરકાર દ્વારા મજબૂત રાજકીય સંકલ્પ સાથે સંચાલિત સતત, પરિણામલક્ષી વાટાઘાટોનું આ પરિણામ છે, જે સંતુલિત, આધુનિક અને નિયમો-આધારિત આર્થિક ભાગીદારી સ્થાપિત કરવાના વહેંચાયેલા વિઝનને પ્રતિબિંબિત કરે છે.

યુરોપિયન યુનિયન ભારતના સૌથી મોટા વ્યાપાર ભાગીદારોમાંનું એક છે. નાણાકીય વર્ષ 2024-25 માં, ભારત-EU દ્વિપક્ષીય માલસામાનનો વ્યાપાર INR 11.5 લાખ કરોડ (USD 136.54 બિલિયન) રહ્યો હતો, જેમાં INR 6.4 લાખ કરોડ (USD 75.85 બિલિયન) ની નિકાસ અને INR 5.1 લાખ કરોડ (USD 60.68 બિલિયન) ની આયાત હતી. સેવાઓનો વ્યાપાર INR 7.2 લાખ કરોડ (USD 83.10 બિલિયન) સુધી પહોંચ્યો હતો. સાથે મળીને, ભારત અને EU વૈશ્વિક સ્તરે ચોથા અને બીજા ક્રમના સૌથી મોટા અર્થતંત્રોનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે, જે વૈશ્વિક જીડીપીમાં લગભગ 25% અને વૈશ્વિક વ્યાપારમાં ત્રીજા ભાગનો હિસ્સો ધરાવે છે - એક એવી તક જેને ભારત સરકારે આ પરિવર્તનકારી કરાર દ્વારા વ્યૂહાત્મક રીતે ખોલી છે.

વધુમાં ટિપ્પણી કરતા શ્રી રાલ્હને જણાવ્યું હતું કે માનનીય પ્રધાનમંત્રીના ગતિશીલ અને સુધારા-લક્ષી નેતૃત્વ હેઠળ ભારત-EU FTA ની સફળ પૂર્ણાહુતિ એ એક સીમાચિહ્નરૂપ રાષ્ટ્રીય સિદ્ધિ છે, જે ભારતની નિકાસ સ્પર્ધાત્મકતામાં નોંધપાત્ર વધારો કરશે અને વૈશ્વિક મૂલ્ય શૃંખલાઓ સાથે ભારતના જોડાણને શક્તિશાળી વેગ આપશે. આ કરાર માલસામાન અને સેવાઓ ક્ષેત્રે ભારતીય નિકાસકારો માટે અભૂતપૂર્વ બજાર પહોંચ ખોલે છે, ખાસ કરીને શ્રમ-સઘન ક્ષેત્રો, MSMEs, મહિલા સાહસિકો, કારીગરો અને યુવાનોને સશક્ત બનાવે છે - જે સરકારના સર્વસમાવેશક વિકાસ એજન્ડાના મુખ્ય કેન્દ્રબિંદુ વિસ્તારો છે.

તેમણે ઉમેર્યું હતું કે લગભગ USD 33 બિલિયન મૂલ્યની ભારતીય નિકાસ પર 10% સુધીના ટેરિફ નાબૂદી સાથે, FTA કાપડ, વસ્ત્રો, ચામડું, ફૂટવેર, રત્ન અને આભૂષણો, એન્જિનિયરિંગ સામાન, દરિયાઈ ઉત્પાદનો, હસ્તકલા અને ઓટોમોબાઈલ જેવા મુખ્ય ક્ષેત્રોને તાત્કાલિક અને મૂર્ત લાભો પ્રદાન કરશે. આ લાભો ઉચ્ચ નિકાસ, મોટા પાયે રોજગાર નિર્માણ અને વૈશ્વિક વ્યાપારમાં મજબૂત ગ્રાસરૂટ સહભાગિતામાં પરિવર્તિત થશે, જે નિકાસ-સંચાલિત સમૃદ્ધિના સરકારના વિઝનને વધુ મજબૂત બનાવશે.

આ કરાર વ્યાપકપણે માલસામાન અને સેવાઓના વ્યાપાર, ઓરિજિનના નિયમો, કસ્ટમ્સ સુવિધા, વ્યાપાર ઉપાયો અને ડિજિટલ ટ્રેડ અને MSMEs જેવા ઊભરતા ક્ષેત્રોને આવરી લે છે. તેમાં બિન-ટેરિફ અવરોધોને દૂર કરવા માટે મજબૂત મિકેનિઝમ્સનો સમાવેશ થાય છે - જે EU નિયમનકારો સાથે સરકારના સક્રિય જોડાણનું પરિણામ છે - જેમાં ઉન્નત નિયમનકારી સહકાર, પારદર્શક SPS પગલાં અને સુવ્યવસ્થિત કસ્ટમ્સ પ્રક્રિયાઓનો સમાવેશ થાય છે. ઓટોમોબાઈલ સેક્ટરમાં માપાંકિત અને ક્વોટા-આધારિત ઉદારીકરણ EU ઉત્પાદકોને ભારતમાં અદ્યતન મોડલ રજૂ કરવાની મંજૂરી આપશે, જ્યારે સરકારની ‘મેક ઇન ઇન્ડિયા’ અને ‘આત્મનિર્ભર ભારત’ પહેલ સાથે સંરેખિત ભાવિ તકો ઊભી કરશે.

ભારતીય ગ્રાહકોને ઉચ્ચ-ટેકનોલોજી ઉત્પાદનોની બહેતર પહોંચ અને વધેલી સ્પર્ધાથી લાભ થવાની અપેક્ષા છે. ચા, કોફી, મસાલા, ફળો, શાકભાજી અને પ્રોસેસ્ડ ફૂડ માટે બજારની પહોંચમાં વધારો થવાથી કૃષિ અને પ્રોસેસ્ડ ફૂડ નિકાસને મોટો વેગ મળશે, જ્યારે સરકારે ડેરી અને અનાજ જેવા સંવેદનશીલ ક્ષેત્રોને સમજદારીપૂર્વક સુરક્ષિત રાખ્યા છે, જેથી ખેડૂતોના હિત સંપૂર્ણપણે સુરક્ષિત રહે તેની ખાતરી કરી શકાય.

FTA સેવાઓ ક્ષેત્રે વ્યાપારી રીતે અર્થપૂર્ણ પ્રતિબદ્ધતાઓ પૂરી પાડે છે, જેમાં IT/ITeS, વ્યાવસાયિક સેવાઓ, શિક્ષણ, નાણાકીય સેવાઓ, પ્રવાસન, બાંધકામ અને અન્ય વ્યાપાર સેવાઓનો સમાવેશ થાય છે. 144 EU પેટા-ક્ષેત્રોમાં અનુમાનિત બજાર પહોંચ ભારતીય સેવા પ્રદાતાઓ માટે તકોમાં નોંધપાત્ર વધારો કરશે, જ્યારે પરસ્પર પહોંચ ભારતમાં ઉચ્ચ-ટેકનોલોજી સેવાઓ અને રોકાણને આકર્ષિત કરશે. પ્રગતિશીલ ગતિશીલતા (mobility) જોગવાઈઓ ભારતીય વ્યાવસાયિકો માટે વૈશ્વિક તકો સુરક્ષિત કરવાના સરકારના સતત પ્રયાસોને પ્રતિબિંબિત કરે છે, જેમાં ટૂંકા ગાળાની વ્યાપાર સફર, ઇન્ટ્રા-કોર્પોરેટ ટ્રાન્સફર, કરારબદ્ધ સેવા પ્રદાતાઓ, સ્વતંત્ર વ્યાવસાયિકો અને આશ્રિતો માટે કામના અધિકારો આવરી લેવામાં આવ્યા છે.

વધુમાં, ભારતે ભારતીય પરંપરાગત દવાઓના પ્રેક્ટિશનરો માટે EU સભ્ય દેશોમાં 'હોમ ટાઇટલ' હેઠળ કામ કરવા માટેની માન્યતા મેળવી છે, જ્યાં આવી પદ્ધતિઓનું નિયમન કરવામાં આવતું નથી - એક નોંધપાત્ર રાજદ્વારી અને સાંસ્કૃતિક સિદ્ધિ જે ભારતની પરંપરાગત જ્ઞાન પ્રણાલીઓની વૈશ્વિક માન્યતા પ્રત્યેની સરકારની પ્રતિબદ્ધતાને પ્રતિબિંબિત કરે છે. આ કરાર TRIPS હેઠળ બૌદ્ધિક સંપદા સુરક્ષાને મજબૂત બનાવે છે, ટ્રેડિશનલ નોલેજ ડિજિટલ લાયબ્રેરી (TKDL) ને માન્યતા આપે છે અને આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ, ક્લીન ટેકનોલોજી, સેમિકન્ડક્ટર્સ અને ટકાઉ વિકાસ જેવા અદ્યતન ક્ષેત્રોમાં સહકારને પ્રોત્સાહન આપે છે, જેમાં CBAM પાલન સંબંધિત સમર્થનનો સમાવેશ થાય છે.

શ્રી રાલ્હને વધુમાં પુનરોચ્ચાર કર્યો હતો કે ભારત-EU FTA, યુકે અને EFTA સાથે સરકારના તાજેતરના FTAsની સાથે મળીને, ભારતીય નિકાસકારો માટે સમગ્ર યુરોપિયન માર્કેટને અસરકારક રીતે ખોલે છે, જે ભારતના વ્યાપાર રાજદ્વારી ક્ષેત્રે એક વ્યૂહાત્મક સફળતા દર્શાવે છે. આ સીમાચિહ્નરૂપ કરાર ‘વિકસિત ભારત 2047’ ના વિઝન સાથે એકીકૃત રીતે સંરેખિત થાય છે અને ભારતને સ્થિતિસ્થાપક, સ્પર્ધાત્મક અને ભવિષ્યલક્ષી વૈશ્વિક વ્યાપાર અગ્રણી તરીકે સ્થાપિત કરે છે.

ભારત-EU FTA દ્વિપક્ષીય આર્થિક જોડાણમાં એક નવા યુગની શરૂઆત કરે છે, જે ભારત સરકારની વ્યૂહાત્મક સ્પષ્ટતા, વાટાઘાટોની શક્તિ અને લાંબા ગાળાના વિઝનને પ્રતિબિંબિત કરે છે - જ્યારે 27-સભ્ય યુરોપિયન યુનિયન સાથે વ્યાપાર, રોકાણ અને વ્યૂહાત્મક સહકારને મજબૂત બનાવે છે અને ભવિષ્યના વૈશ્વિક પડકારોને પહોંચી વળવા માટે મજબૂત પાયો નાખે છે.

SM/IJ/GP/JD