3 થી 5 ડિસેમ્બર 2025 ના સમયગાળા દરમિયાન M/s IndiGo દ્વારા મોટા પાયે નોંધાયેલા વિલંબ અને રદબાતલને પગલે—જેના પરિણામે 2,507 ફ્લાઇટ્સ રદ થઈ અને 1,852 ફ્લાઇટ્સમાં વિલંબ થયો અને વિવિધ એરપોર્ટ પર ફસાયેલા ત્રણ લાખથી વધુ મુસાફરોને અસુવિધા થઈ—MoCA ના નિર્દેશો પર, M/s IndiGo ના કાર્યકારી વિક્ષેપ તરફ દોરી જનારા સંજોગોની વ્યાપક સમીક્ષા અને મૂલ્યાંકન કરવા માટે DGCA દ્વારા ચાર સભ્યોની સમિતિની રચના કરવામાં આવી હતી.

સમિતિએ વિગતવાર તપાસ હાથ ધરી અને સંબંધિત હિતધારકોના નિવેદનો લીધા અને ઈન્ડિગો દ્વારા તેના માટે તૈનાત કરવામાં આવેલ નેટવર્ક પ્લાનિંગ, રોસ્ટરિંગ અને સોફ્ટવેરનો સંપૂર્ણ અભ્યાસ કર્યો હતો.

તપાસ સમિતિના મુખ્ય તારણો એ હતા કે વિક્ષેપના પ્રાથમિક કારણો કામગીરીનું અતિ-ઓપ્ટિમાઇઝેશન (over-optimisation), અપૂરતી નિયામક સજ્જતા સાથે સિસ્ટમ સોફ્ટવેર સપોર્ટમાં ખામીઓ અને M/s IndiGo ના ભાગ પર મેનેજમેન્ટ માળખું અને કાર્યકારી નિયંત્રણમાં ખામીઓ હતી.

સમિતિએ અવલોકન કર્યું કે એરલાઇનનું મેનેજમેન્ટ પ્લાનિંગની ખામીઓને પર્યાપ્ત રીતે ઓળખવામાં, પૂરતું ઓપરેશનલ બફર જાળવવામાં અને સુધારેલા ફ્લાઇટ ડ્યુટી ટાઇમ લિમિટેશન (FDTL) જોગવાઈઓને અસરકારક રીતે લાગુ કરવામાં નિષ્ફળ રહ્યું છે. આ ભૂલોના પરિણામે ફ્લાઇટ્સમાં વ્યાપક વિલંબ થયો અને મોટા પાયે રદબાતલ થઈ, જેનાથી મુસાફરોને અસુવિધા થઈ હતી.

તપાસમાં વધુમાં નોંધવામાં આવ્યું છે કે ક્રૂ, એરક્રાફ્ટ અને નેટવર્ક સંસાધનોના ઉપયોગને મહત્તમ કરવા પર વધુ પડતું ધ્યાન આપવામાં આવ્યું હતું, જેણે રોસ્ટર બફર માર્જિનમાં નોંધપાત્ર ઘટાડો કર્યો હતો. ક્રૂ રોસ્ટર ડ્યુટી પિરિયડને મહત્તમ કરવા માટે ડિઝાઇન કરવામાં આવ્યા હતા, જેમાં ડેડ-હેડિંગ (dead-heading), ટેલ સ્વેપ્સ (tail swaps), વિસ્તૃત ડ્યુટી પેટર્ન અને ન્યૂનતમ રિકવરી માર્જિન પર વધુ નિર્ભરતા રાખવામાં આવી હતી. આ અભિગમે રોસ્ટરની અખંડિતતા સાથે બાંધછોડ કરી અને કાર્યકારી સ્થિતિસ્થાપકતા પર પ્રતિકૂળ અસર કરી હતી. તપાસમાં તેના કાર્યક્ષેત્રમાં પ્રણાલીગત મુદ્દાઓને સંબોધતા લાંબા ગાળાના સુધારાના પગલાંનો પણ સમાવેશ કરવામાં આવ્યો હતો જેથી ભવિષ્યમાં આવી ઘટનાઓ ન બને અને મુસાફરોને કોઈ અસુવિધા ન થાય.

તારણો ટકાઉ કામગીરી અને મુસાફરોની સલામતી અને સુવિધા સુનિશ્ચિત કરવા માટે સંતુલિત ઓપરેશનલ પ્લાનિંગ, મજબૂત નિયામક સજ્જતા અને અસરકારક મેનેજમેન્ટ દેખરેખની જરૂરિયાત પર ભાર મૂકે છે.

સમિતિના તારણો અને ભલામણો MoCA ને મોકલવામાં આવી હતી. યોગ્ય વિચાર-વિમર્શ પછી, DGCA એ નીચે મુજબની અમલીકરણ કાર્યવાહી હાથ ધરી છે:

ઇન્ટરગ્લોબ એવિએશનના અધિકારીઓ સામે કાર્યવાહી:

ફ્લાઇટ કામગીરી અને કટોકટી વ્યવસ્થાપનની અપૂરતી એકંદર દેખરેખ માટે CEO ને સાવચેતી (Caution) આપવામાં આવી છે, વિન્ટર શેડ્યૂલ 2025 અને સુધારેલા FDTL CAR ની અસરનું મૂલ્યાંકન કરવામાં નિષ્ફળતા બદલ એકાઉન્ટેબલ મેનેજર (COO) ને ચેતવણી (Warning) આપવામાં આવી છે જેના કારણે વ્યાપક વિક્ષેપ થયો હતો, અને પ્રણાલીગત પ્લાનિંગ અને સુધારેલી FDTL જોગવાઈઓના સમયસર અમલીકરણમાં નિષ્ફળતા બદલ સીનિયર વાઇસ પ્રેસિડેન્ટ (OCC) ને ચેતવણી સાથે તેમને વર્તમાન ઓપરેશનલ જવાબદારીઓમાંથી મુક્ત કરવા અને કોઈ પણ જવાબદાર પદ ન સોંપવા માટે નિર્દેશ આપવામાં આવ્યો છે.

વધારામાં, ડેપ્યુટી હેડ-ફ્લાઇટ ઓપરેશન્સ, AVP-ક્રૂ રિસોર્સ પ્લાનિંગ અને ડાયરેક્ટર-ફ્લાઇટ ઓપરેશન્સને કાર્યકારી, સુપરવાઇઝરી, માનવશક્તિ પ્લાનિંગ અને રોસ્ટર મેનેજમેન્ટની ભૂલો માટે ચેતવણીઓ પણ જારી કરવામાં આવી છે. વધુમાં, M/s IndiGo ને તેની આંતરિક તપાસ દ્વારા ઓળખવામાં આવેલા અન્ય કોઈપણ કર્મચારી સામે યોગ્ય કાર્યવાહી કરવા અને DGCA ને પાલન અહેવાલ સુપ્રત કરવા નિર્દેશ આપવામાં આવ્યો છે.

વ્યક્તિગત અમલીકરણ કાર્યવાહી ઉપરાંત, એરક્રાફ્ટ રૂલ્સ, 1937 ના નિયમ 133A હેઠળ જારી કરાયેલા નિર્દેશોનું પાલન ન કરવા બદલ, લાગુ પડતી વૈધાનિક જોગવાઈઓ મુજબ નીચેની વિગતો અનુસાર M/s IndiGo એરલાઇન્સ પર વન-ટાઇમ નાણાકીય દંડ લાદવામાં આવ્યો છે:

ક્રમ	CAR સંદર્ભ	બિન-પાલનનું સ્વરૂપ	નિર્ધારિત દંડ
1	CAR 7/J/III (FDTL CAR)	ફ્લાઇટ ટાઇમ, ફ્લાઇટ ડ્યુટી પીરિયડ, ડ્યુટી પીરિયડ અને રેસ્ટ પીરિયડની મર્યાદાના પાલન માટે યોજના સ્થાપિત કરવામાં અને અસરકારક રીતે લાગુ કરવામાં નિષ્ફળતા; રોસ્ટર પ્લાનિંગમાં અપૂરતું બફર માર્જિન	₹30,00,000
2	CAR 7/J/III	વ્યાપારી જરૂરિયાતો અને ક્રૂ મેમ્બર્સની અસરકારક રીતે કામ કરવાની ક્ષમતા વચ્ચે સંતુલન જાળવવામાં નિષ્ફળતા	₹30,00,000
3	CAR 8/O/VII – ભાગ A (સામાન્ય)	ફ્લાઇટ કામગીરીના સંચાલન સંબંધિત ઓપરેશનલ કર્મચારીઓની જવાબદારીઓને રેખાંકિત કરતી સૂચનાઓનું પાલન ન કરવું	₹30,00,000
4	CAR 8/O/II – પેરા 3.1.4	મંજૂર પદ્ધતિઓથી વિપરીત કાર્યકારી નિયંત્રણ જવાબદારીઓનું અયોગ્ય પ્રતિનિધિત્વ અને ઉપયોગ	₹30,00,000
5	CAR 3/C/II – પરિશિષ્ટ III, પેરા 1	DGCA ધોરણો મુજબ એકંદર કામગીરી, ધિરાણ અને સંચાલન સુનિશ્ચિત કરવામાં જવાબદાર મેનેજમેન્ટની નિષ્ફળતા	₹30,00,000
6	CAR 3/C/II – પરિશિષ્ટ III, પેરા 2.4	પોસ્ટ હોલ્ડરો એવિએશન સેફ્ટી સ્ટાન્ડર્ડ્સ, CARs અને ઓપરેશનલ મેન્યુઅલની પર્યાપ્ત સમજ સાથે ફરજો નિભાવવામાં નિષ્ફળ રહ્યા	₹30,00,000

વધારામાં, 68 દિવસના સમયગાળા માટે એટલે કે 05 ડિસેમ્બર 2025 થી 10 ફેબ્રુઆરી 2026 સુધી (બંને દિવસો સહિત) CAR 7/J/III (સુધારેલ FDTL CAR) પેરા 3.11 અને પેરા 6.1.4 ની જોગવાઈઓના સતત બિન-પાલન બદલ:

• દૈનિક દંડ: ₹30,00,000
• બિન-પાલનના કુલ દિવસો: 68 દિવસ
• સતત બિન-પાલન માટેનો કુલ દંડ: 68 × ₹30,00,000 = ₹20,40,00,000/- (રૂપિયા વીસ કરોડ ચાલીસ લાખ પૂરા)

ઘટક	રકમ
વન-ટાઇમ પ્રણાલીગત દંડ	₹1.80 કરોડ
સતત બિન-પાલનનો દંડ	₹20.40 કરોડ
કુલ લાદવામાં આવેલ દંડ	₹22.20 કરોડ (રૂપિયા બાવીસ કરોડ વીસ લાખ પૂરા)

ઉપરોક્ત ઉપરાંત, ઇન્ડિગોને નિર્દેશોનું પાલન અને લાંબા ગાળાના પ્રણાલીગત સુધારાની ખાતરી કરવા માટે DGCA ની તરફેણમાં ₹50 કરોડની બેંક ગેરંટી આપવાનો આદેશ આપવામાં આવ્યો છે. આ ₹50 કરોડનું બેંક ગેરંટી-લિંક્ડ રિફોર્મ ફ્રેમવર્ક, જેનું શીર્ષક ઈન્ડિગો સિસ્ટમિક રિફોર્મ એશ્યોરન્સ સ્કીમ (ISRAS) છે, તે હેઠળ બેંક ગેરંટીનો તબક્કાવાર રિલીઝ ચાર સ્તંભો પરના સુધારાના DGCA-ચકાસાયેલ અમલીકરણ સાથે સખત રીતે જોડાયેલ છે—નેતૃત્વ અને શાસન (3 મહિનાની અંદર પ્રમાણપત્ર પર ₹10 કરોડ), માનવશક્તિ પ્લાનિંગ, રોસ્ટરિંગ અને થાક-જોખમ વ્યવસ્થાપન (6 મહિના દરમિયાન પ્રારંભિક અને સતત પાલન સાથે જોડાયેલ ₹15 કરોડ), ડિજિટલ સિસ્ટમ્સ અને કાર્યકારી સ્થિતિસ્થાપકતા (9 મહિનાની અંદર અપગ્રેડ અને સુરક્ષાના સ્વીકાર પર ₹15 કરોડ), અને સતત પાલન સાથે બોર્ડ-સ્તરની દેખરેખ (9-15 મહિનાના સમયગાળા દરમિયાન સતત પાલનના છ મહિના પછી ₹10 કરોડ). બેંક ગેરંટી રિલીઝ થવી એ દરેક તબક્કે DGCA દ્વારા સ્વતંત્ર ચકાસણી અને પ્રમાણપત્ર પર નિર્ભર રહેશે. આ એવિએશન ઇકોસિસ્ટમમાં સુધારાના હિતમાં ઇન્ડિગોના વરિષ્ઠ મેનેજમેન્ટ સાથે સંકલનમાં MoCA અને DGCA દ્વારા હાથ ધરવામાં આવતા પ્રણાલીગત સુધારાઓનું નજીકથી નિરીક્ષણ કરવામાં આવે તે સુનિશ્ચિત કરવા માટે કરવામાં આવ્યું છે.

DGCA એ પણ સ્વીકારે છે કે M/s IndiGo દ્વારા પ્રાપ્ત કરવામાં આવેલ સુધારો નોંધપાત્ર રીતે ઝડપી હતો, અને એરલાઇન ખૂબ જ ટૂંકા ગાળામાં તેની કામગીરી સામાન્ય સ્તરે પુનઃસ્થાપિત કરવામાં સક્ષમ હતી. DGCA એ પણ સ્વીકારે છે કે અસરગ્રસ્ત મુસાફરોને સમયસર રિફંડ અને CAR વળતરની ખાતરી કરવા ઉપરાંત, MoCA ના નિર્દેશો પર ઈન્ડિગોએ વધારામાં 3 થી 5 ડિસેમ્બર 2025 દરમિયાન જે ફ્લાઇટ્સ રદ કરવામાં આવી હતી અથવા 3 કલાકથી વધુ વિલંબિત હતી તે મુસાફરો માટે 12 મહિનાની માન્યતા ધરાવતું ₹10,000 નું ‘જેસ્ચર ઓફ કેર’ (GoC) વાઉચર આપ્યું છે.

વધુમાં, MoCA ના નિર્દેશો પર, DGCA ની અંદર પ્રણાલીગત સુધારાઓને ઓળખવા અને અમલમાં મૂકવા માટે આંતરિક તપાસ હાથ ધરવામાં આવી રહી છે.

DGCA પુનરોચ્ચાર કરે છે કે સલામતી અને નિયામક પાલન સર્વોપરી રહે છે, અને તમામ અમલીકરણ કાર્યવાહી પ્રણાલીગત સ્થિતિસ્થાપકતાને મજબૂત કરવા અને સિવિલ એવિએશનમાં સતત ઓપરેશનલ સલામતી સુનિશ્ચિત કરવા તરફ નિર્દેશિત છે, તેની ખાતરી કરીને કે પાયલોટ, ક્રૂ અને અન્ય ઓપરેશનલ કર્મચારીઓના કાયદેસરના હિતો અને સુખાકારી યોગ્ય રીતે સુરક્ષિત છે.

SM/IJ/GP/JD

(रिलीज़ आईडी: 2215728) आगंतुक पटल : 16