આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ-સંચાલિત કોમ્પ્યુટેશનલ ફ્લુઇડ ડાયનેમિક્સ પર ત્રિ-દિવસીય આંતરરાષ્ટ્રીય સિમ્પોઝિયમ, જે 12 થી 14 જાન્યુઆરી, 2026 દરમિયાન નિર્ધારિત છે, તેનું આજે IIT ગાંધીનગર ખાતે ઉદઘાટન કરવામાં આવ્યું હતું. આ સિમ્પોઝિયમ કોમ્પ્યુટેશનલ ફ્લુઇડ ડાયનેમિક્સ સાથે આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સને જોડીને આંતરશાખાકીય સંશોધનને આગળ વધારવા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરે છે. તેનો ઉદ્દેશ્ય નવીન સમસ્યા-નિવારણ અભિગમોને પ્રોત્સાહિત કરવાનો અને સહભાગીઓને ફ્લુઇડ ડાયનેમિક્સમાં જટિલ પડકારોને અસરકારક રીતે ઉકેલવા માટે અદ્યતન સાધનોથી સજ્જ કરવાનો છે.

ઉદઘાટન સમારોહની શરૂઆત દીપ પ્રાગટ્ય સાથે થઈ હતી. પ્રો. વિનોદ નારાયણન, કોન્ફરન્સ ચેર, IIT ગાંધીનગર, સ્વાગત પ્રવચન આપ્યું હતું. ઉદ્ઘાટન સંબોધન IIT ગાંધીનગરના ડાયરેક્ટર પ્રો. રજત મૂના દ્વારા આપવામાં આવ્યું હતું. ભાભા એટમિક રિસર્ચ સેન્ટર (BARC), મુંબઈના પ્રો. દેબાનિક રોય અતિથિ વિશેષ તરીકે ઉપસ્થિત રહ્યા હતા.

ડાબેથી જમણે- પ્રો. વિનોદ નારાયણન, પ્રો. યોગેશ જલુરિયા, પ્રો. રજત મૂના, પ્રોફેસર દેબાનિક રોય, પ્રો. અક્ષય કે રૂંચલ

IIT ગાંધીનગરના ડાયરેક્ટર પ્રો. રજત મૂનાએ જણાવ્યું હતું કે, “આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ એ એક અત્યાધુનિક, હાઇ-એન્ડ સ્ટેટિસ્ટિકલ સિસ્ટમ છે જે કોમ્પ્યુટેશનલી અશક્ય સમસ્યાઓને ઉકેલવા માટે સક્ષમ છે, અને કોમ્પ્યુટેશનલ ફ્લુઇડ ડાયનેમિક્સ સાથે તેનું જોડાણ જટિલ એન્જિનિયરિંગ પડકારોને ઉકેલવાની રીતને બદલી નાખશે.”

પોતાના પીએચડી (PhD) સમયના અનુભવો શેર કરતા પ્રો. મૂનાએ યાદ કર્યું કે કેવી રીતે શરૂઆતના કોમ્પ્યુટેશનલ મોડલ્સમાં, પ્રમાણમાં સરળ સમસ્યાઓ હોવા છતાં, મર્યાદિત કોમ્પ્યુટિંગ પાવરને કારણે રન થવામાં દિવસો કે અઠવાડિયા લાગી શકતા હતા. તેમણે કહ્યું, “તે સમયે એક નાનું હવામાન સિમ્યુલેશન પણ 24 કલાક સતત કોમ્પ્યુટેશન માંગી લેતું હતું, અને પાવર તેમજ ડેટાની ઉપલબ્ધતાનું સંચાલન કરવું એ એક મોટો પડકાર હતો. પરંપરાગત પદ્ધતિઓ એકલી આવી જટિલ સિમ્યુલેશન્સ સાથે તાલ મિલાવી શકતી નથી, તેથી જ હાઈ-પરફોર્મન્સ કોમ્પ્યુટિંગ અને AI એ એન્જિનિયરો અને સંશોધકો માટે અનિવાર્ય સાધનો બની ગયા છે.”

પ્રો. મૂનાએ એન્જિનિયરિંગ અને સમાજ પર AI ની અસરો પર પણ પ્રકાશ પાડ્યો હતો, પ્રતિનિધિઓનું સ્વાગત કર્યું હતું અને આશાવાદ વ્યક્ત કર્યો હતો કે આ કોન્ફરન્સ CFDમાં વિચારો અને એપ્લિકેશન્સને આગળ વધારશે.

ભાભા એટમિક રિસર્ચ સેન્ટર, મુંબઈના પ્રો. દેબાનિક રોય અતિથિ વિશેષ હતા. તેમણે વિદ્યાર્થીઓ અને યુવા સંશોધકોની સક્રિય ભાગીદારીની પ્રશંસા કરતા કહ્યું, “હું હંમેશા વિદ્યાર્થીઓ અને યુવા સંશોધકોને મળવાને પ્રાથમિકતા આપું છું અને આ સિમ્પોઝિયમમાં તેમની સક્રિય ભાગીદારી જોઈને મને આનંદ થાય છે.” સુરક્ષા-નિર્ણાયક સંશોધનમાં AI ની ભૂમિકા પર પ્રકાશ પાડતા તેમણે ઉમેર્યું, “એક દાયકા પહેલા AI એટલું પરિપક્વ નહોતું, પરંતુ આજે આપણે સિસ્ટમને વધુ સ્માર્ટ અને વધુ વિશ્વસનીય બનાવવા માટે તેનો ઉપયોગ કરી શકીએ છીએ, ઉદાહરણ તરીકે ગ્રાઉન્ડવોટર ફ્લો મેઝરમેન્ટ અને કિરણોત્સર્ગી ડિસ્ચાર્જ સુરક્ષામાં.”

યુવા સંશોધકોને પ્રોત્સાહિત કરતા પ્રો. રોયે કહ્યું, “યુઝર-ફ્રેન્ડલી અને મફત ઉપલબ્ધ સોફ્ટવેર વિકસાવવાથી વધુ સંશોધકો આ સાધનોનો ઉપયોગ કરી શકશે. તમારે હંમેશા ડોમેન એક્સપર્ટ હોવાની જરૂર નથી પરંતુ તકનીકી ઉકેલો માટે આ સાધનોનો ઉપયોગ કરવાની સમજણ હોવી જોઈએ.” તેમણે ભવિષ્યના પડકારોની પણ નોંધ લીધી અને જણાવ્યું કે, “ફીચર-ડેફિશિયન્ટ વાતાવરણમાં નેવિગેશન અને ઓપરેશન, જેમ કે અંડરવોટર સિસ્ટમ્સ, નવીન સહયોગ માટે એક મહત્વપૂર્ણ ક્ષેત્ર છે.” તેમણે વધુમાં ભાર મૂક્યો કે, “ભારતે પ્રભાવશાળી સંશોધન સુનિશ્ચિત કરવા માટે સુરક્ષા-નિર્ણાયક પ્રવૃત્તિઓ માટે સ્વદેશી સોફ્ટવેર વિકસાવવા જોઈએ, જે પ્રયોગો અને પરિણામોની સ્પષ્ટ રજૂઆત દ્વારા પ્રમાણિત હોય.”

ACRI, CFD, ભારતના પ્રો. અક્ષય કે. રુંચલે કોમ્પ્યુટેશનલ ફ્લુઇડ ડાયનેમિક્સમાં AI ની પરિવર્તનકારી ક્ષમતા પર પ્રકાશ પાડતા નોંધ્યું હતું કે, “પરંપરાગત પદ્ધતિઓ હવે એકલી જટિલ સિમ્યુલેશન્સ સાથે તાલ મિલાવી શકે તેમ નથી. AI ઉકેલોને ઝડપી બનાવવા માટે સાધનો પૂરા પાડે છે, જોકે તેનો ઉપયોગ જવાબદારીપૂર્વક થવો જોઈએ.” તેમણે સમજાવ્યું કે AI સૈદ્ધાંતિક મોડલ્સને વાસ્તવિક દુનિયાના ડેટા સાથે અજોડ રીતે જોડી શકે છે, જે પરંપરાગત અભિગમો કરતા વધુ સચોટ અને કાર્યક્ષમ સિમ્યુલેશન્સ બનાવે છે. તેમણે ઉમેર્યું કે, “માનવ ઉદ્યોગ કે પ્રવૃત્તિનું એવું કોઈ પાસું નથી જ્યાં આજે CFD ભૂમિકા ભજવતું ન હોય,” અને ભાર મૂક્યો કે AI વિવિધ એપ્લિકેશન્સમાં સુરક્ષા અને કાર્યક્ષમતામાં વધુ વધારો કરી શકે છે. તેમણે સહયોગના મહત્વ પર પણ ભાર મૂક્યો અને જણાવ્યું કે, “આ સિમ્પોઝિયમનો ઉદ્દેશ્ય ભારતના અને આંતરરાષ્ટ્રીય અગ્રણી સંશોધકોને જોડવાનો છે, જે સંયુક્ત કાર્યક્રમો, નવીન સંશોધનો અને તકનીકી ઉકેલો પર નીતિ નિર્માતાઓને માહિતગાર કરવા પ્રોત્સાહિત કરે છે.”

રટગર્સ યુનિવર્સિટી, યુએસએ (USA)ના પ્રો. યોગેશ જલુરિયાએ આભારવિધિ કરી હતી. તેમણે સંશોધનને આગળ વધારવામાં આંતરરાષ્ટ્રીય સહયોગના મહત્વની પણ નોંધ લીધી અને જણાવ્યું કે, “આવી ઘટનાઓ માત્ર જ્ઞાનની વહેંચણીને પ્રોત્સાહન આપતી નથી પરંતુ વિવિધ દેશોના સંશોધકો અને સંસ્થાઓ વચ્ચે લાંબા ગાળાના જોડાણો બાંધવામાં પણ મદદ કરે છે.”

AI–CFD કોન્ફરન્સના ત્રણ દિવસીય સિમ્પોઝિયમમાં ભારત અને વિશ્વભરના અગ્રણી સંશોધકો દ્વારા ટેકનિકલ સત્રો, નિષ્ણાત વ્યાખ્યાનો અને પેનલ ચર્ચાઓની શ્રેણી યોજાશે. વિષયોમાં CFDમાં AI અને મશીન લર્નિંગ એપ્લિકેશન્સ, મલ્ટિફિઝિક્સ પ્રક્રિયાઓ, પાર્ટીકલ-લેડન ફ્લો, ફિઝિક્સ-ઇન્ફોર્મડ લર્નિંગ અને કમ્બશન (દહન), એડિટિવ મેન્યુફેક્ચરિંગ અને ફૂડ પ્રોસેસિંગ જેવા ક્ષેત્રોમાં ઔદ્યોગિક એપ્લિકેશન્સનો સમાવેશ થાય છે. આ સિમ્પોઝિયમમાં પોસ્ટર સત્રો અને નેટવર્કિંગની પણ સુવિધા હશે, જે સહભાગીઓને વિચારોની આપ-લે કરવા અને સહયોગ વધારવા માટે પ્લેટફોર્મ પૂરું પાડશે.

SM/BS/GP/JD

(રીલીઝ આઈડી: 2213749) મુલાકાતી સંખ્યા : 42