ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ, 23 ਮਈ 2025: ਕੇਂਦਰੀ ਫੌਰੈਂਸਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾਵਾਂ (CFSLs) ਅਤੇ ਰਾਜ ਫੌਰੈਂਸਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾਵਾਂ (FSLs) ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰਾਂ ਦੀ ਦੋ ਦਿਨਾਂ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੀਟਿੰਗ ਅੱਜ CFSL ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿਖੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ। ਇਸ ਮੀਟਿੰਗ ਦਾ ਮੁੱਖ ਵਿਸ਼ਾ ਸੀ – “ਨਵੇਂ ਫੌਜਦਾਰੀ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਫੌਰੈਂਸਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਸੇਵਾਵਾਂ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨਾ।”

ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਸਟੇਟ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ ਫੌਰੈਂਸਿਕ ਸਾਇੰਸਿਜ਼ (UPSIFS), ਲਖਨਊ ਦੇ ਸਥਾਪਕ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਅਤੇ ਐਡੀਜੀਪੀ ਡਾ. ਜੀ.ਕੇ. ਗੋਸਵਾਮੀ ਮੁੱਖ ਮਹਿਮਾਨ ਵਜੋਂ ਮੌਜੂਦ ਰਹੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਕੇਂਦਰੀ ਖੋਜਾਤਮਕ ਤਾਲੀਮੀ ਸੰਸਥਾ (CDTI) ਦੀ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ ਰਾਣੀ ਬਿੰਦੂ ਸ਼ਰਮਾ, ਐਸ.ਪੀ. (ਓਪਰੇਸ਼ਨਜ਼) ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ ਗੀਤਾਂਜਲੀ ਖੰਡੇਲਵਾਲ ਅਤੇ ਗ੍ਰਹਿ ਮੰਤਰਾਲਾ ਦੇ DFSS ਦੇ ਚੀਫ ਫੌਰੈਂਸਿਕ ਸਾਇੰਟਿਸਟ ਡਾ. ਐਸ.ਕੇ. ਜੈਨ ਵੀ ਹਾਜ਼ਰ ਸਨ। ਦੇਸ਼ ਭਰ ਤੋਂ ਕੇਂਦਰੀ ਅਤੇ ਰਾਜ ਪੱਧਰੀ ਫੌਰੈਂਸਿਕ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾਵਾਂ ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰਾਂ ਨੇ ਵੀ ਭਾਗ ਲਿਆ।

“ਇਹ ਸਮਾਂ ਹੈ ਵਿਕਾਸ ਤੋਂ ਇਨਕਲਾਬ ਵੱਲ ਵਧਣ ਦਾ”
ਡਾ. ਜੀ.ਕੇ. ਗੋਸਵਾਮੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਹੁਣ ਫੌਰੈਂਸਿਕ ਸਾਇੰਸ ਦੀ ਲੋੜ ਵਿਕਲਪ ਨਹੀਂ ਰਹੀ, ਸਗੋਂ ਲਾਜ਼ਮੀ ਬਣ ਗਈ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ BNSS ਦੀ ਧਾਰਾ 176 (3) ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਕਿ SHO ਨੂੰ ਹੁਣ ਅਪਰਾਧ ਸਥਲ 'ਤੇ ਫੌਰੈਂਸਿਕ ਵਿਗਿਆਨੀ ਨੂੰ ਬੁਲਾਉਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੋਵੇਗਾ, ਤਾਂ ਜੋ ਸਬੂਤਾਂ ਨਾਲ ਛੇੜਛਾੜ ਨਾ ਹੋਵੇ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ, “ਸਰਕਾਰ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਕਰ ਚੁੱਕੀ ਹੈ, ਹੁਣ ਸਾਡੀ ਵਾਰੀ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਇਸ ਮੌਕੇ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਸਫਲ ਬਣਾਈਏ।”

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ John Stuart Mill ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਖੁਸ਼ੀ ਸਮਾਜ ਦਾ ਮੁੱਖ ਉਦੇਸ਼ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਨਿਆਂ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਸੰਭਵ ਹੈ। ਨਿਆਂ ਲਈ ਇਕੱਤਰਤਾ, ਅੰਤਰਵਿਸ਼ਿਆਂਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟਿਕੋਣ ਅਤੇ ਇਮਾਨਦਾਰੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।

“ਫੌਰੈਂਸਿਕ ਵਿਗਿਆਨੀ ਤੇ ਪੁਲਿਸ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨੂੰ ਸਮਝਣ”
CDTI ਦੀ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ ਰਾਣੀ ਬਿੰਦੂ ਸ਼ਰਮਾ ਨੇ ਪੁਲਿਸ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਜਾਂਚਕਾਰਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਸਹਿ-ਕੰਮ ਦੀ ਲੋੜ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਨਵੇਂ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਨੇ ਫੌਰੈਂਸਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਨੂੰ ਮਰਯਾਦਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ, “ਜੇ ਅਸੀਂ ਇਕੱਠੇ ਕੰਮ ਕਰੀਏ ਤਾਂ ਵਾਛਿਤ ਨਤੀਜੇ ਮਿਲ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਨਵੀਂ ਕਾਨੂੰਨੀ ਢਾਂਚੇ ਦੀ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਲਈ ਸਾਰੀਆਂ ਲੈਬੋਰਟਰੀਆਂ 'ਚ ਜ਼ਰੂਰੀ ਵਿਵਸਥਾ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ।”

“ਫੌਰੈਂਸਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਅਪਰਾਧਾਂ ਨੂੰ ਖੋਜਣ ਦਾ ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਹਥਿਆਰ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ”

DFSS, ਗ੍ਰਹਿ ਮੰਤਰਾਲਾ ਦੇ ਚੀਫ ਫੌਰੈਂਸਿਕ ਸਾਇੰਟਿਸਟ ਡਾ. ਐਸ.ਕੇ. ਜੈਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸੁਆਗਤ ਸੰਬੋਧਨ ਵਿਚ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਮੀਟਿੰਗ ਇੱਕ ਐਤਿਹਾਸਿਕ ਸਮੇਂ 'ਤੇ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਤਿੰਨ ਨਵੇਂ ਫੌਜਦਾਰੀ ਕਾਨੂੰਨ ਲਾਗੂ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ BNSS ਦੀ ਧਾਰਾ 176(3) ਅਨੁਸਾਰ ਹੁਣ ਉਹ ਅਪਰਾਧ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਸੱਤ ਸਾਲ ਜਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਫੌਰੈਂਸਿਕ ਵਿਗਿਆਨੀ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੋਵੇਗੀ।
“ਇਹ ਮੀਟਿੰਗ ਇੱਕ ਵਿਵਸਥਿਤ ਤੇ ਸਾਂਝੀ ਕਾਰਵਾਈ ਯੋਜਨਾ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਵੱਲ ਇੱਕ ਕਦਮ ਹੈ,” ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ।

“ਨਵੇਂ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਦੀ ਸਫਲ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਸਾਂਝਾ ਮੰਚ”
ਐਸ.ਪੀ. (ਓਪਰੇਸ਼ਨਜ਼) ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ ਗੀਤਾਂਜਲੀ ਖੰਡੇਲਵਾਲ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਸਮਾਗਮ ਨਵੇਂ ਫੌਜਦਾਰੀ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਲਈ ਰਸਤਾ ਸਾਫ਼ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਕ ਹੋਵੇਗਾ।

ਇਹ ਦੋ ਦਿਨਾਂ ਸੰਮੇਲਨ ਭਾਰਤ ਦੀ ਨਵੀਂ ਫੌਜਦਾਰੀ ਨਿਆਂ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਅਧੀਨ ਨਿਆਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦੇ ਫੌਰੈਂਸਿਕ ਢਾਂਚੇ ਦੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਨੀਂਹ ਰਖਣ ਵੱਲ ਇਕ ਪ੍ਰਯਾਸ ਹੈ।

 

**********

(Release ID: 2130909) ਵਿਜ਼ੀਟਰ ਕਾਊਂਟਰ : 8